Quạt làm mát động cơ ôtô
Trong hệ thống làm mát động cơ trên ô tô, quạt làm mát được lắp sau két nước. Nếu bạn để ý rằng
khi mới khởi động xe, động cơ còn nguội, quạt làm mát không quay. Khi động cơ bắt đầu nóng
lên, quạt bắt đầu quay nhưng với tốc độ chậm và khá êm (quạt đóng tốc độ 1).
M t th i gian sau khi nhi t đ đ ng c đã n đ nh ho c khi b n b t đi u hòa không khí, qu t làm mát b t đ uộ ờ ệ ộ ộ ơ ổ ị ặ ạ ậ ề ạ ắ ầ
đóng t c đ 2, t c đ qu t tăng lên, ti ng n t qu t tăng lên. B n s t đ t ra hàng lo t câu h i, t i sao ho tố ộ ố ộ ạ ế ồ ừ ạ ạ ẽ ự ặ ạ ỏ ạ ạ
đ ng c a qu t làm mát l i ph c t p nh v y? Nó đ c đi u khi n nh th nào? Qu t làm mát xe ch y d u vàộ ủ ạ ạ ứ ạ ư ậ ượ ề ể ư ế ạ ở ạ ầ
xăng có khác nhau không?...
Đ làm mát két n c c n ph i có m t l ng không khí đ l n đi qua các lá t n nhi t trong két n c. Thôngể ướ ầ ả ộ ượ ủ ớ ả ệ ướ
th ng khi xe ch y v i t c đ cao, l u l ng khí đi qua két n c là v a đ nh ng khi xe ch y ch m ho c d ngườ ạ ớ ố ộ ư ượ ướ ừ ủ ư ạ ậ ặ ừ
xe thì l u l ng không khí không đ . Vì v y, đ ng c đ c trang b qu t làm mát đ t o ra l ng không khíư ượ ủ ậ ộ ơ ượ ị ạ ể ạ ượ
c ng b c qua két n c.ưỡ ứ ướ
Hình 1. Qu t làm mát ch y b ng đ ng c đi nạ ạ ằ ộ ơ ệ
Hi n nay, các xe h i hi n đ i th ng trang b các ki u qu t làm mát g m: Qu t làm mát ch y b ng đ ng cệ ở ơ ệ ạ ườ ị ể ạ ồ ạ ạ ằ ộ ơ
đi n, ki u kh p ch t l ng (kh p n i m m) đi u khi n b ng nhi t đ và h th ng qu t làm mát thu l c đi uệ ể ớ ấ ỏ ớ ố ề ề ể ằ ệ ộ ệ ố ạ ỷ ự ề
khi n b ng đi n t .ể ằ ệ ử
H th ng qu t ch y b ng đ ng c đi n r t nh y c m v i nhi t đ c a n c làm mát và nó ch cung c p m t l uệ ố ạ ạ ằ ộ ơ ệ ấ ạ ả ớ ệ ộ ủ ướ ỉ ấ ộ ư
l ng không khí thích h p khi nhi t đ lên cao. nhi t đ bình th ng ho c khi m i kh i đ ng xe, qu t ng ngượ ợ ệ ộ Ở ệ ộ ườ ặ ớ ở ộ ạ ừ
quay đ đ ng c m lên và gi m tiêu hao nhiên li u, gi m ti ng n.ể ộ ơ ấ ả ệ ả ế ồ
T c đ quay c a qu t đi n có th thay đ i trong ba c p ho c vô c p. Nh v y hi u qu làm mát có th đ cố ộ ủ ạ ệ ể ổ ấ ặ ấ ờ ậ ệ ả ể ượ
đi u ch nh và phù h p v i nhi t đ n c làm mát b i vì đ đ ng c làm vi c hi u qu thì nhi t đ c a nó ph iề ỉ ợ ớ ệ ộ ướ ở ể ộ ơ ệ ệ ả ệ ộ ủ ả
đ c duy trì liên t c m c trên 900C và d i 1200C. Hãy quan sát s đ m ch đi n d i đây mô t ho t đ ngượ ụ ở ứ ướ ơ ồ ạ ệ ướ ả ạ ộ
c a qu t làm mát ch y b ng đ ng c đi n m t c p t c đ .ủ ạ ạ ằ ộ ơ ệ ở ộ ấ ố ộ
S đ m ch đi n đi u khi n qu t m t c p t c đơ ồ ạ ệ ề ể ạ ộ ấ ố ộ
Khi nhi t đ n c mát còn th p, công t c nhi t đ n c mát đóng, r le đ c n i mát. Nó s hút hai ti p đi m 30ệ ộ ướ ấ ắ ệ ộ ướ ơ ượ ố ẽ ế ể
