triÓn lùc lîng s¶n xuÊt m u tiªn. Cßn viÖc x©y ng quan s¶n suÊt míi ®Æc
biÖt x©y dùng chÕ ®é h÷u c«ng céng t liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu mét qu¸
tr×nh ph¸t triÓn kinh - i l©u dµi, nhiÒu bíc, nhiÒu h×nh thøc thÊp ®Õn
cao. Theo tinh thÇn ®ã, B¸o c¸o ChÝnh trÞ crâ : " Tiªu chuÈn c¨n b¶n ®Ó ®n¸h gi¸
hiÖu qu¶ x©y dùng quan n xuÊt theo ®Þnh híng héi cnghÜa thóc ®Èy
ph¸t triÓn lùc lîng n xuÊt, i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, thùc hiÖn c«ng b»ng
héi". Lµm kh¸c ®i lµh¹i cho sù ph¸t triÓn.
VÒ c¬ cÊu ngµnh:
c¸c h×nh thøc së h÷u c¬ b¶n : "h÷u toµn d©n, h÷u tËp thÓ h÷u t
nh©n h×nh thµnh nhiÒu thµnh phÇn kinh víi nh÷ng nh thøc sö h÷u kinh doanh
®a d¹ng, ®an xen, hçn hîp". C¸c thµnh phÇn kinh ®îc nªu lªn gåm : kinh tÕ
Nhµ níc, kinh tÕ tËp thÓ, kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ, kinh tÕ t b¶n t nh©n, kinh tÕ t
b¶n Nhµ níc. Thµnh phÇn kinh hîp t¸c ®· ®îc thay b»ng thµnh phÇn kinh
tËp thÓ nãi h¬n b¶n chÊt cña h÷u.thµnh phÇn nµy vÉn ®îc hiÓu bao
gåm nhiÒu h×nh thøc hîp t¸c ®a d¹ng, trong ®ã hîp t¸c nßng cèt. Thµnh phÇn
kinh cã vèn ®Çu t níc ngoµi gãp phÇn quan träng trong nÒn kinh quèc d©n.
Thµnh phÇn nµy xuÊt hiÖn ngµy cµng lín lªn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, bao
gåm vèn do níc ngoµi ®Çu t vµo níc ta, hoÆc 100% hoÆc trong c¸c h×nh thøc
liªn doanh, liªn kÕt.
Nh×n chung kinh ViÖt Nam nh÷ng chuyÓn biÕn tÝch cùc, tØ ngµnh ng
nghiÖp dich trong GDP xu híng t¨ng ngµnh n«ng nghiÖp xu
híng gi¶m. Tuy nhiªn cèt lâi vÉn lµ c«ng - n«ng - dÞch vô.
VÒ kinh tÕ ®èi ngo¹i:
Níc ta ®· cöa nÒn kinh liªn kÕt i kinh khu vùc kinh thÕ giíi
víi xu híng ngµy cµng nh mÏ. Ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu ph¸t triÓn kh¸. N¨n
2000, kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu ®¹t trªn 186 USD/ngêi, tuy cßn ë møc thÊp,
nhng ®· thuéc lo¹i c¸c níc cã nÒn ngo¹i th¬ng ph¸t triÓn. Tuy nhiªn, träng
kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu cña nhãm hµng n«ng, l©m, thuû n cßn chiÕm 30%.
C¸c mÆt hµng xuÊt khÈu ë níc ta vÉn ë ng th«, gi¸ trÞ thÊp, søcnh tranh kÐm.
H¬n n÷a c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu cha lµm tèt c«ng t¸c xóc tiÕn th¬ng i,
cha chiÕn lîc xuÊt khÈu dµi h¹n æn ®Þnh u dµi, th¬ng m¹i ®iÖn vÉn n
míi mÎ. Nh vËy, hiÖn i kh¶ n¨ng tham gia héi nhËp kinh thÕ giíi cña c¸c
doanh nghiÖp níc ta cßn thÊp, ®ßi hái Nhµ níc còng nh mçi doanh nghiÖp ph¶i
cã gi¶i ph¸p trong qu¸ tr×nh héi nhËp thu ®îc nhiÒu hiÖu qu¶.
