1. M i quan h gi a kinh t v i chi n tranh và qu c phòngố ệ ữ ế ớ ế ố
H Chí Minh không có nh ng tác ph m có tính kinh đi n v m i quan h kinhồ ữ ẩ ể ề ố ệ
t v i chi n tranh và qu c phòng, ch a có đi u ki n bàn m t cách h th ng, đ yế ớ ế ố ư ề ệ ộ ệ ố ầ
đ các v n đ v lý lu n, th c ti n k t h p kinh t v i qu c phòng. Tuy nhiên, tủ ấ ề ề ậ ự ễ ế ợ ế ớ ố ư
t ng v m i quan h kinh t v i chi n tranh và qu c phòng đ c Ng i đ c pưở ề ố ệ ế ớ ế ố ượ ườ ề ậ
trong nhi u bài vi t, bài nói, trong nh ng th i gian, đi u ki n hoàn c nh khác nhauề ế ữ ờ ề ệ ả
thì h t s c sâu s c và phong phú.ế ứ ắ
- Trên c s ti p thu tinh hoa t t ng kinh t quân s th gi i, trong đó đ c bi t làơ ở ế ư ưở ế ự ế ớ ặ ệ
Kinh t quân s Mác - xítế ự . Kinh t quân s Mác - Lênin lu n gi i ngu n g c, b nế ự ậ ả ồ ố ả
ch t c a chi n tranh; m i quan h bi n ch ng kinh t và chi n tranh, kinh t vàấ ủ ế ố ệ ệ ứ ế ế ế
qu c phòng; đ c p m t cách toàn di n các v n đ v kinh t quân s : ti m l cố ề ậ ộ ệ ấ ề ề ế ự ề ự
kinh t , ti m l c kinh t quân s , chu n b và đ ng viên kinh t cho chi n tranh,ế ề ự ế ự ẩ ị ộ ế ế
k t h p kinh t v i qu c phòng, đ u tranh kinh t trong chi n tranh, vai trò quânế ợ ế ớ ố ấ ế ế
đ i đ i v i phát tri n kinh t ộ ố ớ ể ế
- Trên c s l p tr ng duy v t bi n ch ng, H Chí Minh đã s m đánh giá đúngơ ở ậ ườ ậ ệ ứ ồ ớ
đ n b n ch t, qui lu t c a chi n tranh, tác đ ng c a chi n tranh đ n đ i s ng xã h i.ắ ả ấ ậ ủ ế ộ ủ ế ế ờ ố ộ
Ng i cho r ng “Đ qu c ch nghĩa là ngu n g c c a chi n tranh. Đ qu c chườ ằ ế ố ủ ồ ố ủ ế ế ố ủ
nghĩa do M , Pháp, Anh c m đ u m t m t thì đang th c hi n chi n tranh xâm l c ỹ ầ ầ ộ ặ ự ệ ế ượ ở
Đông Nam Á Châu, m t m t đang chu n b chi n tranh th gi i”ộ ặ ẩ ị ế ế ớ 1.
