
Lêi nãi ®Çu
Trong nh÷ng n¨m qua, nÒn kinh tÕ níc ta ®· ph¸t triÓn víi tèc ®é kh¸
cao, ®iÒu nµy ph¶n ¸nh tiÒm lùc cña hÖ thèng Ng©n hµng rÊt m¹nh mÏ
vµ vèn tÝn dông ®ãng vai trß rÊt quan träng trong sù nghiÖp ph¸t triÓn
kinh tÕ ®Êt níc. Tuy nhiªn, bªn c¹nh nh÷ng mÆt tÝch cùc ®· ®¹t ®îc, ho¹t
®éng tÝn dông cña hÖ thèng ng©n hµng nh÷ng n¨m qua ®· n¶y sinh
mét sè biÓu hiÖn kh«ng lµnh m¹nh, b¸o hiÖu nguy c¬ rñi ro thÊt tho¸t
vèn tÝn dông tõ c¸c kho¶n nî qu¸ h¹n cña ng©n hµng ngµy cµng chång
chÊt. §iÒu ®ã ph¶n ¸nh mét thùc tÕ lµ ho¹t ®éng tÝn dông cña ng©n
hµng tuy cã t¨ng vÒ "lîng" nhng l¹i gi¶m vÒ "chÊt", tæng d nî tÝn dông
t¨ng nhanh ®· kÐo theo t×nh tr¹ng nî qu¸ h¹n nghiªm träng trªn quy m«
réng lín.
Nî qu¸ h¹n ph¸t sinh do rÊt nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau, nhng
nguyªn nh©n c¬ b¶n lµ sù bÊt æn ®Þnh cña nÒn kinh tÕ trong thêi kú
chuyÓn ®æi tõ c¬ chÕ qu¶n lý quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ kinh tÕ
thÞ trêng víi nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ tham gia. NhiÒu vÊn ®Ò lý luËn
cha ®îc thö nghiÖm, hÖ thèng luËt ph¸p cha ®Çy ®ñ vµ ®ång bé, c¸c c¬
chÕ chÝnh s¸ch, quy tr×nh nghiÖp vô cha ®îc x©y dùng hoµn chØnh,
tr×nh ®é chuyªn m«n nghiÖp vô cña ®éi ngò c¸n bé tÝn dông cßn non
yÕu, chÝnh v× vËy ng©n hµng ®· m¾c ph¶i nhiÒu sai ph¹m trªn c¶ ba
kh©u: qu¶n trÞ, ®iÒu hµnh vµ t¸c nghiÖp.
Nh×n ra thÕ giíi, nhiÒu níc ®ang ph¸t triÓn còng l©m vµo t×nh h×nh
t¬ng tù. Theo b¸o c¸o cña IMF, tõ n¨m 1980 ®· cã 52 níc ®ang ph¸t triÓn
®Ó x¶y ra thÊt tho¸t gÇn hÕt sè vèn cña hÖ thèng Ng©n hµng níc ®ã.
H¬n 10 níc ®ang ph¸t triÓn ph¶i sö dông tíi 10% GDP hµng n¨m ®Ó kh«i
phôc c¸c vô bª bèi Ng©n hµng. Trong thËp niªn qua, c«ng viÖc hµn g¾n
l¹i c¸c Ng©n hµng bÞ ®æ bÓ t¹i c¸c níc ®ang ph¸t triÓn vµ c¸c níc ®ang
1

chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ ®· ngèn hÕt gÇn 250 tû USD cña c¸c ChÝnh
phñ.
Tõ thùc tÕ trªn, ta cã thÓ nhËn ®Þnh, nî qu¸ h¹n - mét h×nh thøc
biÓu hiÖn cô thÓ cña rñi ro tÝn dông - lµ nguyªn nh©n g©y thÊt tho¸t
vèn, ®Èy c¸c ng©n hµng ®Õn chç thua lç vµ ph¸ s¶n, nî qu¸ h¹n g©y
thiÖt h¹i nÆng nÒ cho nÒn kinh tÕ. Nh vËy, nÕu c«ng t¸c phßng ngõa
vµ xö lý nî qu¸ h¹n ®îc thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ th× mäi rñi ro kh¸c cña
Ng©n hµng sÏ ®îc gi¶m nhÑ, Ng©n hµng sÏ cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn m¹nh
mÏ h¬n n÷a. §èi víi hÖ thèng ng©n hµng, viÖc t×m ra c¸c gi¶i ph¸p nh»m
h¹n chÕ nî qu¸ h¹n còng nh xö lý nî qu¸ h¹n lµ mét nhiÖm vô hÕt søc cÊp
b¸ch cña c¸c Ng©n hµng hiÖn nay nh»m lµnh m¹nh ho¸ ho¹t ®éng ng©n
hµng vµ gãp phÇn tÝch cùc vµo sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt níc.