2. TÝnh tÊt yÕu vai trß chñ ®¹o cña kinh tÕ Nhµ níc.
NÒn kinh tÕ c¬ cÊu nhiÒu thµnh phÇn ®Æc trng phæ biÕn cña mäi nÒn kinh
thÞ trêng. Kh¸c nhau ë ctrong kinh thÞ trêng t n chñ nghÜa, kinh t
nh©n nãi ®óng h¬n kinh tb¶n t nh©n gi÷ vai tthèng trÞ; cßn trong kinh
thÞ trêng ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa, nh ë níc ta, th× kinh Nhµ níc gi÷ vai
trß chñ ®¹o, kinh Nhµ níc cïng víi kinh tËp thÓ ®îc x©y dùng ph¸t
triÓn ®Ó ngµy cµng trë thµnh nÒn t¶ng v÷ng ch¾c.
Do cã nhÇm lÉn gi÷a Nníc kinh Nhµ níc nªn ý kiÕn cho r»ng
chØ Nhµ níc míi m chøc n¨ng chñ ®¹o, chø kinh Nhµ níc th× kh«ng thÓ
gi÷ vai trß chñ ®¹o ®îc. Còng do sù ®ång nhÊt gi÷a doanh nghiÖp Nníc
kinh Nhµ níc nãi chung, nªn ý kiÕn kh¸c cho r»ng doanh nghiÖp Nhµ níc
kh«ng thÓ gi÷ vai trß chñ ®¹o ®îc bëi nã cã hµng lo¹t nh÷ng khuyÕt ®iÓm
nhîc ®iÓm trong ho¹t ®éng. ThËt ra, doanh nghiÖp Nníc phËn tt
nhÊt cña kinh Nhµ níc ckh«ng ph¶i toµn kinh Nhµ níc. i ®Õn
kinh Nhµ níc tph¶i nãi ®Õn tÊt c h÷u trong tay Nhµ níc, i
nguyªn, ®Êt ®ai, ng©n s¸ch Nhµ níc, tr÷ quèc gia... Kinh Nhµ níc kh«ng
lµm chøc n¨ng qu¶n cña Nhµ níc nhng chÝnh c«ng cô quan träng, lµ søc
m¹nh kinh Nhµ níc m lÊy ®a o ®Ó lµm chøc ng qu¶n a
m×nh. B¸o c¸o ChÝnh tviÕt: " Kinh Nníc ph¸t huy vai trß chñ ®¹o trong
nÒn kinh tÕ, lµ lùc lîng vËt chÊt quan träng vµ lµ c«ng ®Ó Nhµ níc ®Þnh híng
®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ, doanhnghiÖp Nhµ níc gi÷ vÞ trÝ then chèt, ®i ®Çu
øng dông tiÕn bé khoa häcc«ng nghÖ, nªu g¬ng n¨ng suÊt, chÊt lîng, hiÖu
qu¶ kinh - x· héi vµ chÊp hµnh ph¸p luËt.
ë thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ë níc ta tr×nh ®é lùc lîng s¶n xuÊt cßn
thÊp, quan h÷u cßn tån t¹i nhiÒu nh thøc, nÒn kinh hçn hîp nhiÒu
thµnh phÇn nhng chÕ thÞ trêng cha hoµn h¶o, doanh nghiÖp Nhµ níc h¹ot
®éng cßn nhiÒu khuyÕt t. vËy, ph¶i tiÕp tôc ®æi míi chÕ, chÝnh s¸ch ®èi víi
doanh nghiÖp Nhµ níc ®Ó o ®éng lùc ph¸t triÓn n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng
theo ®Þnh híng : xo¸ bao cÊp, doanh nghiÖp c¹nh tranh b×nh ®¼ng trªn thÞ trêng,
chÞu tr¸ch nhiÖm s¶n xuÊt kinh doanh, nép ®ñ thuÕ cã i, thùc hiÖn t
quy chÕ d©n chñ trong doanh nghiÖp. chÕ phï hîp kiÓm tra, kiÓm so¸t,
thanh tra cña Nhµ níc ®èi i doanh nghiÖp, kinh tÕ Nhµ nícgi÷ ®îc vai t
chñ ®¹o th× míi cã thÓ ®¶m b¶o ®îc ®Þnh híng héi cnghÜa cña kinh thÞ
trêng. Do ®ã ph¶i cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc.
