Ph ng Pháp Nghiên C u Khoa H cươ ứ ọ
M Đ UỞ Ầ
Công ngh th c v t trong x lý ô nhi m đang đ c nhi u nhà khoa h c trên thệ ự ậ ử ễ ượ ề ọ ế
gi i quan tâm b i hi u qu cao, chi phí th p và thân thi n v i môi tr ng. Cớ ở ệ ả ấ ệ ớ ườ ỏ
Vetiver là đ i t ng th c v t đ c bi t có nhi u đ c tính u vi c trong ch ngố ượ ự ậ ượ ế ề ặ ư ệ ố
xói mòn, s t l (Truong, et al., 1995). Đ ng th i loài c này còn có kh năngạ ở ồ ờ ỏ ả
s ng t t trong môi tr ng kh c nghi t v i hàm l ng kim lo i n ng (KLN) caoố ố ườ ắ ệ ớ ượ ạ ặ
(Randoff et al., 1995; Knoll, 1997; Truong và Baker, 1998; Chen, 2000) [2,3,4]. Ở
Vi t Nam, c Vetiver cũng đã đ c s d ng trong ch ng xói mòn, s t l đ ngệ ỏ ượ ử ụ ố ạ ở ở ồ
b ng Sông H ng, đ ng b ng Sông C u Long, các đo n đ ng H Chí Minh,…ằ ồ ồ ằ ử ạ ườ ồ
Tuy nhiên, vi c s d ng đ i t ng này đ x lý ô nhi m KLN trong đ t ch aệ ử ụ ố ượ ể ử ễ ấ ư
đ c quan tâm nghiên c u. Bài báo này trình bày m t s k t qu nghiên c u vượ ứ ộ ố ế ả ứ ề
kh năng h p th Cd trong đ t c a c vetiver.ả ấ ụ ấ ủ ỏ
1
Ph ng Pháp Nghiên C u Khoa H cươ ứ ọ
NGHIÊN C U KH NĂNG H P TH CADMIUMỨ Ả Ấ Ụ
TRONG Đ T C A C VETIVER (Ấ Ủ Ỏ VETIVERIA ZIZANIOIDES
L.)
1.GI I THI U Ớ Ệ
1.1T ng Quan V Kim Lo i N ng Cadmiumổ ề ạ ặ
Cadmium là m t nguyên t ph bi n trong thiên nhiên: trong đ t, đá,ộ ố ổ ế ấ
n c, th c v t và đ ngướ ự ậ ộ vât. Công th c hoá h c c a cadmium là Cd. Nó có m tứ ọ ủ ặ
trong thiên nhiên cùng v i các h p ch t t nhiên c a k m và photpho, nh ngớ ợ ấ ự ủ ẽ ư
không gi ng các d ng ch t này, cadmium đ c cho là ch t không c n thi t choố ưỡ ấ ượ ấ ầ ế
s s ng.ự ố
2
Ph ng Pháp Nghiên C u Khoa H cươ ứ ọ
Hình 1:Kim lo i n ng Cadmiumạ ặ
1.2 Khái Quát V C Vetiver ề ỏ
C vetiver có tên khoa h c ỏ ọ Vetiveria zizanioides L. Là loài có kh năng thíchả
nghi r ng v i các đi u ki n khí h u và th nh ng, d nhân gi ng, ít đòi h iộ ớ ề ệ ậ ổ ưỡ ễ ố ỏ
công chăm sóc. Khi m c nó ch chi m m t kho ng không gian t i thi u. ọ ỉ ế ộ ả ố ể
Hình 2 :C Vetiverỏ
2.NGUYÊN LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C UỆ ƯƠ Ứ
2.1. Đ i T ng Nghiên C uố ượ ứ
3
Ph ng Pháp Nghiên C u Khoa H cươ ứ ọ
- Th c v t s d ng đ nghiên c u là loài c vetiver (ự ậ ử ụ ể ứ ỏ Vetiveria zizanioides
L.).
