L I NH N XÉT C A GIÁO VIÊN H NG D N ƯỚ
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
L I NH N XÉT C A H I Đ NG B O V
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
1
L I NÓI Đ U
Trong giai đo n công nghi p hoá, hi n đ i hoá n n kinh t đ t n c, ế ướ
ngày càng có nhi u thi t b bán d n công su t hi n đ i đ c s d ng r ng ế ượ
rãi trong t t c các lĩnh v c s n xu t, ph c v đ i s ng con ng i. Đ c bi t ườ
trong lĩnh v c đi u ch nh t đ ng s d ng van bán d n.
Trong các lĩnh v c đi u ch nh t đ ng nói chung cũng nh trong lĩnh ư
v c giao thông nói riêng vi c đòi h i c n có các b đi u ch nh nh m ti t ế
ki m năng l ng ngày càng đ c đòi h i và thay th . ượ ượ ế
Bên c nh đó trong lĩnh v c giao thông vi c s d ng các đ ng c xăng, ơ
diezen ngày càng có xu h ng gi m vì các nh c đi m nh : Tiêu hao nhi uướ ượ ư
năng l ng, ô nhi m môi tr ng ... Đ ng th i v i các thành t u c a khoaượ ườ
h c k thu t thì vi c ch t o các đ ng c đi n ngày càng đ c hoàn thi n . ế ơ ượ
Song song v i s phát tri n đó là s đòi h i ph i có b đi u khi n các lo i
đ ng c đó v i ch t l ng t t nh t, tho mãn các yêu c u v kinh t và k ơ ượ ế
thu t nh m s d ng và thay th các đ ng c cũ. ế ơ
B băm xung áp m t chi u s d ng van bán d n trong t ng lai đáp ươ
ng đ c nhu c u c n thi t v b đi u khi n đi u ch nh t c đ đ ng c ượ ế ơ
đi n m t chi u. Do đó là m t đ tài hay nên trong sau khi h c xong môn Đi n
t công su t và truy n đ ng đi n, chúng em đã đ c ượ Th.s Lê Th Minh Tâm
gi ng viên khoa Đi n – Đi n t tr ng ĐHSPKT H ng Yên, giao cho chúng ườ ư
em đ tài Thi t k và ch t o m ch đi u khi n t c đ DC’ế ế ế
Chúng em xin chân thành c m n! ơ
2
CH NG I: T NG QUAN V Đ NG C ĐI N M T CHI UƯƠ Ơ
1.1. Đ t v n đ
Cùng v i s ti n b c a văn minh nhân lo i, chúng ta đã ch ng ki n ế ế
th y s phát tri n r m r k c v quy mô l n trình đ c a n n s n xu t
hi n đ i. Trong s phát tri n đó ta cũng có th ch ra r ng đi n năng và máy
tiêu th đi n năng đóng vai trò không th thi u đ c n u không mu n nói là ế ượ ế
ch ch t. Nó đi tr c làm ti n đ và cũng là mũi nh n quy t đ nh s thành ướ ế
công c a c m t h th ng s n xu t công nghi p. Không m t qu c gia nào,
m t n n s n xu t công nghi p nào không s d ng đi n và máy đi n.
Do tính u vi t c a h th ng đi n xoay chi u: đ s n xu t, đ truy nư
t i...,c máy phát và đ ng c đi n xoay chi u đ u có c u t o đ n gi n, d ơ ơ
v n hành ... mà máy đi n xoay chi u ngày càng đ c s d ng r ng rãi và ượ
ph bi n. Tuy nhiên đ ng c đi n v n gi m t v trí quan tr ng trong các ế ơ
ngành s n xu t công nghi p n ng nh trong công nghi p giao thông v n t i, ư
và nói chung là các thi t b c n đi u khi n t c đ quay liên t c trong ph m viế
r ng, có công xu t l n (nh trong máy cán thép, đ u máy đi n, máy công c ư
l n....). M c dù so v i đ ng c xoay chi u đ ch t o đ ng c đi n m t ơ ế ơ
chi u cùng c thì giá thành đ t h n do s d ng nhi u kim lo i màu h n, ch ơ ơ ế
t o b o qu n c góp ph c t p h n ... nh ng do u đi m c a nó mà đ ng c ơ ư ư ơ
đi n m t chi u v n không th thi u trong n n s n xu t hi n đ i . ế
u đi m c a đ ng c đi n m t chi u là có th dùng làm đ ng c hay máyƯ ơ ơ
phát đi n trong nh ng đi u ki n làm vi c khác nhau. Song u đi m l n nh t ư
c a đ ng c đi n m t chi u là đi u ch nh t c đ và kh năng quá t i. N u ơ ế
nh b n thân đ ng c đi n xoay không th đáp ng đ c ho c n u đáp ngư ơ ư ế
đ c thì cũng ph i t n chi phí cho các thi t b đi kèm (nh b bi n t n ...) r tượ ế ư ế
đ t ti n thì đ ng c đi n m t chi u không nh ng có th đi u ch nh r ng và ơ
chính xác mà c u trúc m ch l c, m ch đi u khi n còn đ n gi n h n đ ng ơ ơ
th i l i đ t ch t l ng cao . ượ
Ngày nay hi u su t c a đ ng c đi n m t chi u công su t nh kho ng ơ
75%85%, đ ng c công su t trung bình và l n là kho ng 85%94%. Công ơ
su t l n nh t c a đ ng c đi n m t chi u vào kho ng 100MW, đi n áp vào ơ
kho ng vài trăn đ n 1000V. H ng phát tri n là c i ti n tính nâng v t li u, ế ướ ế
nâng cao ch tiêu kinh t c a đ ng c và ch t o nh ng máy công su t l n đó ế ơ ế
là c m t v n đ r ng l n và ph c t p vì v y v i v n ki n th c còn h n h p ế
c a mình trong ph m vi đ tài này em không đ c p nhi u v n đ l n mà ch
đ c p t i v n đ thi t k b đi u ch nh t c đ c a đ ng c đi n m t chi u ế ế ơ
kích t đ c l p. Ph ng pháp đ c ch n đây là b băm xung, có th đây ươ ượ
ch a là ph ng pháp mang l i hi u qu kinh t cao nh t nh ng nó đ c sư ươ ế ư ượ
d ng r ng rãi b i nh ng tính năng và đ c đi m mà ta s phân tích và đ c p
sau này.