Kinh Nhµ níc dùa trªn c®é c«ng h÷u t liÖu s¶n xuÊt, do ®ã ®Çu t
ph¸t triÓn kinh Nhµ níc t¹o ra nÒn ng kinh cho i chñ nghÜa, o ra
søc m¹nh vËt chÊt ®Ó Nhµ níc ®iÒu tiÕt vµ qu¶n lý thÞ trêng.
Kinh Nhµ níc c¸c trÝ then chèt nªn cã kh¶ n¨ng chi phèi c¸c thµnh phÇn
kinh tÕ kh¸c.
3. Nh÷ng biÓu hiÖn cñavai trß chñ ®¹o cña kinh tÕ Nhµ níc.
3.1 Lµm lùc lîng vËt chÊt ®Ó Nhµ níc thùc hiÖn chøc n¨ng ®iÒu tiÕt
qu¶n lý vÜ m«.
Nhµ níc sö ng chung tÊt c¸c biÖn ph¸p thÓ can thiÖp o kinh tÕ
nh»m h¹n cnh÷ng khuyÕt tËt cña kinh thÞ trêng, t¹o m«i trêng kinh doanh
lµnh m¹nh, ph©n nguån lùc tèi u thóc ®Èy ng trëng kinh tÕ, ph¸t triÓn
héi mét c¸ch hµi hoµ phï hîp víi gi¸ trÞ truyÒn thèng vµ v¨n ho¸ ®Êt níc.
Trong kinh tÕ, mçi ®¬n kinh doanh mét chñ thÓ kinh tÕ, trùc tiÕp ®èi t
víi thÞ trêng ®Ó quyÕt ®Þnh c¸c vÊn ®Ò kinh b¶n : s¶n xuÊt c¸i g×? s¶n xuÊt
nh thÕ o? s¶n xuÊt cho ai? theo môc tiªu tèi ®a ho¸ lîi nhuËn. §iÒu y tÊt yÕu
dÉn ®Õn kÕt côc ë ®©u, khi nµo, ®èi víi mÆt hµng nµo thÓ ®em i lîi nhuËn
cao th× ë ®ã, khi ®ã c¸c doanh nghiÖp cã kn¨ng ®æ x« vµo s¶n xuÊt kinh
doanh t hµng ®ã. Ngîc l¹i, u ë ®©u, khi nµo ®èi víi mÆt hµng nµo kh«ng
l·i hoÆc lç vèn th× ë ®ã, khi ®ã sÏ cã nhiÒu doanhngiÖp kh¶ n¨ng sÏ rót khái
thÞ trêng s¶n xuÊt kinh doanh t hµng ®ã. Do h¹n chÕ cña mçi dÞch
viÖc thu thËp còng nh c¸c th«ng tin cÇn thiÕt thÞ trêng ®Ó quyÕt ®Þnh cã
tham gia hay t khái mét thÞ trêng o ®ã, tÊt csÏ dÉn ®Õn nguy c¬ thÓ ph¸t
sinh m©u thuÉn gi÷a cung cÇu ë mäi lóc, mäi n¬i ®èi víi mäi mÆt hµng. §Ó
chèng l¹i nguy c¬ ®ã Nhµ níc ph¶i thùc hiÖn chøc n¨ng ®iÕu tiÕt b»ng nhiÒu c«ng
cô kh¸c nhau. Trong ®ã doanh nghiÖp Nhµ níc ®îc coi lµ mét c«ng cô.
