Nghiên cứu xử lý phế phụ phẩm trồng nấm làm giá thể hữu cơ trồng rau an toàn

Ngành nông nghiệp Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của nghề trồng nấm, kéo theo sự gia tăng đáng kể lượng phế phụ phẩm sau thu hoạch. Tình trạng này không chỉ gây lãng phí nguồn tài nguyên hữu cơ giàu dinh dưỡng mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Trong bối cảnh nhu cầu về rau an toàn ngày càng cao, nhưng các phương pháp canh tác truyền thống thường sử dụng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật, dẫn đến sản phẩm kém an toàn và suy thoái đất. Do đó, việc tìm kiếm giải pháp bền vững, đặc biệt là tái sử dụng bã nấm làm giá thể hữu cơ để sản xuất rau an toàn, trở nên cấp thiết. Nghiên cứu này tập trung vào việc phát triển công nghệ vi sinh để xử lý hiệu quả phế phụ phẩm trồng nấm, nhằm tạo ra giá thể hữu cơ chất lượng cao, góp phần vào nền nông nghiệp bền vững và an toàn.

Nghiên cứu sinh, giảng viên, kỹ sư nông nghiệp, các hộ nông dân và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực trồng nấm, sản xuất rau an toàn, và tái chế chất thải hữu cơ.

Nghiên cứu này hướng tới mục tiêu ứng dụng công nghệ vi sinh để xử lý triệt để phế phụ phẩm trồng nấm, chuyển đổi chúng thành giá thể hữu cơ chất lượng cao, nhằm phục vụ sản xuất rau an toàn, góp phần tái sử dụng hiệu quả tài nguyên hữu cơ và bảo vệ môi trường. Năm chủng vi sinh vật được tuyển chọn, bao gồm Azotobacter, Bacillus subtilis, Saccharomyces, Streptomyces và Trichoderma, có hoạt tính sinh học và khả năng phân giải enzyme cao (amylase, protease, cellulase). Các chủng này được phối trộn thành chế phẩm sinh học để xử lý bã nấm rơm, bã nấm sò và bã nấm linh chi trong 30 ngày ở điều kiện bán hảo khí. Kết quả cho thấy, giá thể hữu cơ sau xử lý có hàm lượng dinh dưỡng và mật độ vi sinh vật hữu ích cao, cùng với pH trung tính, rất thuận lợi cho sự phát triển của cây trồng. Thử nghiệm thực tế với rau mồng tơi trên giá thể này đã chứng minh hiệu quả vượt trội: cây sinh trưởng mạnh mẽ, năng suất tăng đáng kể (20,34%) và tỷ lệ sâu bệnh giảm rõ rệt (hơn 15%) so với đối chứng. Đặc biệt, rau trồng trên giá thể này đáp ứng tiêu chuẩn rau an toàn quốc gia (Quyết định số 106/2007/QĐ-BNNPTNT), không chứa vi sinh vật gây bệnh và kim loại nặng. Nghiên cứu này khẳng định giá trị ứng dụng cao của việc tái chế bã nấm thành giá thể hữu cơ, mang lại lợi ích kinh tế, môi trường và cung cấp nguồn rau an toàn bền vững, đặc biệt phù hợp cho canh tác không đất ở đô thị.