ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
LÊ THỊ THÚY HÀ
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH
THÔNG QUA DẠY HỌC CHƢƠNG KIM LOẠI KIỀM –
KIM LOẠI KIỀM THỔ - NHÔM HOÁ HỌC LỚP 12
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HOÁ HỌC
HÀ NỘI – 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
LÊ THỊ THÚY HÀ
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH
THÔNG QUA DẠY HỌC CHƢƠNG KIM LOẠI KIỀM
– KIM LOẠI KIỀM THỔ - NHÔM HOÁ HỌC LỚP 12
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HOÁ HỌC
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
BỘ MÔN HOÁ HỌC
Mã số: 60 14 01 11
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS Phạm Văn Nhiêu
HÀ NỘI - 2015
3
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 6
1. Lí do chọn đề tài .................................................................................................... 6
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu .................................................................................... 7
3. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................. 7
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................ 7
5. Đối tƣợng, khách thể nghiên cứu ......................................................................... 8
6. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................... 8
7. Giả thuyết khoa học .............................................................................................. 8
8. Phƣơng pháp nghiên cứu ...................................................................................... 8
9. Đóng góp mới của đề tài ....................................................................................... 8
10. Cấu trúc của luận văn ......................................................................................... 9
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂNNĂNG
LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ....................... 10
1.1. Năng lực và định hƣớng phát triển năng lực cho học sinh trung học phổ thông
................................................................................................................................... 10
1.1.1. Khái niệm về năng lực ................................................................................... 10
1.1.2. Định hướng đổi mới giáo dục và đào tạo sau năm 2015.............................. 10
1.1.3. Định hướng chuẩn đầu ra về phẩm chất và năng lực của chương trình
giáo dục cấp trung học phổ thông ........................... Error! Bookmark not defined.
1.2. Năng lực tự học ................................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Khái niệm tự học ............................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Các hình thức của tự học .............................. Error! Bookmark not defined.
1.2.3. Chu trình tự học ............................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.4. Vai trò của tự học ........................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.5. Năng lực tự học .............................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.6. Những khó khăn HS gặp phải khi tiến hành tự họcError! Bookmark not
defined.
1.2.7. Những biện pháp để hướng dẫn và quản lí việc tự học của HS .......... Error!
Bookmark not defined.
1.3. Đổi mới phƣơng pháp dạy và học ................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của đổi mới phương pháp dạy học ............ Error!
Bookmark not defined.
1.3.2. Các xu hướng đổi mới phương pháp dạy họcError! Bookmark not
defined.
1.3.3. Khái niệm phương pháp dạy học tích cực .... Error! Bookmark not defined.
1.3.4. Một số phương pháp dạy học tích cực .......... Error! Bookmark not defined.
4
1.4. Một số nguyên tắc chung và qui trình phát triển năng lực tự học cho học
sinh trong dạy học hóa học ..................................... Error! Bookmark not defined.
1.4.1. Nguyên tắc chung........................................... Error! Bookmark not defined.
1.4.2.Quy trình cơ bản hình thành và phát triển kỹ năng tự học cho học sinh
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.5. Thực trạng về việc phát triển năng lực tự học cho HS trong dạy học hóa
học ở một số trƣờng THPT tỉnh Yên Bái .............. Error! Bookmark not defined.
1.5.1. Mục đích điều tra ........................................... Error! Bookmark not defined.
1.5.2. Đối tượng và phương pháp điều tra .............. Error! Bookmark not defined.
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 ......................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC
CỦA HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC CHƢƠNG KIM LOẠI KIỀM –
KIM LOẠI KIỀM THỔ - NHÔM - HÓA HỌC LỚP 12TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG .................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1. Mục tiêu và cấu trúc chƣơng Kim loại kiềm – Kim loại kiềm thổ - Nhôm -
Hóa học lớp 12 THPT ............................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Mục tiêu của chương Kim loại kiềm – Kim loại kiềm thổ - Nhôm –Hóa học
lớp 12 THPT ............................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Cấu trúc chương Kim loại kiềm – Kim loại kiềm thổ - Nhôm –Hóa học lớp
12 THPT ................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.3. Một số lưu ý về phương pháp dạy học chương Kim loại kiềm – Kim loại
kiềm thổ - Nhôm – Hóa học lớp 12 THPT .............. Error! Bookmark not defined.
