BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
PHÂN LẬP VI KHUẨN LACTIC TRONG KHOANG MIỆNG
CÓ KHẢ NĂNG ỨC CHẾ SỰ TẠO MÀNG SINH HỌC
CỦA MỘT SỐ Lactobacillus spp.
Ngành : Công nghệ sinh học
Chuyên ngành : Công nghệ sinh học
Giảng viên hướng dẫn : TS. Nguyễn Hoài Hương
TS. Nguyễn Hoàng Dũng
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Tuấn Anh
MSSV: 1311100148 - Lớp: 13DSH02
TP. Hồ Chí Minh, 2017
Đồ án tốt nghiệp
i
LỜI CAM ĐOAN
Người thực hiện đề tài: Nguyễn Tuấn Anh
Sinh viên trường: Đại học Công Nghệ Thành Phố Hồ Chí Minh
Khoa: Công nghệ sinh học – Thực phẩm – Môi trường
Ngành: Công nghệ sinh học
Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
Lớp: 13DSH02
MSSV: 1311100148
Đồ án tốt nghiệp này là công trình nghiên cứu của bản thân tôi dưới sự hướng
dẫn của TS. Nguyễn Hoài Hương và TS. Nguyễn Hoàng Dũng, thực hiện tại Viện
Sinh học Nhiệt đới và phòng thí nghiệm lầu 7 trường Đại học Công nghệ Thành phố
Hồ Chí Minh. Những số liệu và kết quả phân tính trong đề tài này hoàn toàn trung
thực, không sao chép từ bất kỳ nguồn tài liệu tham khảo nào khác dưới bất kỳ hình
thức nào. Một số nội dung trong đồ án tốt nghiệp có tham khảo và sử dụng dữ liệu
trích dẫn được công bố công khai trên các bài báo khoa học, website, tác phẩm theo
danh mục tài liệu tham khảo của đồ án.
Nếu có bất cứ sự sao chép và không trung thực trong bài báo này, người thực
hiện đề tài xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước khoa Công nghệ sinh học – Thực
phẩm – Môi trường và trươc ban giám hiệu trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ
Chí Minh.
Ngày … tháng … năm 2017
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Tuấn Anh
Đồ án tốt nghiệp
ii
LỜI CÁM ƠN
Trong suốt quá trình học tập, rèn luyện và trau dồi kiến thức em đã gặp phải
không ít lần khó khăn nhưng nhờ có sự quan tâm, giúp đỡ và hướng dẫn tận tình của
TS. Nguyễn Hoài Hương, cùng những kiến thức và kỹ năng cần thiết Cô truyền dạy
mà em có thể hoàn thành được tốt đồ án tốt nghiệp lần này. Từ tận đáy con tim, em
xin chân thành cám ơn cô Hoài Hương.
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Dũng đã mở
lòng nhận hướng dẫn em thực hiện đề tài tốt nghiệp tại Viện Sinh học Nhiệt đới
(VSHND). Đây là một cơ hội cực kỳ quý báu mà thầy đã dành cho em, em xin cám
ơn thầy Dũng rất nhiều.
Ngoài ra, trên VSHND em còn nhận không ít sự giúp đỡ từ Thạc sĩ Lê Quỳnh
Loan . Suốt thời gian làm việc và nghiên cứu tại VSHND, chị là người luôn bên cạnh
và nhắc nhở em rất nhiều những điều cần thiết khi thực hiện các thí nghiệm nghiên
cứu. Em xin cám ơn chị Loan.
Ngoài ra, con xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến ba mẹ, gia đình, những người
đã bên con và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho con trong quá trình thực hiện đồ án tốt
nghiệp.
Lời cuối cùng, em xin gửi lời chúc tới toàn thể quý thầy quý cô đang giảng
dạy, nghiên cứu tại Viện Sinh học Nhiệt Đới cũng như tại Đại học thành phố Hồ Chí
Minh, thật dồi dào sức khỏe, để tiếp tục thực hiện sứ mệnh cao đẹp của mình là truyền
đạt kiến thức cho thế hệ mai sau.
