1.
2. Nguyên lý và quá trình lọc nước trong
hồ thủy sinh
Nguyên lý và quá trình lọc nước trong hồ
thủy sinh
Như các bạn đã biết hồ thủy sinh là một hệ
sinh thái khép kín. Trong hồ có nhiều loại động
vât thủy sinh sinh sống kể cả những loại vi
khuẩn. Mỗi ngày chúng ăn và thải ra nhiều
chất thải. Chất thải này nếu không được sử lý
hay sử lý không đúng cách sẽ làm ảnh hưởng
nghiêm trọng đến môi trường và hệ sinh thái
trong hồ. Thậm chí nó sẽ tác động trực tiếp
đến sức khỏe của cây và thủy sinh vật. Để sử
lý những chất thải này, thay nước cũng là 1
biện pháp để giảm thiểu lượng chất thải.
Nhưng thay nước nhiều hay thường xuyên
cũng không phải việc làm có lợi cho hồ thuỷ
sinh (việc thay nước chỉ nên thay mỗi tuần 1 -
2 lần). Để đạt được hiệu quả cao trong việc sử
lý chất thải trong hồ thủy sinh, lọc nước sẽ
đóng vai trò này.
Máy lọc dùng cho việc lọc nước trong hồ có
hình dạng khác nhau cũng như nguyên lý hoạt
động. Loại máy lọc thường gặp là:
Lọc treo (Overhang fillter)
Lọc đáy (lọc nền) dùng sỏi đáy trong
hồ làm vật liệu lọc
Lọc ngoài (Canister or External fillter)
đặt ở ngoài hồ
Cây thủy sinh sẽ nhả ra Oxy mà thủy sinh vật
cần và làm sạch nước "tự nhiên" bằng cách
hấp thu chất độc hại như Ammonia và
Nitrogen mà thủy sinh vật thải ra. Đó là lý do
tôi luôn luôn nói "Nếu cây thủy sinh trong hồ
khỏe thì cá, tép đương nhiên cũng sẽ khỏe
(ngoại trừ cá mới mang về hoặc cá đã có
mầm bệnh)".
Nhưng ngoài hệ thống lọc, chúng ta cũng nên
nghĩ đến những nhu cầu cơ bản của cây thủy
sinh:
Nước
Ánh sáng
CO2 (carbon dioxide).
Cây thủy sinh sống và tồn tại dựa vào nước.
Cây thủy sinh thực thụ mà chúng ta trồng có
thể sống trong môi trường nước nghèo nàn
dinh dưỡng. Khi nước trở nên giầu dinh
dưỡng, rêu tảo sẽ thừa cơ hội hấp thu dinh
dưỡng và phát triển nhanh hơn cây thủy sinh.
Trong trường hợp này nếu lọc nước tốt sẽ có
khả năng loại trừ vấn đề này song song với
việc thay nước thường xuyên.
Nếu lọc nước của chúng ta có dung tích nhỏ,
đương nhiên là số lượng nước được lọc sẽ ít
theo và không thể loại trừ hay ngăn cản rêu
tảo ra khỏi hồ. Ngoài ra cá, tép trong hồ sẽ bị
bệnh nếu lọc nước không được làm vệ sinh
thường xuyên. Nếu lọc tốt, hệ vi sinh trong lọc
sẽ loại trừ hay khống chế mầm bệnh (gây
bệnh cho cá tép) và rêu tảo không tồn tại
được.
Tiếp theo, xét về yếu tố ánh sáng, Lọc treo
hay lọc trên hồ sẽ làm giảm hay ngăn cản
nguồn ánh sáng mà cây thủy sinh rất cần. Hồ
thủy sinh, ánh sáng phải được phân bổ đều
khắp hồ và không bị che khuất.
Cuối cùng, xét về vấn đề liên quan đến CO2.
Máy lọc có khả năng làm thông khí hay đánh
tan khí vào nước, đó là nguyên do làm cho
CO2 bị thất thoát. Giống như chúng ta lắc lon
SODA. Sau đó mở nắp lon “Xuỵt” tất cả CO2
trong lon sẽ bay ra vào không khí, soda sẽ trở
nên nhạt tẻ. Chắc chắn chúng ta không thích
soda nhạt cũng như cây thủy sinh. Tất cả các
loại lọc tạo sự tiếp xúc giữa nước và không
khí, là nguyên nhân làm cho Co2 trong nước
thất thoát. CO2 dễ dàng hòa tan vào trong
nước hơn không khí gấp 70 lần nhưng dễ hòa
tan bao nhiêu thì cũng dễ thất thoát vào không
khí bẫy nhiêu. Lọc nước chuyên dùng cho hồ
cá là yếu tố đầu tiên liên quan trực tiếp đến
cá, tép, phải tạo ra Ôxy thay thế CO2. Còn hồ
nuôi trồng cây thủy sinh thì không thể dùng lọc
nước làm phân tán CO2 hay tạo ra sự chuyển
động hoặc làm cho nước tiếp xúc trực tiếp với
khí.
Máy lọc mà đáp ứng được cho cả 3 hình thức
(làm sạch nước, không che nguồn ánh sáng,
không làm Co2 tan trong không khí) là 1 trong
những thiết kế đặc biệt để cây thủy sinh phát
triển : Máy lọc ngòai (external, canister power
filter) rất mạnh, mình không nên lắp đặt đầu
ống dạng phun tia (spray bar). Ống nước ra
phải cho nó thấp hơn mặt nước và hãy quên
việc sử dụng - lắp đặt đầu ống phun tia.
Phương pháp dùng sỏi từ lớp nền bên dưới
làm lọc đáy sẽ có 1 vài ảnh hưởng. Đầu tiên,
lớp phân nền(trộn với sỏi) bên dưới không thể
sử dụng được, thứ 2 khi sử dụng 1 thời gian
cát bắt đầu hết tác dụng trong việc lọc, cuối
cùng, khi cây lớn lên, rễ cây sẽ ngăn dòng
chảy của nước thông qua lớp nền bên dưới.
Tuy nhiên phương pháp này lại tốt cho hồ thủy
sinh giai đoạn đầu khi mới set up . Nó sẽ đem
Oxy trong nước trực tiếp đến rễ cây và làm
cho nhiệt độ (đã chênh lệch) giữa nền và
nước bằng nhau. Mặc dù có sự phát triển tốt
hơn trong thời gian đầu, nhưng trên thực tế hệ
thống lọc đáy , sau 1 thời gian, sẽ làm nảy
sinh các vấn đề đã đề cập ở trên. Chắc chắn
nguyên lý này không ứng dụng cho người
trồng cây thủy sinh muốn thay đổi bố cục
thường xuyên.
Nguyên lý lọc có thể phân ra được 2 lọai:
Lọc hóa học