- Khác v i C. Mác, Ph. Ăngghen và Lênin, H Chí Minh không nghiên c u chungớ ồ ứ
nh t v ch nghĩa đ qu c mà Ng i đi vào m t tên th c dân đ qu c c th , đó làấ ề ủ ế ố ườ ộ ự ế ố ụ ể
th c dân Pháp. T đó Ng i rút ra k t lu n chung nh t. Theo Ng i, cu c chi nự ừ ườ ế ậ ấ ườ ộ ế
tranh do th c dân Pháp ti n hành Vi t Nam là cu c chi n tranh xâm l c. Ng cự ế ở ệ ộ ế ượ ượ
l i cu c chi n tranh c a nhân dân Vi t Nam ch ng th c dân Pháp xâm l c là cu cạ ộ ế ủ ệ ố ự ượ ộ
chi n tranh nh m b o v đ c l p ch quy n và th ng nh t đ t n c. Đ che d uế ằ ả ệ ộ ậ ủ ề ố ấ ấ ướ ể ấ
b n ch t xâm l c, bóc l t thu c đ a, th c dân Pháp tuyên truy n r ng, vi c hi nả ấ ượ ộ ộ ị ự ề ằ ệ ệ
di n c a Pháp Đông D ng là s “khai hoá văn minh”, s b o h c a “M uệ ủ ở ươ ự ự ả ộ ủ ẫ
1 H Chí Minh toàn t p, Nxb CTQG, H. 2000, t.6, tr.123ồ ậ
qu c”, th c hi n s m nh b o đ m công lý,… Nguy n ái Qu c V ch tr n b n ch tố ự ệ ứ ệ ả ả ễ ố ạ ầ ả ấ
cái g i là “khai hoá văn minh c a th c dân Pháp” chính là nh m m c tiêu là bóc l tọ ủ ự ằ ụ ộ
nhân dân các n c thu c đ a. Không ch bóc l t v kinh t b ng nhi u hình th c,ướ ộ ị ỉ ộ ề ế ằ ề ứ
bi n pháp nh c p bóc, thu khoá, mua r , bán đ t mà còn bóc l t b ng c “thuệ ư ướ ế ẻ ắ ộ ằ ả ế
máu” thông qua vi c b t lính các n c thu c đ a đi đánh thuê cho th c dân Pháp;ệ ắ ở ướ ộ ị ự
đ u đ c b ng văn hoá, thu c phi n, r u. Trong tác ph m “Ch đ th c dân Phápầ ộ ằ ố ệ ượ ẩ ế ộ ự
và x Đông D ng”(1928), Ng i vi t: “Trong khi bóc l t ng i b n x , b n đứ ươ ườ ế ộ ườ ả ứ ọ ế
qu c Pháp l i cho là đang đem l i s giáo d c và dân ch cho h ”ố ạ ạ ự ụ ủ ọ 2. V ch tr n m cạ ầ ụ
đích th c s c a vi c phát tri n giao thông c a th c dân Pháp các n c thu c đ aự ự ủ ệ ể ủ ự ở ướ ộ ị
là nh m m c đích quân s , đàn áp, c đ ng quân đ đàn áp phong trào đ u tranh c aằ ụ ự ơ ộ ể ấ ủ
nhân dân b n x . Ng i vi t: “Th c dân Pháp đánh giá công n khai hoá c a h ả ứ ườ ế ự ơ ủ ọ ở
Đông D ng b ng nh ng kilômet đ ng cái mà h đã đ p b ng ti n và công s cươ ằ ữ ườ ọ ắ ằ ề ứ
c a ng i An Nam. Song, ng i Pháp cũng ch đ t đ ng xe l a nh ng n i hủ ườ ườ ỉ ặ ườ ử ở ữ ơ ọ
c n dùng đ chuyên ch hàng hoá hay quân đ i đ đàn áp dân chúng; và đ ng xáầ ể ở ộ ể ườ
đ p không ph i đ cho ng i b n x đi, vì nh ng ng i này không có quy n t doắ ả ể ườ ả ứ ữ ườ ề ự
đi l i ngay c khi đi t t nh này sang t nh khác, mà là đ ph c v choạ ả ừ ỉ ỉ ể ụ ụ ng i Âu”ườ 3
- Trên c s quán tri t sâu s c quan đi m c a ch nghĩa Mác - Lênin v m iơ ở ệ ắ ể ủ ủ ề ố
quan h kinh t v i chi n tranh, kinh t v i qu c phòng, v n d ng vào đi u ki nệ ế ớ ế ế ớ ố ậ ụ ề ệ
cách m ng Vi t Nam, H Chí Minh cho r ng, kinh t là đi u ki n đ xây d ng,ạ ệ ồ ằ ế ề ệ ể ự
c ng c n n qu c phòng toàn dân, b o đ m cho s th ng l i c a công cu c khángủ ố ề ố ả ả ự ắ ợ ủ ộ
chi n, ki n qu c. Vai trò đó c a kinh t đ c th hi n t p trung kh năng b oế ế ố ủ ế ượ ể ệ ậ ở ả ả
đ m c s v t ch t k thu t, vũ khí trang b , l ng th c, th c ph m, quân trang,ả ơ ở ậ ấ ỹ ậ ị ươ ự ự ẩ
quân d ng... cho l c l ng vũ trang. Ng i nói: “Cung c p đ súng đ n, đ c m áoụ ự ượ ườ ấ ủ ạ ủ ơ
cho b đ i, thì b đ i m i đánh th ng tr n, đi u đó r t rõ ràng d hi u”ộ ộ ộ ộ ớ ắ ậ ề ấ ễ ể 4.
