http://digiworldhanoi.Khoa Ngân hàng - Tài chính
Nguyễn ThịThanh Thu ỷLớp TCDN 41D
1
Luậ n văn đư ợ c cung cấ p bở i thành viên
http://clubtaichinh.net
Chư ơ ng 1
thẩ m đị nh tài chính dự án trong hoạ t độ ng cho vay củ a NHTM -
nhữ ng vấ n đề cơ bả n
1.1. Sự cầ n thiế t thẩ m đị nh tài chính dự án trong hoạ t độ ng cho vay củ a
NHTM
1.1.1. Hoạ t độ ng cho vay củ a NHTM
1.1.1.1. Hoạ t độ ng cơ bả n củ a NHTM trong nề n kinh tế
NHTM là mộ t doanh nghiệ p đặ c biệ t, hoạ t độ ng v à kinh doanh trên
lĩnh vự c tiề n tệ và tín dụ ng, không trự c tiế p sả n xuấ t ra củ a cả i vậ t chấ t nh ư
các doanh nghiệ p thuộ c lĩnh vự c sả n xuấ t -kinh doanh như ng tạ o điề u kiệ n
thuậ n lợ i cho quá trình sả n xuấ t, lư u thông và phân phố i sả n phẩ m xã hộ i
bằ ng cách cung ứ ng vố n tín dụ ng, vố n đầ u t ư cho các doanh nghiệ p, tổ
chứ c kinh tế mở rộ ng kinh doanh, góp phầ n tăng nhanh tố c độ phát triể n
kinh tế .
Theo đị nh nghĩa ở Việ t Nam, pháp lệ nh Ngân h àng, HTX tín dụ ng
và công ty tài chính ngày 24/05/1990 (Đi ề u I, Khoả n 1): "Ngân hàng
thư ơ ng mạ i là mộ t tổ chứ c kinh doanh tiề n tệ mà hoạ t độ ng chủ yế u và
thư ờ ng xuyên là nhậ n tiề n gử i củ a khách dư ớ i nhữ ng hình thứ c khác nhau
vớ i trách nhiệ m hoàn trả và sử dụ ng số tiề n đó để cho vay, để chiế t khấ u v à
để làm phư ơ ng tiệ n thanh toán". Như vậ y, NHTM sẽ tiế n hành hoạ t độ ng
huy độ ng nhữ ng nguồ n vố n tạ m thờ i nh àn rỗ i củ a các tổ chứ c cá nhân
chuyể n đế n nhữ ng ngư ờ i có nhu cầ u về vố n cho đầ u t ư sả n xuấ t. Hay Ngân
hàng là mộ t doanh nghiệ p cung cấ p dị ch vụ cho công chúng v à doanh
http://digiworldhanoi.Khoa Ngân hàng - Tài chính
Nguy ễn ThịThanh Thu ỷLớp TCDN 41D
2
nghiệ p. Thành công củ a Ngân hàng phụ thuộ c vào năng lự c xác đị nh các
dị ch vụ tài chính mà xã hộ i có nhu cầ u, thự c hiệ n các dị ch vụ đó mộ t cách
có hiệ u quả . Các NHTM ngày nay cung cấ p rấ t nhiề u các loạ i hình dị ch vụ
tài chính khác nhau, bao gồ m các hoạ t độ ng cung cấ p dị ch vụ mang tính
chấ t truyề n thố ng (dị ch vụ t rao đổ i tiề n tệ , cung cấ p các dị ch vụ uỷ
thác,…), và các dị ch vụ mớ i (cho vay tiêu dùng, tư vấ n tài chính, quả n lý
tiề n mặ t,…). Có thể xem xét s ơ qua về mộ t số hoạ t độ ng cơ bả n củ a mộ t
NHTM như sau.
Hoạ t độ ng huy độ ng vố n
Huy độ ng vố n là hoạ t độ ng tạ o vố n cho Ngân hàng thư ơ ng mạ i, nó
đóng vai trò quan trọ ng, ả nh hư ở ng tớ i chấ t lư ợ ng hoạ t độ ng củ a ngân
hàng.
