Nước súc miệng tiện nhưng chưa lợi
Mỗi ngày, có tới hàng triệu triệu người sử dụng các sản phẩm nước súc
miệng như là một “nhiệm vụ bắt buộc” trong công việc vệ sinh răng miệng.
Nước súc miệng đã giúp miệng có được cảm giác tươi mát và thơm tho. Tuy
nhiên, một câu hỏi luôn được đặt ra là nước súc miệng thật sự có công trong
“công cuộc” chăm sóc răng miệng hay không?
Phân loại nước súc miệng
Nước súc miệng là những dung dịch lỏng và có nhiều công dụng khác
nhau. Một vài loại nước súc miệng có hiệu quả trong việc che dấu hơi thở “khó
ưa” bằng cách loại bỏ một số loại vi khuẩn. Một số loại nước súc miệng khác thì
có chứa fluoride nhằm mục đích làm chắc răng và ngăn ngừa sâu răng. Những
thành phần chính có trong các loại nước súc miệng gồm những chất như sau:
- Chất kháng vi sinh vật như: cetylpyridinium chloride, chlorhexidine, các
hợp chất phenolic. Những chất này có nhiệm vụ làm giảm số lượng các loại vi
khuẩn có trong miệng.
- Các tác nhân oxy hóa và khử mùi như: sodium bicarbonate, chlorine
dioxide có tác dụng che giấu và khử mùi hôi trong miệng.
- Tác nhân cung cấp oxy như: hydrogen peroxide giúp tiêu diệt những vi
khuẩn kỵ khí bằng cách cung cấp oxy để tiêu diệt chúng.
- Fluoride: có tác dụng làm chắc răng và ngăn ngừa sâu răng.
- Tác nhân giảm đau: có chứa những chất giảm đau dành cho những răng bị
đau, tê (tại Úc, những loại thuốc súc miệng này phải được nha sĩ kê toa).
- Tác nhân “đệm”: là một dung dịch “đệm” để giảm đau ở những mô mềm,
làm giảm độ acid có trong miệng và làm hòa tan những lớp màng mỏng bám vào
những niêm mạc miệng.
- Tác nhân kháng nha chu như
zinc citrate.
Hiệu quả và hậu quả
Một cách cơ bản, có thể phân loại
nước súc miệng dưới hai dạng là nước
súc miệng dạng thẩm mỹ và nước súc
miệng dạng điều trị. Nước súc miệng
dạng thẩm mỹ có vai trò chính là che dấu
hơi thở hôi và loại bỏ những mảng bám ở
răng nướu. Cũng có một số loại nước súc
miệng dạng thẩm mỹ có chứa những tác
nhân làm trắng răng. Những nước súc
miệng dạng này chỉ đơn thuần có vai trò thẩm mỹ chứ không có tác dụng ngăn
ngừa sâu răng. Trong khi đó thì nước súc miệng dạng điều trị được bào chế với
những thành phần công thức có thể giúp ngăn ngừa hoặc trị liệu những bệnh về
răng miệng. Đây là những loại nước súc miệng tương đối “nặng đô” và không
được dùng cho trẻ em vì chúng có thể nuốt vào bụng.
Những sản phẩm nước súc miệng
được bán rộng rãi ở siêu thị thường có chứa
một hàm lượng lớn chất cồn (ethanol) với tỉ
lệ biến đổi từ 6% - 27%. Nếu sử dụng thường
xuyên và lâu dài, nước súc miệng có thể gây
cảm giác nóng rát ở má trong, nướu, lưỡi...
Chất cồn còn gây nên tình trạng khô miệng
vốn càng làm tăng thêm nguy cơ bị sâu răng.
Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ không khuyến
khích sử dụng nước súc miệng như là một
phương pháp đơn lẻ để duy trì vệ sinh răng
miệng mà nên “hiệp lực” với những phương
pháp khác như: việc chải răng và dùng chỉ
răng.
Các chuyên gia răng miệng cho rằng, tính hiệu quả của nước súc miệng tùy
thuộc vào cách sử dụng chúng. Nếu sử dụng không đúng cách thì cũng như…
nước đổ đầu vịt. Chẳng hạn như một loại thuốc súc miệng có chứa fluoride nhằm
ngăn ngừa sâu răng, nếu đem dùng vào mục đích loại bỏ những mảng bám ở răng
thì trở nên vô dụng. Trong trường hợp này, sử dụng nước máy còn hiệu quả hơn.
Dù được cho là an toàn, tuy nhiên nước súc miệng vẫn gây nên những tác
dụng phụ cho người sử dụng, thường gặp nhất là những tác dụng phụ như: ố răng.
hư những mảnh trám răng, rối loạn vị giác, nha chu, kích ứng miệng, lưỡi…
Nước súc miệng không thể thay thế cho việc đánh răng.
Trước đây, người ta ngộ nhận rằng chất cồn có trong nước súc miệng có thể
tiêu diệt những vi khuẩn gây hôi miệng. Thực ra, chất cồn chỉ có thể “cảm hóa”
những hợp chất sulfur được tạo ra bởi vi khuẩn gây hôi miệng. Thay vào đó, chất
cồn sẽ đi “săn lùng” những vi sinh vật có lợi mà cơ thể cần. Những vi khuẩn gây
hôi miệng khó sống trong môi trường ẩm ướt. Do chất cồn làm mất nước, gây khô
miệng, tạo điều kiện cho những vi sinh vật gây hôi miệng có đất “hành nghề”. Sự
khô miệng còn gây nên những tác hại khác cho răng miệng như: tăng nguy cơ
nhiễm nấm, sâu răng, các bệnh về nướu,
hơi thở hôi, chứng khó nuốt.
Đã có nhiều khuyến cáo rằng,
nồng độ chất cồn cao có trong nước súc
miệng cũng có liên quan đến ung thư
miệng, nguy cơ càng tăng nếu người sử
dụng nghiện rượu và thuốc lá. Nồng độ
cồn có trong nước súc miệng được cho
là cao khi cồn chiếm tỉ lệ trên 25% (theo
thể tích).
Các nhà sản xuất cũng đã “màu
mè hoa lá” cho các loại sản phẩm của họ
để tạo cảm giác tin tưởng ở người tiêu dùng. Chẳng hạn như màu xanh da trời làm
cho người ta nghĩ đến sự tươi mát, màu xanh lá cây thì tạo cho người dùng một
cảm giác the của hương vị bạc hà, màu đỏ thì làm cho người tiêu dùng có cảm giác
rằng sản phẩm này sẽ có tác động tức thời và hiệu quả tối đa…. Thực chất, các
Cẩn trọng với trẻ em
Nước súc miệng được chứa trong
những chai đủ lớn có thể là “sát thủ” đối với
trẻ em. Khi trẻ em nuốt nước súc miệng có
nồng độ cồn cao với một số lượng lớn, trẻ em
có thể bị lên cơn co giật, tổn thương não, thậm
chí tử vong. Trung tâm Kiểm soát Độc chất
Hoa kỳ đã báo cáo có hơn 10 ngàn trường
hợp trẻ em nuốt phải nước súc miệng và đã
xảy ra một số trường hợp tử vong. Vì vậy,
không bao giờ để nước súc miệng trong tầm
với trẻ em.