http://maybienap.webs.com
Máy bi n áp. Công ngh Ch t o m ch tế ệ ế ạ ạ ừ
1- Nhi m v c a m ch t : Trong c u t o máy bi n áp m ch t đóng m t vai trò quan tr ng.ệ ụ ủ ạ ừ ấ ạ ế ạ ừ ộ ọ
Công d ng a m ch t đ i v i áy bi n áp g m 2 công d ng chính là:ụ ủ ạ ừ ố ớ ế ồ ụ
- D n tẫ ừ
- Đóng vai trò khung làm ch t a cho các cu n dâyỗ ự ộ
Do đó m ch t c n ph i đ m b o các yêu c u k thu t t ng ng là:ạ ừ ầ ả ả ả ầ ỹ ậ ươ ứ
- D n t t tẫ ừ ố
- Có t n hao do dòng đi n xoáy nh nh tổ ệ ỏ ấ
- k t c u ch c ch n, đ m bao o khi nâng h , v n chuy n mà không làm xê d ch vi trí cácế ấ ắ ắ ả ả ạ ậ ể ị ị
cu n dâyộ
2 – V t Li u Ch T o M ch Tậ ệ ế ạ ạ ừ
2-1: Thép k thu t đi n: M ch t máy bi n áp th ng đ c ch t o b ng thép k thu t đi n.ỹ ậ ệ ạ ừ ế ườ ượ ế ạ ằ ỹ ậ ệ
Thép k thu t đi n là kim lo i đa tinh th do nhi u tinh th kh i t o thành. Tùy thu c vào chỹ ậ ệ ạ ể ề ể ố ạ ộ ế
đ cán mà c u trúc tinh th c a thép cũng khác nhauộ ấ ể ủ
2-2
Máy bi n th có th thay đ i hi u đi n th xoay chi u, tăng th ho c h th , đ u ra cho 1 hi uế ế ể ổ ệ ệ ế ề ế ặ ạ ế ầ ệ
đi n th t ng ng v i nhu c u s d ng. Máy bi n áp đ c s d ng quan tr ng trong vi cệ ế ươ ứ ớ ầ ử ụ ế ượ ử ụ ọ ệ
truy n t i đi n năng đi xa. Ngoài ra còn có các máy bi n th có công su t nh h n, máy bi n ápề ả ệ ế ế ấ ỏ ơ ế
( n áp) dùng đ n đ nh đi n áp trong nhà, hay các c c bi n th , c c x c, ... dùng cho các thi tổ ể ổ ị ệ ụ ế ế ụ ạ ế
b đi n v i hi u đi n th nh (230 V sang 24 V, 12 V, 3 V, ...). Bài này h ng d n các pác tị ệ ớ ệ ệ ế ỏ ướ ẫ ự
qu n l y 1 cái máy bi n áp phù h p v i m c đích s d ng c a mình. Không c n ph i đi muaấ ấ ế ợ ớ ụ ử ụ ủ ầ ả
cho dù nó r h n.ẻ ơ
Hình nh minh h a máy bi n áp đ c qu n xongả ọ ế ượ ấ
Đ qu n đ c máy bi n áp thì chúng ta c n ph i l u ý m y v n đ c b n sau đây :ể ấ ượ ế ầ ả ư ấ ấ ề ơ ả
+ Công su t bi n ápấ ế
+ Đi n áp đ u vào ệ ầ
+ Đi n áp đ u raệ ầ
+ T n hao c a máy bi n ápổ ủ ế
+ Quan tr ng h n n a c n đ ý đ n v t t qu n máy bi n ápọ ơ ữ ầ ể ế ậ ư ấ ế
I ) C u t o máy bi n ápấ ạ ế
Máy bi n áp có c u t o r t đ n gi n nó g m nh ng ph n sau :ế ấ ạ ấ ơ ả ồ ữ ầ