Hoạ t độ ng huy độ ng vố n củ a mộ t Ngân h àng thư ơ ng mạ i bao gồ m:
Nhậ n tiề n gử i, phát hành các giấ y tờ có giá ra công chúng, vay từ các tổ
chứ c khác, tự tài trợ bằ ng vố n chủ sở hữ u củ a ngân hàng.
Tuy nhiên, dư ớ i bấ t kỳ hình thứ c huy độ ng nào thì Ngân hàng
thư ơ ng mạ i đề u phả i trả mộ t chí phí nhấ t đị nh, đó l à chí phí huy độ ng vố n
hay còn gọ i là chi phí đầ u vào củ a ngân hàng. Các chi phí này đư ợ c bùđắ p
thông qua việ c cho vay và đầ u tư củ a ngân hàng.
Hoạ t độ ng cho vay và đầ u tư
Hoạ t độ ng cho vay và đầ u tư là hoạ t độ ng mang lạ i thu nhậ p chủ yế u
cho Ngân hàng. Thông qua hoạ t độ ng này Ngân hàng có thể bù đắ p đư ợ c
các chi phí cho việ c huy độ ng vố n. Trong đó, hoạ t độ ng cho vay chiế m vị
trí quan trọ ng hơ n cả , Ngân hàng có khả năng đố i diệ n vớ i rủ i ro mấ t khả
năng thanh toán là rấ t lớ n, quyế t đị nh sự tồ n tạ i củ a mọ i ngân h àng.
Có nhiề u hình thứ c phân loạ i mộ t khoả n vay củ a Ngân h àng thư ơ ng
mạ i: theo giá trị thờ i gian có vay ngắ n hạ n, trung hạ n v à dài hạ n; theo đố i
tư ợ ng khách hàng có doanh nghiệ p, cá nhân, chính phủ ,…
http://digiworldhanoi.Khoa Ngân hàng - Tài chính
Nguy ễn ThịThanh Thu ỷLớp TCDN 41D
3
Hoạ t độ ng trung gian
Cũng như đã nói ở trên, nế u mộ t tổ chứ c nào đó chỉ thự c hiệ n 2
nghiệ p vụ huy độ ng vố n và sử dung vố n thì không thể coi là mộ t ngân hàng
đư ợ c. Vì vậ y các Ngân hàng thư ơ ng mạ i muố n đư ợ c hiể u theo đúng nghĩa
củ a nó thì còn thự c hiệ n cả nghiệ p vụ trung gian thanh toán theo y êu cầ u
củ a khách hàng như chuyể n tiề n, thanh toán không d ùng tiề n mặ t, cung cấ p
dị ch vụ … Nghiệ p vụ này không nhữ ng mang lạ i thu nhậ p cho Ngân h àng
(Ngân hàng thự c hiệ n theo sự uỷ nhiệ m củ a khách h àng đư ợ c hư ở ng tiề n
hoa hồ ng) mà còn góp phầ n thúc đẩ y hỗ trợ các nghiệ p vụ nói tr ên
Ngân hàng cầ n phả i hộ i đủ cả ba hoạ t độ ng tr ên. Nế u thiế u 1 thì
không thể coi là ngân hàng đư ợ c. Vì vậ y, ba hoạ t độ ng này là mộ t thể
thố ng nhấ t có quan hệ mậ t thiế t vớ i nhau, coi nhẹ hoạ t độ ng n ào thì đề u
làm cho ngân hàng không phát huy đư ợ c hế t sứ c mạ nh tổ ng hợ p.
Tóm lạ i, có thể đị nh nghĩa NHTM nh ư sau: NHTM là mộ t tổ chứ c
kinh tế đư ợ c thự c hiệ n toàn bộ hoạ t độ ng kinh doanh tiề n tệ v à tín dụ ng vớ i
nộ i dung thư ờ ng xuyên là nhậ n tiề n gử i, sử dụ ng tiề n gử i đó để cấ p tín
dụ ng và cung ứ ng các dị ch vụ thanh toán v à các hoạ t độ ng kinh doanh
khác có liên quan.