- Kim lo i nghiên c u là Cd – m t kim lo i n ng đ c h i, đ c IARC x pạ ứ ộ ạ ặ ộ ạ ượ ế
vào nhóm 2 A (tác nhân có th gây ung th ng i) và đ c c nh báo ô nhi mể ư ở ườ ượ ả ễ
trong đ t nhi u n i trên th gi i và Vi t Nam.ấ ở ề ơ ế ớ ệ
2.2. Ph ng Pháp Nghiên C uươ ứ
2.2.1 Tóm T t Ph ng Pháp Nghiên C uắ ươ ứ
Ph ng pháp s d ng th c v t x lý ô nhi m là m t công ngh thay thươ ử ụ ự ậ ử ễ ộ ệ ế
dùng đ lo i b kim lo i n ng trong đ t. C vetiver (Vetiveria zizanioides (L.)ể ạ ỏ ạ ặ ấ ỏ
Nash) đ c s d ng trong nghiên c u này nh m x lý Cadimi. C đ c n đ nhượ ử ụ ứ ằ ử ỏ ượ ổ ị
m t tháng tr c khi ti n hành thí nghi m; đ t đ c b sung CdClộ ướ ế ệ ấ ượ ổ 2 v i các n ngớ ồ
đ khác nhau (10, 20, 30, 40ppm và đ i ch ng). Sau 30, 50 và 70 ngày, ti n hànhộ ố ứ ế
xác đ nh kh năng sinh tr ng, phát tri n và tích lũy Cd trong các b ph n c aị ả ưở ể ộ ậ ủ
cây. K t qu cho th y 100% c s ng sót và sinh tr ng, phát tri n t t t t cế ả ấ ỏ ố ưở ể ố ở ấ ả
các n ng đ . Hàm l ng Cd tích lũy trong r cao h n trong thân và lá. H n n a,ồ ộ ượ ễ ơ ơ ữ
hi u qu lo i b Cd ra kh i đ t c a c vetiver t l thu n v i th i gian x lýệ ả ạ ỏ ỏ ấ ủ ỏ ỷ ệ ậ ớ ờ ử
và n ng đ Cd trong đ t. ồ ộ ấ
2.2.2 B Trí Thí Nghi m ố ệ
- Môi tr ng đ t đ c ch n thí nghi m là đ t cát pha, có thành ph n lýườ ấ ượ ọ ệ ấ ầ
hóa nh sau: N, P và K t ng s v i các n ng đ l n l t là: 0,062%; 0,043%;ư ổ ố ớ ồ ộ ầ ượ
0,51%; pH: 4,57; Cd: 0,22ppm. Đây là lo i đ t chua, nghèo dinh d ng và ch a ôạ ấ ưỡ ư
nhi m Cd.ễ
- Cho 70 kg đ t t i vào m i ch u nh a thí nghi m (chi u cao 20cm,ấ ươ ỗ ậ ự ệ ề
đ ng kính mi ng 27cm, đáy 20cm).ườ ệ
4
Ph ng Pháp Nghiên C u Khoa H cươ ứ ọ
- Ch n nh ng cây c có th i gian sinh tr ng nh nhau, kh e m nh, r aọ ữ ỏ ờ ưở ư ỏ ạ ử
s ch và c t ng n đ l i ph n thân dài 35cm và ph n r 5cm. Tr ng 5 tép c vàoạ ắ ắ ể ạ ầ ầ ễ ồ ỏ
m i ch u và n đ nh trong 30 ngày.ỗ ậ ổ ị
- B sung Cd vào đ t d i d ng dung d ch CdClổ ấ ướ ạ ị 2 đ đ c các n ng đ Cdể ượ ồ ộ
trong đ t t ng ng là 10, 20, 30, 40ấ ươ ứ ppm và đ i ch ng không b sung Cd. M iố ứ ổ ỗ
công th c đ c l p l i 3 l n. ứ ượ ặ ạ ầ
2.2.3 Ph ng Pháp Phân Tíchươ
Sau 30, 50 và 70 ngày ti n hành xác đ nh các ch tiêu sinh tr ng, phátế ị ỉ ưở
tri n; hàm l ng Cd tích lũy trong c và hàm l ng Cd còn l i trong các ch uể ượ ỏ ượ ạ ậ
thí nghi m. Xác đ nh chi u cao thân, chi u dài r , tr ng l ng khô, kh năngệ ị ề ề ễ ọ ượ ả
phân nhánh theo ph ng pháp cân, đo.ươ
2.2.4 X Lý S Li uử ố ệ
Các s li u đ c x lý b ng ph ng pháp th ng kê, so sánh các giá trố ệ ượ ử ằ ươ ố ị
trung bình
3. K T QU NGHIÊN C U VÀ BÀN LU N Ế Ả Ứ Ậ
3.1. Kh Năng Sinh Tr ng Và Phát Tri n C a C Vetiver D i nhả ưở ể ủ ỏ ướ Ả
H ng C a Các N ng Đ Cd Trong Đ tưở ủ ồ ộ ấ
K t qu nghiên c u nh h ng c a các n ng đ Cd trong đ t đ n các chế ả ứ ả ưở ủ ồ ộ ấ ế ỉ
tiêu sinh tr ng và phát tri n c a c vetiver. nh h ng c a các n ng đ Cdưở ể ủ ỏ Ả ưở ủ ồ ộ
trong đ t khác nhau đ n kh năng sinh tr ng và phát tri n c a c vetiver ấ ế ả ưở ể ủ ỏ :
a- bi n thiên chi u cao;ế ề
b- bi n thiên s phân nhánh;ế ự
c- bi n thiên sinh kh i; ế ố
5