- Theo H Chí Minh, m t trong nh ng nguyên nhân dân đ n th ng l i c a nhânồ ộ ữ ế ắ ợ ủ
dân ta trong kháng chi n ch ng pháp “ế ố Là do n i chúng ta đ ng viên kinhơ ộ t đ cế ượ
2 H Chí Minh toàn t p, Nxb CTQG, H. 2000, t.2, tr. 343ồ ậ
3 H Chí Minh toàn t p, Nxb CTQG, H. 2000, t.1, tr 392ồ ậ
4 H Chí Minh toàn t p, Nxb CTQG, H. 2000, t.6, tr 295ồ ậ
thành công, vì chúng ta có bi t đ ng viên kinh t m t cách khôn khéo, th c l c c aế ộ ế ộ ự ự ủ
chúng ta m i đ c đ y đ và b n b ”ớ ượ ầ ủ ề ỉ 5. Trong th g i nông dân thi đua canh tác,ư ử
Ng i còn ch ra r ng: "Mu n đánh th ng thì quân ta ph i ăn no. Mu n ăn no thìườ ỉ ằ ố ắ ả ố
ph i có nhi u l ng th c..., th c túc thì binh c ng!”ả ề ươ ự ự ườ 6.
- Kinh t gi vai trò quy t đ nh đ i v i qu c phòng song đ n l t nó, qu cế ữ ế ị ố ớ ố ế ượ ố
phòng và chi n tranh l i có s tác đ ng tr l i đ i v i kinh t . S tác đ ng tr l iế ạ ự ộ ở ạ ố ớ ế ự ộ ở ạ
đó đ c Ch t ch H Chí Minh ch rõ: “M t khi chi n tranh đã bùng n n i nào,ượ ủ ị ồ ỉ ộ ế ổ ở ơ
nh h ng c a nó s lan tràn kh p các n i khác. Ch ng nh ng th , nó còn nhả ưở ủ ẽ ắ ơ ẳ ữ ế ả
h ng sâu s c đ n t t c các ho t đ ng kinh t , chính tr , văn hoá c a toàn x ...ưở ắ ế ấ ả ạ ộ ế ị ủ ứ
Chi n tranh không nh ng ch phát đ ng trong đ a h t quân s ti n ph ng màế ữ ỉ ộ ị ạ ự ở ề ươ
còn phát đ ng c trong đ a h t h u ph ng”ộ ả ị ạ ở ậ ươ 7.
Nh v y, m c dù H Chí Minh không ch rõ b n ch t c a chi n tranh, m iư ậ ặ ồ ỉ ả ấ ủ ế ố
quan h kinh t v i chi n tranh, nh ng qua phân tích c a ng i có th th y rõ b nệ ế ớ ế ư ủ ườ ể ấ ả
ch t c a chi n tranh, vai trò quy t đ nh c a kinh t đ i v i chi n tranh.ấ ủ ế ế ị ủ ế ố ớ ế
2. K t h p kinh t v i qu c phòng.ế ợ ế ớ ố
phamthanhquangnam@gmail.com
5 H Chí Minh toàn t p, Nxb CTQG, H. 2000, t.4, tr 447ồ ậ
6 H Chí Minh toàn t p, Nxb CTQG, H. 2000, t.6, tr 178ồ ậ
7 H Chí Minh toàn t p, Nxb CTQG, H. 2000, t.4, tr 84ồ ậ