ChÝnh v× vËy t«i ®· quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi cho b¶n LuËn v¨n
cña m×nh lµ : "Nî qu¸ h¹n vµ nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m ng¨n ngõa, h¹n
chÕ vµ xö lý nî qu¸ h¹n trong kinh doanh tÝn dông cña c¸c ng©n
hµng th¬ng m¹i" nh»m ®a ra mét sè ý kiÕn ®ãng gãp vµo c«ng t¸c xö
lý nî qu¸ h¹n cña c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i nãi chung vµ Së Giao dÞch
Ng©n hµng Ngo¹i th¬ng ViÖt nam nãi riªng.
KÕt cÊu luËn v¨n, ngoµi phÇn lêi më ®Çu vµ phÇn kÕt luËn, bao
gåm 3 ch¬ng:
Ch¬ng 1: Ng©n hµng Th¬ng m¹i vµ vÊn ®Ò nî qu¸ h¹n trong kinh
doanh tÝn dông trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng.
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng nî qu¸ h¹n - C¸c biÖn ph¸p h¹n chÕ, xö lý nî qu¸
h¹n t¹i Së Giao dÞch Ng©n Hµng Ngo¹i th¬ng ViÖt Nam.
Ch¬ng 3: Nh÷ng gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ nh»m ng¨n ngõa, h¹n chÕ
vµ xö lý nî qu¸ h¹n.
2

Ch¬ng I:
Ng©n hµng Th¬ng m¹i vµ vÊn ®Ò nî qu¸ h¹n trong kinh
doanh tÝn dông trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng
I. Mét vµi nÐt kh¸i qu¸t vÒ Ng©n hµng Th¬ng m¹i:
1. Kh¸i niÖm Ng©n hµng Th¬ng m¹i:
§Ó ®a ra mét ®Þnh nghÜa vÒ Ng©n hµng Th¬ng m¹i, ngêi ta thêng
c¨n cø vµo tÝnh chÊt vµ môc ®Ých ho¹t ®éng cña nã trªn thÞ trêng tµi
chÝnh, vµ ®«i khi cßn kÕt hîp tÝnh chÊt, môc ®Ých vµ ®èi tîng ho¹t
®éng.
Cã rÊt nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ Ng©n hµng Th¬ng m¹i: VÝ
dô nh LuËt Ng©n hµng cña Ph¸p n¨m 1941 ®· ®Þnh nghÜa: "®îc coi lµ
Ng©n hµng lµ nh÷ng xÝ nghiÖp díi h×nh thøc c¬ së hµnh nghÒ thêng
xuyªn nhËn cña c«ng chóng díi h×nh thøc ký th¸c hay h×nh thøc kh¸c c¸c
sè tiÒn mµ hä dïng cho chÝnh hä vµo c¸c nghiÖp vô chiÕt khÊu tÝn
dông hay dÞch vô tµi chÝnh”. Hay nh luËt Ng©n hµng cña Ên ®é n¨m
1950, ®îc bæ sung n¨m 1959 ®· nªu: "Ng©n hµng lµ c¬ së nhËn c¸c
kho¶n tiÒn ký th¸c ®Ó cho vay hay tµi trî ®Çu t". Nh÷ng ®Þnh nghÜa t-
¬ng tù nh vËy lµ c¨n cø vµo tÝnh chÊt vµ môc ®Ých ho¹t ®éng.
Mét lo¹t ®Þnh nghÜa kh¸c l¹i c¨n cø vµo sù kÕt hîp víi ®èi tîng ho¹t
®éng. Cô thÓ nh LuËt Ng©n hµng cña §an M¹ch n¨m 1930 ®· ®Þnh
nghÜa nh sau: "Nh÷ng nhµ b¨ng thiÕt yÕu gåm c¸c nghiÖp vô nhËn tiÒn
3

ký th¸c, b¸n bu«n vµng b¹c, hµnh nghÒ th¬ng m¹i vµ c¸c gi¸ trÞ ®Þa èc,
c¸c ph¬ng tiÖn tÝn dông vµ hèi phiÕu, thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô chuyÓn
ng©n, ®øng ra b¶o hiÓm.."
ë ViÖt nam, trong bíc chuyÓn ®æi sang c¬ chÕ thÞ trêng cã sù
qu¶n lý cña nhµ níc, thùc hiÖn nhÊt qu¸n chÝnh s¸ch kinh tÕ nhiÒu
thµnh phÇn theo ®Þnh híng XHCN. Mäi ngêi ®îc tù do kinh doanh theo
ph¸p luËt, ®îc b¶o hé quyÒn së h÷u vµ thu nhËp hîp ph¸p, c¸c h×nh thøc
së h÷u cã thÓ hçn hîp, ®an kÕt víi nhau h×nh thµnh c¸c tæ chøc kinh
doanh ®a d¹ng. C¸c doanh nghiÖp kh«ng ph©n biÖt c¸c quan hÖ së h÷u
®Òu tù chñ kinh doanh, hîp t¸c vµ c¹nh tranh víi nhau, b×nh ®¼ng tríc
ph¸p luËt.