+ Th 1 : Nó có 1 cu n dây s c p. Đây là cu n dây đ u vào. Đi n áp đ u vào đ c đ a vàoứ ộ ơ ấ ộ ầ ệ ầ ượ ư
cu n dây này.ộ
+ Th 2 : Cu n dây s c p. Đây là cu n dây đ u ra. Đi n áp đ u ra đ c l y t cu n dây nàyứ ộ ơ ấ ộ ầ ệ ầ ượ ấ ừ ộ
+ Th 3: Lõi s t hay Ferit. Đây cũng là gông đ cho bi n áp và là ph n c m ng gi a hai cu nứ ắ ỡ ế ầ ả ứ ữ ộ
s c p và th c pơ ấ ứ ấ
Máy bi n áp nó c u t o g m 3 ph n chính đó. Ch có đi n áp xoay chi u m i truy n đ c quaế ấ ạ ồ ầ ỉ ệ ề ớ ề ượ
bi n áp chu n nh t là đi n áp hình sin.ế ẩ ấ ệ
II ) Tính toán các thông s c a máy bi n ápố ủ ế
a) Xác đ nh thi t di n th c c a lõi s t (tr ) : So (cm2)ị ế ệ ự ủ ắ ụ
Do các lá thép hình ch E ghép l i có l p các đi n nên do đó ta ph i tr đi cái l p cách đi n đóữ ạ ớ ệ ả ừ ớ ệ
do đó thì thi t di n th c c a lõi s t s là : ế ệ ự ủ ắ ẽ
So = k.S
v i S là thi t di n c a ph n gi a lõi s t (Vuông hay ch nh t ) : S = a.b (cm2) ( Đây là thi tớ ế ệ ủ ầ ữ ắ ữ ậ ế
di n t thông móc vòng xuyên qua các b cu n dây)ệ ử ộ ộ
k= 0.9 đ i v i lá thép E có b d y là 0.35mmố ớ ề ầ
k=0.93 đ i v i lá thép E có b d y là 0.5mmố ớ ề ầ
k= 0.8 - 0.85 n u lá thép b han r và l i lõmế ị ỉ ồ
* Công su t c a bi n áp theo thi t di n th cấ ủ ế ế ệ ự
P = (S0/1.1)2
==> So = sqrt (P) / 1.1
Thông th ng m i ng i hay ch n lõi hình vuông hay ch nh t nên ta có đ r ng c a b n :ườ ọ ườ ọ ữ ậ ộ ộ ủ ả
c = sqrt (So)
T đó ta ch n công su t bi n áp c n qu n ==> Xác đ nh đ c kích th c c a lõi s t.ừ ọ ấ ế ầ ấ ị ượ ướ ủ ắ
b) Tính s Vòng/Von : nốv
Cái này ta ph i ch n c m ng t B hay t thông và d a theo công th c tính s c đi n đ ng ta sả ọ ả ứ ừ ừ ự ứ ứ ệ ộ ẽ
tính đ c s vòng/ vonượ ố
nv = 45 / B.So (V/von)
đây thì 45 là h s ph thu c vào t n s và b n ch t lõi. Cái giá tr này m i ng i th ngỞ ệ ố ụ ộ ầ ố ả ấ ị ọ ườ ườ
ch n trong gi t (35-50) Nh ng theo kinh nghi m th y m i ng i ch n 45.ọ ả ừ ư ệ ấ ọ ườ ọ
B đây là c m ng t nó đ c ch n theo lá thép kĩ thu t đi n tùy thu c vào l ng silic trongở ả ứ ừ ượ ọ ậ ệ ộ ườ
thép nh ng mà thông th ng giá tr B này t (1T đ n 1.2T) và có khi là t (1.4T - 1.6T)ư ườ ị ừ ế ừ
c) Xác đ nh s vòng dây qu nị ố ấ