1.1.1.2. Hoạ t độ ng cho vay củ a NHTM
Cho vay đư ợ c coi là hoạ t độ ng sinh lờ i cao, đồ ng thờ i nó cũng l à
hoạ t độ ng kinh doanh chủ chố t củ a NHTM để tạ o ra lợ i nhuậ n. Khoả n mụ c
cho vay chiế m quá nử a giá trị tổ ng tài sả n và tạ o ra từ 1/2 đế n 2/3 nguồ n
thu nhậ p củ a Ngân hàng. Hay Ngân hàng là tổ chứ c cho vay chủ yế u đố i
vớ i các doanh nghiệ p, cá nhân, hộ gia đ ình và mộ t phầ n đố i vớ i Nhà nư ớ c
(thành phố , tỉ nh…). Vì vậ y, có thể nói NHTM hỗ trợ cho sự phát triể n củ a
cộ ng đồ ng thông qua việ c cung cấ p tín dụ ng, đáp ứ ng nhu cầ u tài chính củ a
xã hộ i vớ i mộ t mứ c lãi suấ t hợ p lý. Cho vay là chứ c năng kinh tế cơ bả n
hàng đầ u củ a các Ngân hàng.
http://digiworldhanoi.Khoa Ngân hàng - Tài chính
Nguy ễn ThịThanh Thu ỷLớp TCDN 41D
4
Ngày nay, nề n kinh tế phát triể n kéo theo nhu cầ u về tín dụ ng củ a
khách hàng rấ t đa dạ ng và phong phú. Để đáp ứ ng đư ợ c nhữ ng đòi hỏ i củ a
thự c tiễ n, các NHTM đã cung cấ p nhiề u loạ i hình tín dụ ng khác nhau. Tuỳ
vào các căn cứ mà tín dụ ng có thể phân thành các loạ i sau
-Căn cứ vào mụ c đích vay vố n có thể kể đế n các khoả n tín dụ ng như
sau: Cho vay kinh doanh, cho vay tiêu dùng và các khoả n cho vay khác.
-Căn cứ vào lãi suấ t, thì có các loạ i hình như sau: Cho vay vớ i lãi
suấ t thả nổ i, cho vay vớ i lãi suấ t cố đị nh và cho vay vớ i lãi suấ t ư u đãi.
-Căn cứ vào tính chấ t bả o đả m, có các loạ i tín dụ ng: Cho vay có bả o
đả m và cho vay không có bả o đả m.
-Căn cứ vào thờ i gian vay củ a khách hàng (đây là mộ t tiêu thứ c
phân loạ i rấ t quan trọ ng) thì có thể kể đế n hai loạ i hình tín dụ ng: tín dụ ng
ngắ n hạ n, tín dụ ng trung và dài hạ n.
Cho vay ngắ n hạ n: là nhữ ng khoả n cho vay có thờ i gia n từ mộ t năm
trở xuố ng.
Cho vay trung và dài hạ n: Là khoả n cho vay có thờ i gian trên mộ t
năm, đư ợ c tiế n hành chủ yế u trên các dự án đầ u tư vớ i thờ i gian thu hồ i vố n
chậ m.