Theo híng ®ã, nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn tÊt yÕu sÏ t¹o ra
nh÷ng tiÒn ®Ò cÇn thiÕt vµ ®ßi hái sù ra ®êi cña nhiÒu lo¹i h×nh Ng©n
hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c. Cho nªn ®Ó t¨ng cêng qu¶n lý, híng
dÉn ho¹t ®éng cña c¸c Ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c, t¹o
thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ, ®ång thêi b¶o vÖ lîi Ých hîp ph¸p
cña c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n, Ph¸p lÖnh Ng©n hµng, Hîp t¸c x· tÝn dông
vµ C«ng ty Tµi chÝnh cña níc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt nam ®·
x¸c ®Þnh: "Ng©n hµng Th¬ng m¹i lµ tæ chøc kinh doanh tiÒn tÖ ho¹t
®éng chñ yÕu vµ thêng xuyªn lµ nhËn tiÒn göi cña kh¸ch hµng víi tr¸ch
nhiÖm hoµn tr¶, sö dông sè tiÒn ®ã ®Ó cho vay, thùc hiÖn nghiÖp vô
chiÕt khÊu vµ lµm ph¬ng tiÖn thanh to¸n."
Theo LuËt c¸c Tæ chøc TÝn dông th× Ng©n hµng lµ lo¹i h×nh tæ
chøc tÝn dông ®îc thùc hiÖn toµn bé ho¹t ®éng ng©n hµng vµ c¸c ho¹t
®éng kinh doanh kh¸c cã liªn quan. Theo tÝnh chÊt vµ môc tiªu ho¹t
®éng, c¸c lo¹i h×nh ng©n hµng gåm: ng©n hµng th¬ng m¹i, ng©n hµng
ph¸t triÓn, ng©n hµng ®Çu t, ng©n hµng chÝnh s¸ch, ng©n hµng hîp t¸c
vµ c¸c lo¹i h×nh ng©n hµng kh¸c.
4

MÆc dï cã nhiÒu c¸ch thÓ hiÖn kh¸c nhau, nhng ph©n tÝch khai
th¸c néi dung cña c¸c ®Þnh nghÜa ®ã, ngêi ta dÔ dµng nhËn thÊy c¸c
ng©n hµng th¬ng m¹i ®Òu cã chung mét tÝnh chÊt, ®ã lµ viÖc nhËn
tiÒn ký th¸c - tiÒn göi kh«ng kú h¹n vµ cã kú h¹n, ®Ó sö dông vµo c¸c
nghiÖp vô cho vay, chiÕt khÊu vµ c¸c nghiÖp vô kinh doanh kh¸c cña
chÝnh ng©n hµng. Ngµy nay quy m« cña c¸c ng©n hµng ngµy cµng ®îc
më réng vÒ vèn vµ ph¹m vi ho¹t ®éng.
Trªn thÕ giíi hiÖn nay cã sù ph©n ®Þnh Ng©n hµng ®a n¨ng vµ
Ng©n hµng chuyªn m«n ho¸. Sù ph©n ®Þnh nµy ë mçi níc, mçi khu vùc,
mçi thêi kú ph¸t triÓn lµ kh¸c nhau, ph¶n ¸nh sù ph¸t triÓn trong qu¸ tr×nh
®iÒu hoµ ®iÒu chØnh ho¹t ®éng cña Ng©n hµng.
Ng©n hµng ®a n¨ng thùc hiÖn tÊt c¶ c¸c nghiÖp vô vèn cã cña mét
Ng©n hµng: nhËn tiÒn göi (cña mäi ®èi tîng, mäi lo¹i thêi h¹n), cho vay
(cho tÊt c¶ c¸c thêi h¹n, c¸c ngµnh kinh tÕ), vµ kinh doanh chøng kho¸n.
Cßn Ng©n hµng chuyªn m«n ho¸ chØ thùc hiÖn mét trong nh÷ng nhiÖm
vô vèn cã. Mçi lo¹i Ng©n hµng chuyªn doanh hay ®a n¨ng ®Òu cã nhng -
u thÕ vµ nhîc ®iÓm riªng.
§èi víi Ng©n hµng ®a n¨ng u ®iÓm næi bËt lµ: më réng ®îc c¸c
nghiÖp vô ng©n hµng, cã thÓ gi¶m ®îc chi phÝ trong qu¸ tr×nh giao
dÞch víi kh¸ch hµng. Ng©n hµng ®a n¨ng cã thÓ ho¹t ®éng kinh doanh,
sö dông nguån vèn vµo c¸c ho¹t ®éng kh¸c nhau, do vËy h¹n chÕ ®îc rñi
ro, lµm cho tæng lîi nhuËn kh«ng bÞ ¶nh hëng lín nÕu mét nghiÖp vô
nµo ®ã ho¹t ®éng kÐm. Ng©n hµng ®a n¨ng cã kh¶ n¨ng ®¸p øng tÊt c¶
c¸c yªu cÇu dÞch vô cña kh¸ch hµng, thu hót ®îc nhiÒu kh¸ch hµng.
Tuy nhiªn, Ng©n hµng ®a n¨ng còng béc lé nh÷ng nhîc ®iÓm lµ nã
khã cã ®iÒu kiÖn ®Ó t×m hiÓu mét c¸ch s©u s¾c vÒ nhu cÇu vèn cña
mét ®¬n vÞ kh¸ch hµng, dÉn ®Õn chÊt lîng phôc vô kh¸ch hµng sÏ
kh«ng cao.
5