Đ xác đ nh đ c s vòng dây qu n ta ph i bi t đ c đi n áp đ u vào và đi n áp đ u ra c nể ị ượ ố ấ ả ế ượ ệ ầ ệ ầ ầ
l y.ấ
+ N1 là s vòng dây qu n c a cu n dây s c pố ấ ủ ộ ơ ấ
+ N2 là s vòng dây qu n c a con dây th c pố ấ ủ ứ ấ
+ U1 là đi n áp đ u vàoệ ầ
+ U2 là đi n áp đ u raệ ầ
Theo công th c tính ta s đ c nh sau : ứ ẽ ượ ư
N1 = U1.nv
N2 = 1.1.U2.nv
Giá 1.1 đây là giá tr chênh l ch công su t do t n th tị ệ ấ ổ ấ
d) Tính toán ti t di n c a dây qu n th c p và s c pế ệ ủ ấ ứ ấ ơ ấ
Ti t di n c a dây qu n đ c ch n theo m t đ dòng đi n J. M t đ dòng đi n J đ c ch n phùế ệ ủ ấ ượ ọ ậ ộ ệ ậ ộ ệ ượ ọ
h p đ phù h p v i đi u ki n làm vi c và nhi t đ c a dây d n trong kho ng cho phép.ợ ể ợ ớ ề ệ ệ ệ ộ ủ ẫ ả
Tôi có tham kh o 1 s cách ch n m t đ dòng nhi t J theo công su tả ố ọ ậ ộ ệ ấ
+ V i J = 4 (A/mm2) - Công su t t (0 - 50 VA)ớ ấ ừ
+ V i J = 3.5 (A/mm2) - Công su t t ( 50 - 100VA)ớ ấ ừ
+ V i J = 3 (A/mm2) - Công su t t (100 - 200VA)ớ ấ ừ
+ V i J = 2.5 (A/mm2) - Công su t t ( 200 - 250VA)ớ ấ ừ
+ V i J = 2 (A/mm2) - CÔng su t t ( 500 - 1000VA)ớ ấ ừ
+ V i bi n áp công su t th p ta có th ch n J = 5 - 10 (A/mm2)ớ ế ấ ấ ể ọ
T đó ta tính đ c thi t di n c a dây qu n s c p và th c pừ ượ ế ệ ủ ấ ơ ấ ứ ấ
+ Thi t di n dây qu n s c pế ệ ấ ơ ấ
s1 = I1/J
+ Thi t di n dây qu n th c p ế ệ ấ ứ ấ
s2 = I2/J
Các giá tr I1 và I2 ta có th bi t và tính đ c d a vào m i quan h gi a s vòng dây s c p thị ể ế ượ ự ố ệ ữ ố ơ ấ ứ
c p và đi n áp s c p và th c p.ấ ệ ơ ấ ứ ấ
Tính n t đ ng kính c a dây nh vào thi t di n c a dây : (Do ta ch n dây đ ng là hình tròn nênố ườ ủ ờ ế ệ ủ ọ ồ
ta tính đ c nh sau )ượ ư
+ Cu n s c p : d1 = 2.sqrt(s1/3.14)ộ ơ ấ
+ Cu n th c p : d2 = 2.sqrt(s2/3.14)ộ ứ ấ
Ngoài ra còn chi li cho 1 máy bi n áp thì nó còn c h s l p đ y, tính khuôn đúc...Nh ng màế ả ệ ố ấ ầ ư
thôi qu n th công ch c n th thôi!ấ ủ ỉ ấ ế
Nh v y đ qu n đ c bi n áp thì chúng ta c n ph i bi t nh ng th trên đ qu n đ c bi n ápư ậ ể ấ ượ ế ầ ả ế ữ ứ ể ấ ượ ế
mong mu n. Do qu n b ng th công s không đ c ch t và nhi u khe h nên hi u su t c aố ấ ằ ủ ẽ ượ ặ ề ở ệ ấ ủ
bi n áp s gi m và t n hao s l n.ế ẽ ả ổ ẽ ớ
~~~~