Muốn ngủ ngon giấc, nên
dùng ngò gai
Rau mùi tàu, có người gọi là rau ngò gai, tên khoa học Eryngium
foetidum L., thuộc họ hoa tán (Apiaceae). Cây thảo sống hàng năm hay vài
năm, có thân mọc đứng, phân nhánh ở ngọn, cao 15 - 50 cm.
Lá mọc sát đất thành hình hoa thị ở gốc, có phiến mỏng, thuôn, hình
mũi mác, thon hẹp lại ở gốc, mép có răng cưa, hơi có gai. Lá ở thân càng lên
càng ngắn, nhỏ dần, có nhiều răng cưa và gai sắc hơn. Hoa màu trắng lục,
mọc thành tán.
Quả hình cầu, hơi dẹp, có vẩy. Toàn cây có tinh dầu, nên có mùi thơm
như rau mùi.
Phân bố và sinh thái: rau mùi tàu là cây mọc hoang, phổ biến ở nơi ẩm
vùng đồi núi và cũng được trồng nhiều làm rau gia vị.
Chế biến làm thực phẩm: rau mùi tàu là loài rau thơm quen thuộc của nhân
dân ta. Người ta đã biết thành phần dinh dưỡng của rau mùi tính theo g%: protid
2,1, glucid 3,2, cellulose 1,6, và theo mg%: calcium 20, phosphor 30, sắt 2,9,
natrium 39, kalium 237, ??- caroten 3.980, vitamin B1 0,11 và vitamin C 177.
Thường dùng lẫn với các loại rau thơm khác (húng quế, rau ngổ) khi ăn
phở, ăn với thịt bò, dùng trộn với rau sống hay nấu với giấm cá. Phụ nữ thường
dùng phối hợp với bồ kết nấu nước gội đầu cho thơm tóc.
Sử dụng làm thuốc: để làm thuốc, người ta dùng toàn cây, thu hái quanh
năm. Dùng tươi hay phơi khô dùng dần. Rau mùi tàu có vị cay hơi đắng, thơm,
tính ấm, có tác dụng khai vị, giúp ăn ngon cơm, tiêu thức ăn, làm ngủ ngon giấc,
giải nhiệt. Thường được chỉ định dùng chữa sổ mũi, đau tức ngực, chữa rối loạn
tiêu hóa, viêm ruột, tiêu chảy. Còn dùng giải độc các chất tanh lạnh và có tác dụng
sơ phong, trừ thấp, giải cảm thấp nhiệt. Liều dùng 10 - 15 g, dạng thuốc sắc. Giã
tươi dùng đắp ngoài trị chấn thương.
Để chữa đau bụng, rối loạn tiêu hóa, cảm cúm, dùng 20 - 30 g rau mùi tàu
tươi sắc uống hoặc nhai nuốt nước, có thể phối hợp với gừng sống, củ sả, tía tô,
mỗi vị 12 g cùng sắc.
TS. Võ Văn Chi, nguyên giảng viên Đại học y dược TP.HCM