Víi t c¸ch c«ng cô ®iÒu tiÕt lu«n ®îc Nhµ níc thùc hiÖn theo ph¬ng
ch©m : ë ®au, khi nµo nÒn kinh quèc d©n ®ang më réng s¶n xuÊt kinh doanh mét
mÆt hµng thÓ nµo ®ã c¸c doanh nghiÖp d©n doanh hoÆc kh«ng cã ®ñ søc
kinh doanh hoÆc chèi th× ë ®ã khi ®ã cÇn sù mÆt cña doanh nghiÖp
Nhµníc. §Õn lóc nµo ®ã, khi c¸c doanh nghiÖp n doanh ®· ®ñ søc ®¸p øng nhu
cÇu thÞ trêng, doanh nghiÖp Nhµ níc cã thÓ rót khái thÞ trêng ®ã, nhêng chç
cho c¸c doanh nghiÖp d©n doanh. Qu¸ tr×nh diÔn ra liªn tôc, lÆp l¹i ë mäi lÜnh c
cña nÒn kinh quèc d©n h×nh thµnh vai trß ®iÒu tiÕt cña doanh nghiÖp Nhµ níc.
Chøc n¨ng nµy cßn thÓ hiÖn ë trong ph¹m vi tõng vïng ®Æc biÖt quan träng víi c
vïng xa, vïng s©u.
Nh vËy, chøc n¨ng ®iÒu tiÕt n kinh quèc n ®ßi hái Nhµ níc ph¶i sö
dông doanh nghiÖp Nhµ níc nh t c«ng cÇn thiÕt b¶o ®¶m cho nÒn kinh tÕ
ho¹t ®éng mét c¸ch th«ng suèt, ®¶m b¶o lîi Ých x· héi.
3.2 Lµm ®ßn bÈy nhanh t¨ng trëng kinh tÕgi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Òhéi.
§Ó n kinh níc ta ph¸t triÓn mét c¸ch nhanh chãng th× cÇn ph¶i nh÷ng
bíc t¨ng trëng. Do vËy, cÇn mét lùc lîng søc m¹nh kinh m ®ßn y
®Ó thóc ®Èy c¸c lùc lîng kh¸c cïng ph¸t triÓn.Doanh nghiÖp Nhµ níc hiÖn nay
cha ®ñ kh¶ n¨ng chi phèi toµn nÒn kinh nhng cã t thùc lùc to lín n
chØ cã doanh nghiÖp Nhµ níc míi cã thÓ thùc hiÖn ®îc chøc n¨ng ®ßn bÈy.
Nh÷ng vÊn ®Ò héi ®ang t n chÕ lín cña níc ta. Muèn ph¸t triÓn
kinh - i Nhµ níc ph¶i gi¶i quyÕt triÖt ®Ó nh÷ng vÊn ®Ò ®ã. §Ó thùc hiÖn
®îc ®iÒu y chóng ta cÇn thùc lùc kinh tÕ. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ
nhiÒu thµnh phÇn nh hiÖn nay th× chØ cã thµnh phÇn kinh Nhµ níc míi cã thÓ
®¶m nhËn ®îc vai trß lµm lùc lîng chñ lùc cho Nhµ níc gi¶i quyÕt c¸c n ®Ò
x· héi.
3.3 ®êng híng dÉn, trî cho c¸c thµnh phÇn kinh kh¸c cïng ph¸t
triÓn; T¹o nÒn t¶ng cho chÕ ®é héi míi.
KTNN kiÓm so¸t c¸c thÞ trêng cña ho¹t ®éng vèn thÞ trêng tiÒn ®Ó b¶o
®¶m kh¶ ng æn ®Þnh kinh cña nníc. C¸c c«ng i chÝnh tiÒn tÖ,
tÝn dông lµ c¸c c«ng cô chÝnh yÕu cña nhµ níc trong qu¶n lý kinh tÕ vÜ m«.
Thµnh phÇn kinh nhµ níc thÓ hiÖn vai tchñ ®¹o chi phèi c¸c thµnh phÇn
kinh kh¸c, lµm biÕn ®æi c¸c thµnh phÇn kinh kh¸c theo ®Æc tÝnh cña m×nh, t¹o
së ng cho i kinh hµng ho¸, chiÕm gi÷ c¸c ngµnh then chèt träng
yÕu x· héi, lµm ®ßn b¶y nhanh t¨ng trëng kinh tÕ g¾n víi c«ng b»ng x· héi. §ãng
gãp phÇn lín vµo tæng s¶n phÈm quèc néi (GDP) cña toµn x· héi.