3
1.2. Các ph ng pháp đi u khi n đ ngươ c m t chi uơ
1.2.1. Gi i thi u m t s lo i đ ng c đi n m t chi u ơ
Khi xem xét đ ng c đi n m t chi u cũng nh máy phát đi n m t chi u ơ ư
ng i ta phân lo i theo cách kích t c a đ ng c . Theo đó ta có các lo i đ ngườ ơ
c đi n : ơ
-Kích t đ c l p: Khi ngu n đi n m t chi u có công su t không đ l n,
m ch đi n ph n ng và ph n kích t m c vào hai ngu n m t chi u đ c
l p nhau nên:
I=Iư
-Kích t song song: Khi ngu n đi n m t chi u có công su t vô cùng l n và
đi n áp không đ i, m ch kích t đ c m c song song v i m ch đi n ượ
ph n ng nên:
I= Iư + Ikt
-Kích t n i ti p: Cu n kích t đ c m c n i ti p v i cu n dây ph n ế ượ ế
ng, cu n kích t có ti t di n l n h n, đi n tr nh h n, s vòng ít ch ế ơ ơ ế
t o d dàng, ta có: I=I ư = Ikt
-Kích t h n h p: ta có
I = Iư +Ikt
V i m i lo i đ ng c trên t ng ng có các đ c tính, đ c đi m k thu t, ơ ươ
đi u khi n và ng d ng là t ng đ i khác nhau ph thu c vào nhi u nhân t , ươ
đ tài này ta ch xét đ n đ ng c đi n m t chi u kích t đ c l p và bi n ế ơ
pháp h u hi u đ đi u khi n lo i đ ng c này. ơ
1.2.2. Đ ng c đi n kích t đ c l p ơ
* Ph ng trình đ c tính c : là ph ng trình bi u th m i quan h gi t cươ ơ ươ
đ (ω) và mômen (M) c a đ ng c có d ng chung: ơ
Thông qua ph ng trình này, ta có th th y đ c s ph thu c c a t cươ ượ
đ đ ng c vào mômen đ ng c và các thông s khác ( t thông, đi n tr ơ ơ
ph ...), t đó đ a ra ph ng án t i u đ đi u ch nh t c đ đ ng c . V i ư ươ ư ơ
nh ng đi u ki n U ư = const, Ikt= const thì t thông c a đ ng c g n nh ơ ư
không đ i, vì v y quan h trên là tuy n tính và đ ng đ c tính c c a c ng ế ườ ơ
c là th ng.ơ
Th ng d ng c a đ ng đ c tính c mà là đ ng th ng thì giao đi mườ ườ ơ ườ
v i tr c hoành ng v i đi m mômen ng n m ch, còn giao đi m v i tr c tung
ng v i đi m t c đ không t i lý t ng c a đ ng c . ưở ơ
4
Ng i ta đ a ra đ i l ng ườ ư ượ đ đánh giá đ c ng c a đ ng đ c tính ườ
c . Đ c tính càng d c càng c ng (β càng l n) t c mômen bi n đ i nhi uơ ế
nh ng t c đ bi n đ i ít và ng c l i. Đ c tính càng ít d c càng m m t c làư ế ượ
mômen bi n đ i ít nh ng t c đ thay đ i nhi u. ế ư
Đ hi u đ c nguyên lý và l a ch n ph ng pháp đi u ch nh t i u, tr c ượ ươ ư ướ
h t ta đi xét đ c tính c cua đ ng c đi n. Đó là m i quan h gi a t c đế ơ ơ
quay v i mômen (ho c dòng đi n ) c a đ ng c . ơ
Đ c tính c t nhiên c a đ ng c , n u đ ng v n hành ch đ đ nh ơ ơ ế ế
m c (đi n áp, dòng đi n, t thông đ nh m c, và không n i thêm các đi n tr ,
đi n kháng vào đ ng c ). Trên đ ng đ c tính c t nhiên ta có đi m làm ơ ườ ơ
vi c đ nh m c có giá tr (M đmđm) ho c (Iđmđm).
Đ c tính c nhân t o c a đ ng c là đ c tính khi ta thay đ i các tham s ơ ơ
ngu n ho c n i thêm các đi n tr , đi n kháng.
Đ so sánh các đ c tính c v i nhau ng i ta đ a ra khái ni m đ c ng đ c ơ ườ ư
tính c (t c đ bi n thiên mômen so v i v n t c ).ơ ế
a. Đ c tính c c a đ ng c đi n m t chi u kích t đ c l p ơ ơ
S đ kích t đ c l p:ơ
5