Nói chuyện với trẻ sơ sinh
Bạn còn nhớ tiếng khóc chào đời của con bạn không? Ngay
lúc mới sinh, bé đã bắt đầu đối thoại. Thoạt đầu, tiếng khóc
của trẻ sơ sinh dường như là một ngôn ngữ xa lạ đối với
bạn, muốn hiểu được, bạn phải làm quen với thứ "ngôn
ngữ" đó để đáp ứng nhu cầu của nó.
Ngay sau khi sinh con, bạn đã tiếp xúc với bé theo cách
giao tiếp riêng của bạn: âu yếm, vuốt ve, bế ẵm và nhiều
tình cảm khác được biểu lộ trên nét mặt. Ðể hiểu được, con
bạn cũng làm quen với thứ "ngôn ngữ" đó của bạn giống
như bạn làm quen với thứ "ngôn ngữ" của nó.
Con bạn nói chuyện bằng cách nào?
Em bé mới sinh chỉ có khả năng khóc, khả năng mà trẻ sẽ
dùng để truyền đạt thông tin trong suốt thời gian này.
Thông thường, tiếng khóc của bé nói cho bạn biết rằng có
điều không ổn với bé: đói bụng, tã ướt, chân lạnh, khó chịu,
bé cần được hiểu và được nâng niu. Khi nhận được nhu cầu
của bé, bé sẽ thể hiện và có những phản ứng thích hợp
ngay. Thực ra, đôi khi tiếng khóc của bé có thể xác định
điều bé đang cần, ví dụ, tiếng khóc "Con đói rồi" thì khóc
ngắn và yếu dần, trong khi tiếng khóc "Con khó chịu quá"
có thể to và liên tục.
Bé cũng khóc khi nó cảm thấy bị áp đảo do những cảnh
tượng và âm thanh xung quanh bé. Ðôi khi bé khóc chẳng
vì lý do gì cả. Ðừng bối rối khi thấy bé khóc, bạn không thể
dỗ nó ngay được vì khóc là một trong những phản xạ để bật
ra những ức chế khi bị đè nén quá tải.
Khóc là cách thức chính để giao tiếp của bé, ngoài ra, bé
còn có khả năng thể hiện những cách khác tinh vi hơn. Biết
được những điều đó rất thú vị và có thể thắt chặt mối quan
hệ giữa hai mẹ con.
Bé có thể phân biệt được giọng nói của người với những
âm thanh khác. Cố gắng để ý xem bé phản ứng với giọng
của bạn như thế nào. Bé cũng liên tưởng giọng nói của bạn
với sự chăm sóc: thức ăn, ôm ấp, vuốt ve. Nếu bé khóc
trong nôi, bạn cũng nhận thấy bé sẽ nín ngay khi nghe
giọng của bạn. Bạn sẽ thấy kiểu chăm chú lắng nghe của bé
khi bạn nói với bé bằng giọng trìu mến. Bé chưa thể phối
hợp nghe và nhìn được, cho dù luôn nhìn chằm chằm vào
một điểm nào đó, bé cũng sẽ tập trung chăm chú vào giọng
nói của bạn. Bé cũng tinh tế điều chỉnh tư thế hay diễn tả
qua khuôn mặt của nó, hoặc ngay cả chuyển động tay chân
trong lúc bạn đang nói.
Tháng đầu tiên của bé, bạn có thể thoáng thấy bé nở nụ
cười đầu tiên và nghe được tiếng cười khịch khịch đầu tiên
của bé. Nên khích lệ bé bằng cách nói chuyện với bé.
Bạn nên làm gì?
Ngay khi ẵm em bé mới sinh, bạn bắt đầu giao tiếp bằng
cách trao đổi những ánh mắt, giọng nói và những vuốt ve
đầu tiên. Bằng giác quan bé cũng nhận ra thế giới xung
quanh. Qua vài ngày sau khi sinh, con bạn sẽ quen dần việc
nhìn bạn và bắt đầu tập trung vào khuôn mặt của
bạn.Những giác quan của bé như xúc giác và thính giác đặc
biệt quan trọng. Bé sẽ tò mò về những tiếng ồn mà nó nghe
được, nhưng đặc biệt là giọng nói của người. Bạn hãy nói
chuyện với bé bất cứ khi nào bạn có cơ hội. Ngay cả khi nó
chẳng hiểu gì về điều bạn nói, giọng nói điềm tĩnh trấn an
của bạn là cái mà bé cần để cảm thấy an toàn. Mọi cái vuốt
ve bé làm cho bé học hiểu về cuộc sống, vì thế bạn cứ dành
cho bé nhiều nụ hôn âu yếm, và bé sẽ nhận ra một thế giới
xung quanh là một nơi dễ chịu.
Giao tiếp với trẻ sơ sinh thực ra là vấn đề làm thoả mãn nhu
cầu của bé. Luôn phản ứng lại với những tiếng khóc của bé
- quan tâm nhiều quá cũng chẳng làm nó hư đâu. Phản ứng
đúng lúc của bạn khi bé giao tiếp sẽ cho bé hiểu rằng nó
quan trọng và giá trị.
Có thể có những lúc khi bạn đã đáp ứng nhu cầu của bé rồi
mà nó vẫn tiếp tục khóc. Ðừng thất vọng - có thể bé bị
khích động quá mức, đói quá, hay no quá cũng làm cho trẻ
khóc to. Nhiều bé hay quấy rầy vào ban đêm, thường bắt
đầu từ chập tối đến nửa đêm. Ðiều này có thể rất khó chịu,
nhưng không đáng ngại vì điều này chẳng kéo dài đâu; hầu
hết trẻ em phát triển nhanh trong 3 tháng đầu.
Có một số cách có thể làm để dỗ bé. Một số bé cảm thấy
thoải mái khi được bồng bế đi lại trong phòng, trong khi
một số bé khác lại thích những âm thanh như nhạc nhè nhẹ
hay tiếng rè rè của máy hút bụi. Phải mất một thời gian để
khám phá ra đâu là cách tốt nhất để dỗ bé trong những lúc
căng thẳng như vậy.