NGUYỄN THỊ DƯ DƯ - MỘT
NỮ HOẠ SĨ QUEN BIẾT
Ấn tượng đầu tiên của tôi về nữ họa sĩ Dư Dư trong lễ công bố giải
thưởng Mỹ thuật khu vực các tỉnh nam miền Trung và Tây nguyên tại
tỉnh Quảng Ngãi (Mặc dù tôi đã biết chị từ hồi học ở trư
ờng đại học mỹ
thuật Huế. Khi tác phẩm Thế giới riêng của chị nhận được giải thưởng
khu vực). Ngay trong lễ công bố giải, một vài đồng chí lãnh đạo cấp
cao của địa phương có hỏi tôi về tác phẩm Thế giới riêng được giải, tôi
có nói đây là một hình thức tạo hình của chủ nghĩa hiện đại kén người
NGUYỄN THỊ DƯ DƯ-Động vật và
chàm-Giấy dó, 1997, 65x85cm
thưởng thức không phải ai cũng hiểu được, ngay trong giới mỹ thuật
không phải không có những dị ứng. Quả thật đã có vài tác giả có tranh
tham dự triển lãm đã chất vấn tôi về tác phẩm Thế giới riêng vào giải.
Tôi có nói Thế giới riêng biết khai thác nét tinh hoa của chủ nghĩa hiện
đại, cụ thể là các yếu tố tạo hình của nghệ thuật lập thể, siêu thực, biểu
hiện trừu tượng nhằm khắc hoạ một hiện thực tâm trạng, một thế giới
riêng của Dư Dư. Một xu thế sáng tác chung, nhất là của các họa sĩ trẻ
trong thập niên cuối
Đến thăm gia đình và xem tranh, trò chuyện cùng vợ chồng D
ư Dư. Tôi
mới biết chị có một “hậu phương lớn” chắp cánh cho con đường nghệ
thuật của mình. Chị vẽ về nhiều đề tài, thể loại, chất liệu: tranh chân
dung, tranh tĩnh vật, tranh đề tài, tranh phong cảnh, tranh khắc và làm
cả gốm nghệ thuật với nhiều chất liệu: sơn dầu, lụa, giấy dó, đất... Đây
là điều rất khó làm được vì mỗi một đề tài đều đòi hỏi một cách tiếp
cận riêng, mỗi một thể loại đều có một ngôn ngữ đặc thù, mỗi một chất
liệu đều có một vẻ đẹp riêng và luôn đòi hỏi tinh thông kỹ thuật. Nh
ưng
nhìn chung ít hay nhiều chị đều làm chủ được ngôn ngữ, chất liệu, kỹ
thuật, thể hiện cụ thể sinh động trong các tác phẩm công bố trong các
triển lãm có tính toàn quốc, triển lãm cá nhân và nhóm tác giả ở Đà
Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh. Hơn thế chị còn nhận đư
ợc nhiều giải
thưởng trong các triển lãm mà chị tham dự.
Song Dư Dư được biết đến là vẽ nhiều tranh sơn dầu khuôn khổ lớn;
đề tài thường khái quát cô đọng như Thế giới riêng, Khoảng trống,
Giai điệu cổ, Di sản, Dáng xuân... thuộc xu hướng nghệ thuật hiện thực
tâm trạng thuộc kênh tạo hình chủ nghĩa hiện đại. Phải chăng đó là sở
trường làm nên tên tuổi họa sĩ Dư Dư.
Sau hơn 20 năm cầm cọ, bước đầu đã định hình, định vị một phong
cách nghệ thuật cho Dư Dư. Suy cho cùng phong cách ngh
ệ thuật chính
là cuộc đời mỗi một họa sĩ. Chẳng phải “văn là người”, “hoạ cũng là
người” đó sao! Với Dư Dư, sinh ra lớn lên và học tập mỹ thuật tại cố
đô Huế dù muốn hay không nét tinh hoa mỹ thuật dân gian cung đình
Huế đã thấm vào chị. Dư Dư lập nghiệp và thành danh họa sĩ ở một đô
thị lớn, hiện đại Đà Nẵng, rồi gắn bó với nhà thiếu nhi Đà Nẵng, giảng
dạy các em vẽ và thường xuyên xem tranh thiếu nhi... Tất cả, tất cả đều
là “miền đất hứa” cho nghệ thuật Dư Dư. Chẳng phải những nét tinh
hoa, những mô típ trang trí của mỹ thuật Huế và nghệ thuật Chăm đã
ẩn hiện trong tranh chị đó sao? Còn tranh thiếu nhi mà chị hàng ngày
tiếp xúc, các em đều vẽ theo “cái cảm”, “cái hiểu” chứ không vẽ theo
cái thấy. Danh hoạ Picasso đã khẳng định: Tôi vẽ theo cái hiểu chứ
không vẽ theo cái thấy. Tôi vẽ cùng với tự nhiên chứ không vẽ theo tự
nhiên. Tất cả điều đó như tiếp sức, định hướng cho sáng tác nghệ thuật
Dư Dư. Có điều truyền thống và tinh hoa nghệ thuật luôn là một giá trị
tiếp tục, không chỉ là cái còn lại mà quan trọng hơn còn tiếp như thế
nào, đòi hỏi người vẽ phải hiểu cho được tinh hoa của nghệ thuật lập
thể là mở rộng không gian trên một mặt phẳng, nghệ thuật siêu thực
thường khắc hoạ những giấc mơ bay bổng nên hoạt về hình. Còn nghệ
thuật biểu hiện trừu tượng không bị ràng buộc vào cái thấy, cụ thể về
hình chỉ nhằm khắc hoạ những sắc thái tình cảm thường tạo nên nhịp
điệu về hình, nhịp điệu về màu sinh động, ít hay nhiều đều đã hi
ện diện
trong tranh Dư Dư. Còn giá trị nghệ thuật thì xin dành cho thời gian và
công chúng thẩm định về một phong cách nghệ thuật hiện thực tâm
trạng thuộc kênh tạo hình của chủ nghĩa hiện đại. Điều này đúng với
“cái tạng nghệ thuật” của Dư Dư. Có điều sáng tác theo xu hướng nghệ
thuật thuộc kênh tạo hình của chủ nghĩa hiện đại, khai thác các yếu tố
tạo hình của chủ nghĩa: ấn tượng, Lập thể, Siêu thực, Biểu hiện, Trừu
tượng chẳng đơn giản chút nào. Nếu không đủ bản lĩnh “yểm” cái đa
dạng, đa chiều của truyền thống tinh nghệ thuật đó thì khó có được
những tác phẩm đẹp, đậm đà bản sắc dân tộc và thời đại bằng một
phong cách nghệ thuật riêng.
Đây chỉ là một quan niệm, một cách tiếp cận, một cách “đọc” nghệ
thuật và phong cách nghệ thuật Dư Dư. Tất nhiên cái đẹp đích thực
luôn ở phía trước chúng ta, trong đó có Dư Dư.
LÊ QUỐC BẢO