và 87 c a r le tách nhau ra (2 ti p đi m này là ti p đi m th ng đóng) ng t dòng đi n đ n mô t qu t.ủ ơ ế ể ế ể ườ ắ ệ ế ơ ạ
Khi nhi t đ n c mát tăng lên, công t c nhi t đ n c mát m , m ch r le b ng t, 2 ti p đi m 30 và 87 ti p xúcệ ộ ướ ắ ệ ộ ướ ở ạ ơ ị ắ ế ể ế
v i nhau. M t dòng đi n t c quy s đ n qu t làm quay qu t v i t c đ cao. Tùy t ng ki u xe mà các đi mớ ộ ệ ừ ắ ẽ ế ạ ạ ớ ố ộ ừ ể ể
đóng/m c a công t c nhi t đ n c làm mát và c a r le qu t l i ho t đ ng theo chi u ng c l i.ở ủ ắ ệ ộ ướ ủ ơ ạ ạ ạ ộ ề ượ ạ
H th ng đi u khi n qu t nhi u c p t c đệ ố ề ể ạ ề ấ ố ộ
h th ng đi u khi n qu t làm mát nhi u c p t c đ , khi đ ng c ch a đ nóng, ECU đi u khi n nh n tín hi uỞ ệ ố ề ể ạ ề ấ ố ộ ộ ơ ư ủ ề ể ậ ệ
t các c m bi n nhi t đ n c làm mát, c m bi n đi u hòa nhi t đ và c m bi n t c đ đ ng c s ng t dòngừ ả ế ệ ộ ướ ả ế ề ệ ộ ả ế ố ộ ộ ơ ẽ ắ
đi n qua các r le, dòng đi n t các h p phân ph i công su t không đ n mô t qu t, qu t không quay. Khi đ ng cệ ơ ệ ừ ộ ố ấ ế ơ ạ ạ ộ ơ
b t đ u m lên, khi đang ch đ ch y không t i, ECU nh n tín hi u t các c m bi n đi u khi n đóng r le t cắ ầ ấ ở ế ộ ạ ả ậ ệ ừ ả ế ề ể ơ ố
đ th p, các qu t quay t c đ th p còn khi có t i ho c khi đ ng c nóng lên quá m c, ECU đi u khi n ng tộ ấ ạ ở ố ộ ấ ả ặ ộ ơ ứ ề ể ắ
r le t c đ th p và đóng r le t c đ cao, qu t quay t c đ hai, t c đ tăng và ti ng n tăng lên.ơ ố ộ ấ ơ ố ộ ạ ở ố ộ ố ộ ế ồ
Các h th ng đi u khi n và lo i qu t ch y b ng mô t đi n th ng đ c l p trên xe ch y b ng xăng vì nh ngệ ố ề ể ạ ạ ạ ằ ơ ệ ườ ượ ắ ạ ằ ữ
u đi m nh c u t o đ n gi n, ít ti ng n, ti t ki m nhiên li u.ư ể ư ấ ạ ơ ả ế ồ ế ệ ệ
Các đ ng c ch y b ng d u diesel th ng không s d ng lo i qu t ch y b ng đi n mà đ c thay th b ng qu tộ ơ ạ ằ ầ ườ ử ụ ạ ạ ạ ằ ệ ượ ế ằ ạ
có kh p ch t l ng. Đ i v i lo i qu t có kh p ch t l ng đi u khi n b ng nhi t đ này thì t c đ qu t đ c đi uớ ấ ỏ ố ớ ạ ạ ớ ấ ỏ ề ể ằ ệ ộ ố ộ ạ ượ ề
khi n b i c m bi n nhi t đ c a lu ng không khí đi qua két n c.ể ở ả ế ệ ộ ủ ồ ướ
Qu t có kh p ch t l ngạ ớ ấ ỏ
Kh p ch t l ng này bao g m m t b li h p thu l c ch a d u silicôn. S truy n chuy n đ ng quay cho qu tớ ấ ỏ ồ ộ ộ ợ ỷ ự ứ ầ ự ề ể ộ ạ
thông qua đai ch V đ c đi u khi n b ng cách đi u ch nh l ng d u trong bu ng làm vi c.ữ ượ ề ể ằ ề ỉ ượ ầ ồ ệ
Khi nhi t đ th p, t c đ quay c a qu t đ c gi m xu ng đ giúp đ ng c nóng lên và gi m ti ng n. Khi nhi tệ ộ ấ ố ộ ủ ạ ượ ả ố ể ộ ơ ả ế ồ ệ
đ đ ng c tăng lên, t c đ qu t tăng lên đ cung c p đ l ng không khí cho két n c, tăng hi u qu làm mát.ộ ộ ơ ố ộ ạ ể ấ ủ ượ ướ ệ ả