TP.HCM, ngày … tháng … năm 2017
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Tuấn Anh
Đồ án tốt nghiệp
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................... i
LỜI CÁM ƠN.................................................................................................... ii
MỤC LỤC ...................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................... v
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................................... vi
DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH ..................................................................... vii
MỞ ĐẦU ...................................................................................................... 10
CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN ............................................................................. 14
1.1. SÂU RĂNG ....................................................................................... 14
1.1.1. Bệnh học ........................................................................................ 14
1.1.2. Men răng ........................................................................................ 20
1.2. VI KHUẨN RĂNG MIỆNG ............................................................. 27
1.2.1. Streptococcus spp. .......................................................................... 27
1.2.2. Lactobacillus spp. ........................................................................... 29
1.2.3. Vi khuẩn lactic ............................................................................... 35
1.3. MÀNG SINH HỌC ........................................................................... 36
1.3.1. Sự hình thành ................................................................................. 36
1.3.2. Thành phần ..................................................................................... 38
1.3.3. Một số yếu tố ảnh hưởng lên sự hình thành màng sinh học .......... 40
1.3.4. Tính chất của màng sinh học ......................................................... 42
1.3.5. Phân bố ........................................................................................... 43
1.3.6. Giả thuyết về cơ chế bảo vệ răng miệng của probiotic và LAB nói
chung ........................................................................................................ 45
1.4. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ............................................................ 47
1.4.1. Ngoài nước ..................................................................................... 47
1.4.2. Trong nước ..................................................................................... 50
CHƯƠNG 2:PHƯƠNG PHÁP VÀ VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU .................... 51
2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu ..................................................... 51
2.2. Vật liệu nghiên cứu ........................................................................... 51
Đồ án tốt nghiệp
iv
2.2.1. Dụng cụ và thiết bị ......................................................................... 51
2.2.2. Giống vi khuẩn ............................................................................... 51
2.2.3. Hóa chất ......................................................................................... 51
2.2.4. Các phần mềm sử dụng .................................................................. 54
2.3. Phương pháp nghiên cứu ................................................................... 55
2.3.1. Sơ đồ nghiên cứu ........................................................................... 55
2.3.2. Thu mẫu ......................................................................................... 56
2.3.3. Tăng sinh ........................................................................................ 58
2.3.4. Chọn lọc vi khuẩn lactic................................................................. 59
2.3.5. Bảo quản ........................................................................................ 59
2.3.6. Chọn lọc các chủng có khả năng tạo màng sinh học mạnh ........... 59
2.3.7. Định danh các chủng BG ............................................................... 60
2.3.8. Khảo sát khả năng ức chế màng sinh học của NBG ...................... 64
CHƯƠNG 3:KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ......................................................... 65
3.1. Tình trạng răng miệng của các đối tượng thu mẫu ............................ 65
3.2. Phân lập vi khuẩn Lactic ................................................................... 65
3.3. Chọn lọc các chủng có khả năng tạo màng sinh học mạnh ............... 67
3.4. Định danh .......................................................................................... 71
3.4.1. Ly trích, thu nhận DNA ................................................................. 71
3.4.2. Nhân sợi DNA bằng phương pháp PCR ........................................ 71
3.4.3. Xác định trình tự DNA – So sánh với ngân hàng dữ liệu gen NCBI.
........................................................................................................ 72
3.5. Khảo sát khả năng ức chế sự hình thành màng sinh học của vi khuẩn
NBG đối với L. fermentum .................................................................................... 76
CHƯƠNG 4:KẾT LUẬN ................................................................................. 82
4.1. Kết luận ............................................................................................. 82
4.2. Kiến nghị ........................................................................................... 83
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 84
PHỤ LỤC BẢNG ............................................................................................... 1
PHỤ LỤC HÌNH ẢNH ...................................................................................... 7