2.2. Một số biện pháp phát triển năng lực tự học cho học sinh thông qua dạy học
chƣơng Kim loại kiềm – Kim loại kiềm thổ - Nhôm – Hóa học lớp 12 THPT
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Biện pháp 1: Hướng dẫn học sinh cách lập kế hoạch học tập ............ Error!
Bookmark not defined.
2.2.2. Biện pháp 2: Hướng dẫn học sinh kĩ thuật đọc và xử lí thông tin qua SGK
và tài liệu cần thiết ................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Biện pháp 3: Rèn kĩ năng học bài, giải các bài tập nhận thức ............ Error!
Bookmark not defined.
2.2.4. Biện pháp 4: Biên soạn phiếu học tập hướng dẫn HS tự học ............. Error!
Bookmark not defined.
2.2.5. Biện pháp 5: Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực kết hợp với kỹ
thuật dạy học ............................................................ Error! Bookmark not defined.
2.2.6. Biện pháp 6: Hướng dẫn cho HS tự đánh giá và tham gia đánh giá lẫn nhau
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.3. Kế hoạch bài giảng chƣơng Kim loại kiềm – Kim loại kiềm thổ - Nhôm
Hóa học lớp 12 THPT ............................................. Error! Bookmark not defined.
2.3.1. Giáo án bài 25: “Kim loại kiềm và hợp chất quan trọng của kim loại kiềm”
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
5
2.3.2. Giáo án bài 26: “Kim loại kiềm thổ và hợp chất quan trọng của kim loại
kiềm thổ” .................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.3.3. Giáo án bài 27: “Nhôm và hợp chất của nhôm”Error! Bookmark not
defined.
2.3.4. Giáo án bài 28: “Luyện tập: Tính chất của kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ
và hợp chất của chúng” ........................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.5. Giáo án bài 29: “Luyện tập: Tính chất của nhôm và hợp chất của nhôm”
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.6. Giáo án bài 30: “Thực hành: Tính chất của natri, magie, nhôm và hợp
chất của chúng” ....................................................... Error! Bookmark not defined.
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2 ......................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ......... Error! Bookmark not defined.
3.1. Mục đích thực nghiệm sƣ phạm ..................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Đối tƣợng thực nghiệm sƣ phạm .................... Error! Bookmark not defined.
3.3. Nội dung thực nghiệm sƣ phạm ...................... Error! Bookmark not defined.
3.4. Nhiệm vụ thực nghiệm sƣ phạm ..................... Error! Bookmark not defined.
3.5. Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm .................... Error! Bookmark not defined.
3.5.1. Chọn trường thực nghiệm, lớp thực nghiệm và lớp đối chứng ........... Error!
Bookmark not defined.
3.5.2. Tiếp xúc trao đổi với GV dạy thực nghiệm ... Error! Bookmark not defined.
3.5.3. Mô tả diễn biến một số tiết dạy thực nghiệm và thảo luậnError! Bookmark
not defined.
3.5.4. Tiến hành kiểm tra và khảo sát ..................... Error! Bookmark not defined.
3.6. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm ........................ Error! Bookmark not defined.
3.6.1. Kết quả các bài dạy TNSP ............................. Error! Bookmark not defined.
3.6.2. Xử lý kết quả TNSP ........................................ Error! Bookmark not defined.
3.6.3. Phân tích kết quả TNSP ................................ Error! Bookmark not defined.
3.6.4. Nhận xét .......................................................... Error! Bookmark not defined.
TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 ......................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ......................... Error! Bookmark not defined.
1. Kết luận ................................................................ Error! Bookmark not defined.
2. Khuyến nghị ......................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 11
PHỤ LỤC ................................................................. Error! Bookmark not defined.