BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
PHÂN LẬP VÀ ĐỊNH DANH MỘT SỐ CHỦNG NẤM
GÂY BỆNH TRÊN LÚA (Oryza sativa)
Ngành: CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Chuyên ngành: CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Giảng viên hướng dẫn : TS. NGUYỄN HOÀNG DŨNG
ThS. LÊ QUỲNH LOAN
Sinh viên thực hiện :NGUYỄN THỊ THANH HƯƠNG
MSSV: 1311100334 Lớp: 13DSH02
TP. Hồ Chí Minh, 2017
Đồ án tốt nghiệp
i
CAM ĐOAN
Người thực hiện đề tài xin cam đoan: Đồ án này là công trình nghiên cứu
thực sự của cá nhân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn
Hoàng Dũng, ThS. Lê Quỳnh Loan. Các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong
đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào.
Những thông tin tham khảo đều được trích dẫn cụ thể nguồn sử dụng.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2017
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Thị Thanh Hương
Đồ án tốt nghiệp
ii
LỜI CÁM ƠN
Trong thời gian thực hiện đồ án tốt nghiệp ở Viện Sinh Học Nhiệt Đới Thủ
Đức, được sự hướng dẫn tận tình của các Thầy cô, các anh chị và các bạn, em đã
hoàn thành tốt đồ án này. Em xin chân thành gửi lời cảm ơn đến:
TS. Hoàng Quốc Khánh, trưởng phòng Vi Sinh, Viện Sinh Học Nhiệt Đới,
Viện Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam, Thầy đã tạo điều kiện cho em được làm
đề tài.
TS. Nguyễn Hoàng Dũng và ThS. Lê Quỳnh Loan phòng Vi Sinh, Viện Sinh
Học Nhiệt Đới, Viện Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam đã tận tình chỉ bảo, hướng
dẫn, giảng dạy và giúp đỡ và động viên em trong suốt thời gian thực hiện đồ án.
Thầy Ngô Đức Duy, phòng Vi sinh, Viện Sinh Học Nhiệt Đới, Viện Khoa
Học và Công Nghệ Việt Nam giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện đồ án.
Em xin chân thành cảm ơn toàn thể thầy, cô khoa Công nghệ sinh học –
Thực phẩm – Môi trường của trường đại học HUTECH đã tận tình truyền đạt kiến
thức và kinh nghiệm trong suốt 4 năm qua.
Các bạn lớp 13DSH02 đã luôn đồng hành, chia sẻ và giúp đỡ em trong suốt
thời gian học tập và thực hiện đề tài.
Cuối cùng, con xin cám ơn Ba Mẹ, đã nuôi nấng, chăm sóc và tạo mọi điều
kiện cho con ăn học thành người có ích cho xã hội, người đã luôn bên cạnh động
viên, định hướng cho con những khi gặp khó khăn trong công việc.
Xin trân trọng cảm ơn!
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Thị Thanh Hương
Đồ án tốt nghiệp
iii
MỤC LỤC
CAM ĐOAN ................................................................................................................i
LỜI CÁM ƠN ............................................................................................................ ii
MỤC LỤC ................................................................................................................. iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT................................................................................... v
DANH MỤC CÁC BẢNG .........................................................................................vi
DANH MỤC HÌNH ẢNH ....................................................................................... vii
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................ 1
2. Tình hình nghiên cứu ............................................................................ 1
3. Mục đích nghiên cứu ............................................................................. 2
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................. 2
5. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................... 3
6. Kết quả đạt được.................................................................................... 3
7. Kết cấu của đồ án tốt nghiệp ................................................................ 3
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ............................................................... 4
1.1. Sơ lược về cây lúa................................................................................... 4
1.2. Một số bệnh thường gặp trên lúa ......................................................... 5
1.2.1. Bệnh đạo ôn (bệnh cháy lá lúa) .................................................. 5
1.2.2. Bệnh đốm nâu trên lúa .............................................................. 11
1.2.3. Bệnh tiêm lửa hại lúa ................................................................ 13
1.2.4. Bệnh khô vằn ............................................................................ 15
1.3. Định danh bằng sinh học phân tử ...................................................... 20
1.3.1. Phương pháp ly trích DNA ....................................................... 20
1.3.2. PCR trong định danh vi sinh vật ............................................... 22
1.4. Tái nhiễm nhân tạo theo quy tắc Koch .............................................. 25
CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................... 27
2.1. Vật liệu, thiết bị và hóa chất ............................................................... 27
Đồ án tốt nghiệp
iv
2.1.1. Dụng cụ và thiết bị .................................................................... 27
2.1.2. Nguồn mẫu ................................................................................ 28
2.1.3. Hóa chất .................................................................................... 28
2.2. Phương pháp nghiên cứu .................................................................... 29
2.2.1. Thu mẫu .................................................................................... 29
2.2.2. Phân lập và làm thuần nấm ....................................................... 29
2.2.3. Phương pháp phòng ẩm ............................................................ 29
2.2.4. Phương pháp bảo quản chủng nấm ........................................... 30
2.2.5. Định danh bằng sinh học phân tử (kỹ thuật PCR) .................... 31
2.2.6. Thí nghiệm lây bệnh nhân tạo .................................................. 33
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN ......................................................... 35
3.1. Kết quả phân lập và làm thuần nấm bệnh ........................................ 35
3.1.1. Kết quả thu nhận mẫu lá bị bệnh .............................................. 35
3.1.2. Kết quả phân lập, làm thuần và quan sát hình thái ................... 36
3.2. Định danh các chủng nấm bằng vùng gen ITS ................................. 44
3.3. Kết quả so sánh vùng gen ITS ............................................................ 45
3.4. Kết quả tái nhiễm theo quy tắc Koch ................................................ 48
CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................... 51
4.1. Kết luận ................................................................................................. 51
4.2. Kiến nghị ............................................................................................... 51
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 52
PHỤ LỤC A: Thành phần môi trường ................................................................ 1
PHỤ LỤC B: So sánh trình tự tương đồng của các đoạn gene trên NCBI ......... 2
PHỤ LỤC C: Kết quả trình tự vùng gen bảo tồn ITS………………………….6