ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
LÊ THỊ THÚY HÀ
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH
THÔNG QUA DẠY HỌC CHƢƠNG KIM LOẠI KIỀM –
KIM LOẠI KIỀM THỔ - NHÔM HOÁ HỌC LỚP 12
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HOÁ HỌC
HÀ NỘI – 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
LÊ THỊ THÚY HÀ
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH
THÔNG QUA DẠY HỌC CHƢƠNG KIM LOẠI KIỀM
– KIM LOẠI KIỀM THỔ - NHÔM HOÁ HỌC LỚP 12
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HOÁ HỌC
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
BỘ MÔN HOÁ HỌC
Mã số: 60 14 01 11
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS Phạm Văn Nhiêu
HÀ NỘI - 2015
i
LỜI CẢM ƠN
Sau một thời gian làm việc nghiêm túc, với sự hướng dẫn tận tình của PGS.TS
Phạm Văn Nhiêu, tôi đã hoàn thành luận văn với đề tài “ Phát triển năng lực tự
học của học sinh thông qua dạy học chương Kim loại kiềm – Kim loại kiềm thổ -
Nhôm Hoá học lớp 12 trung học phổ thông”.
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Phạm Văn Nhiêu,
người đã chỉ bảo và hướng dẫn tận tình cho tôi trong suốt quá trình hoàn thành
luận văn, đồng thời đã bổ sung cho tôi nhiều kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm
quý báu trong nghiên cứu khoa học.
Tôi cũng xin chân thành cám ơn Ban Giám hiệu, các phòng ban chức năng,
các thầy cô giáo của khoá học QH-2013 chuyên nghành Sư phạm Hoá học của
trường Đại học Giáo dục- ĐHQG Hà Nội đã cung cấp, bồi dưỡng cho tôi những
kiến thức mới mẻ, sâu sắc về chuyên ngành, giúp tôi nâng cao trình độ chuyên môn
nghiệp vụ, phát triển khả năng nghiên cứu khoa học. Những kiến thức đó đã giúp
tôi có được nền tảng lý luận để hoàn thành đề tài này, và chắc chắn sẽ giúp ích rất
nhiều cho tôi trong quá trình công tác chuyên môn sau này.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới BGH, các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp
và các em học sinh của hai trường THPT Nguyễn Huệ và THPT Lý Thường Kiệt đã
tạo điều kiện và phối hợp giúp tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu của mình.
Cuối cùng, tôi chân thành gửi lời cảm ơn tới các bạn cùng nhóm nghiên cứu
đã tích cực trao đổi, thảo luận cùng tôi hoàn thành tốt luận văn này.
Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2015
Học viên
Lê Thị Thúy Hà
ii
DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT
Ký hiệu viết tắt
Viết đầy đủ
1
BGH
Ban Giám hiệu
2
CNTT
Công nghệ thông tin
3
dd
Dung dịch
4
DH
Dạy học
5
ĐC
Đối chứng
6
GD-ĐT
Giáo dục, đào tạo
7
GS.TSKH
Giáo sư, tiến sĩ khoa học
8
GV
Giáo viên
9
HS
Học sinh
10
KT
Kiểm tra
11
NL
Năng lực
12
NLTH
Năng lực tự học
13
Nxb
Nhà xuất bản
14
TN
Thực nghiệm
15
TNSP
Thực nghiệm sư phạm
16
PGS.TS
Phó giáo sư, tiến sĩ
17
PP
Phương pháp
18
PPDH
Phương pháp dạy học
19
PTPƯ
Phương trình phản ứng
20
PPTH
Phương pháp tự học
21
SGK
Sách giáo khoa
22
TH
Tự học
23
THPT
Trung học phổ thông
24
TS
Tiến sĩ
iii
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài .................................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu .................................................................................... 2
3. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................. 2
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................ 2
5. Đối tƣợng, khách thể nghiên cứu ......................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................... 3
7. Giả thuyết khoa học .............................................................................................. 3
8. Phƣơng pháp nghiên cứu ...................................................................................... 3
9. Đóng góp mới của đề tài ....................................................................................... 3
10. Cấu trúc của luận văn ......................................................................................... 4
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG
LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ......................... 5
1.1. Năng lực và định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh trung học phổ thông
..................................................................................................................................... 5
1.1.1. Khái niệm về năng lực ..................................................................................... 5
1.1.2. Định hướng đổi mới giáo dục và đào tạo sau năm 2015................................ 5
1.1.3. Định hướng chuẩn đầu ra về phẩm chất và năng lực của chương trình
giáo dục cấp trung học phổ thông ............................................................................. 6
1.2. Năng lực tự học ................................................................................................... 7
1.2.1. Khái niệm tự học .............................................................................................. 7
1.2.2. Các hình thức của tự học ................................................................................ 7
1.2.3. Chu trình tự học ............................................................................................... 8
1.2.4. Vai trò của tự học ............................................................................................. 9
1.2.5. Năng lực tự học .............................................................................................. 10
1.2.6. Những khó khăn HS gặp phải khi tiến hành tự học .................................... 14
1.2.7. Những biện pháp để hướng dẫn và quản lí việc tự học của HS .................. 14
1.3. Đổi mới phƣơng pháp dạy và học ................................................................... 15
1.3.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của đổi mới phương pháp dạy học .................... 15
1.3.2. Các xu hướng đổi mới phương pháp dạy học .............................................. 16
1.3.3. Khái niệm phương pháp dạy học tích cực .................................................... 17
1.3.4. Một số phương pháp dạy học tích cực .......................................................... 18
1.4. Một số nguyên tắc chung và qui trình phát triển năng lực tự học cho học
sinh trong dạy học hóa học ..................................................................................... 25
1.4.1. Nguyên tắc chung........................................................................................... 25
1.4.2. Quy trình cơ bản hình thành và phát triển kỹ năng tự học cho học sinh ... 28