Hoạ t độ ng cho vay mang lạ i cho ngân h àng rấ t nhiề u rủ i ro tiề m ẩ n,
đặ c biệ t là cho vay trung và dài hạ n theo dự án. Tuy nhiên, ngày nay, các
ngân hàng ngày càng trở nên năng độ ng trong việ c tài trợ cho các doanh
nghiệ p mua sắ m trang thiế t bị , xây dự ng, cả i tiế n kĩ thuậ t, mua công
nghệ … đặ c biệ t là trong các ngành công nghệ cao. Vớ i sự phát triể n nhanh
chóng củ a khoa họ c và công nghệ , để tồ n tạ i và phát triể n nhu cầ u vố n
trung và dài hạ n ngày càng cao. Và trong đó th ì lạ i phả i nói đế n cho vay
theo các dự án. Khi khách hàng có kế hoạ ch mua sắ m, xây dự ng tài sả n cố
đị nh…nhằ m thự c hiệ n dự án nh ấ t đị nh, có thể xin vay ngân h àng. Mộ t
trong nhữ ng yêu cầ u củ a ngân hàng là ngư ờ i vay phả i xây dự ng dự án, thể
http://digiworldhanoi.Khoa Ngân hàng - Tài chính
Nguy ễn ThịThanh Thu ỷLớp TCDN 41D
5
hiệ n mụ c đích, kế hoạ ch đầ u tư cũng như quá trình thự c hiệ n dự án (sả n
xuấ t kinh doanh). Thẩ m đị nh dự án l à điề u kiệ n để ngân hàng quyế t đị nh
phầ n vố n cho vay và xác đị nh khả năng hoàn trả củ a doanh nghiệ p.
Đặ c điể m củ a loạ i hình này là có số vố n cho vay lớ n, thờ i gian cho
vay dài, chị u nhiề u biế n độ ng và do đó có độ rủ i ro cao. Và cũng do đặ c
điể m này mà ngân hàng thư ờ ng đòi hỏ i phả i có bả o lãnh, theo đó ngân
hàng có thể thu hồ i khoả n vay từ tổ chứ c bả o l ãnh khi khách hàng không có
đủ khả năng trả nợ . Đồ ng thờ i việ c cho vay đ òi hỏ i sự tham gia củ a mộ t số
tổ chứ c tài chính khác nhằ m chia sẻ rủ i ro. Tuy nhiên trong điề u kiệ n kinh
tế thị trư ờ ng, cạ nh tranh giữ a các ngân h àng và các tổ chứ c tín dụ ng khác
ngày càng gay gắ t. Vì thế , để Ngân hàng thắ ng trong cuộ c cạ nh tranh gi ành
khách hàng này, ngân hàng sẽ phả i tính đế n biệ n pháp cho vay m à không
cầ n bả o lãnh. Như ng đây là mộ t vấ n đề rấ t khó khăn và nan giả i.
Vậ y để ngân hàng vừ a tăng đư ợ c khả năng cạ nh tranh mà vẫ n bả o
đả m cho khoả n thu nhậ p xứ ng đáng v à bả o đả m an toàn vố n thì ngân hàng
phả i có nhữ ng dự án tố t. Ngày nay, trong quả n trị hoạ t độ ng Ngân hàng
thư ơ ng mạ i, các ngân hàng đề u chú trọ ng tớ i việ c làm giả m thiể u các rủ i ro
có thể xả y ra vớ i các dự án cho vay đầ u t ư . Quá trình cho vay củ a mộ t dự
án thư ờ ng gồ m nhiề u khâu: từ thẩ m đị nh, xét duyệ t, quyế t đị nh cho vay tớ i
kiể m tra sử dụ ng vố n vay và theo dõi, xử lý thu hồ i nợ sau khi cho vay.
Trong đó, các Ngân hàng thư ơ ng m ạ i thư ờ ng xem giai đoạ n trư ớ c khi cho
vay - giai đoạ n phân tích tín dụ ng, thẩ m đị nh dự án - là quan trọ ng nhấ t.
Kế t qủ a củ a khâu này sẽ mang tính quyế t đị nh đố i vớ i mộ t khoả n cho vay.
Đặ c biệ t, thẩ m đị nh dự án chính l à khâu mà ngân hàng phả i quan tâm hàng
đầ u để đả m bả o tránh đư ợ c các rủ i ro củ a mộ t khoả n cho vay, tạ o sự an
toàn và lành mạ nh trong hoạ t độ ng củ a ngân hàng.
1.1.2. Các vấ n đề về dự án và thẩ m đị nh tài chính dự án
1.1.2.1. Các vấ n đề về dự án
Trư ớ c hế t, chúng ta phả i hiể u khái niệ m về đầ u tư . Đầ u tư theo nghĩa