SÁCH KIM QUỸ
THIÊN THỨ HAI MƯƠI HAI
MẠCH, CHỨNG, VÀ PHÉP TRỊ BỆNH CỦA ĐÀN BÀ
ĐIỀU 1
Đàn bà trúng phong, 7, 8 ngày tiếp tục nóng lạnh, phát lên có lúc, kinh
thủy vừa dứt, đó là nhiệt vào huyết thấp, huyết hẳn kết, cho nên khiến giống
như Ngược, phát lên có lúc, Tiểu sài hồ thang chủ về bệnh ấy.
ĐIỀU 2
Đàn bà thương hàn phát nhiệt, kinh thủy vừa đến, ban ngày tỉnh táo,
tối lại nói xàm, dáng như thấy qủy, đó là nhiệt vào huyết thấp, trị đi, không
phạm Vỵ khí cùng 2 tiêu trên, hẳn tự lành.
ĐIỀU 3
Đàn bà trúng phong, phát nhiệt ghét lạnh, kinh thủy vừa đến mắc phải
7, 8 ngày, nhiệt trừ, mạch Trì, mình mát, điều hòa, hung hiếp đầy, dáng như
kết hung, nói xàm, đó là nhiệt vào huyết thất vậy. Nên thích huyệt Kỳ môn,
tùy cái thực của nó mà lấy đi.
ĐIỀU 4
Bệnh ở Dương minh hạ huyết, nói xàm, đó là nhiệt vào Huyết thất, chỉ
trên đầu hạn ra, nên thích Kỳ môn, theo cái thực của nó mà tả đi, hạn ra
nhâm nhấp là lành.
ĐIỀU 5
Đàn bà, trong họng như có cục thịt nướng, Bán hạ, Hậu phác thang
chủ về bệnh ấy.
BÁN HẠ, HẬU PHÁC THANG PHƯƠNG
Bán hạ : 1 thăng Hậu phác : 3 lạng
Phục linh : 4 lạng Sanh cương : 5 lạng
Càn tô diệp : 2 lạng
Dùng 7 thăng nước, đun lấy 4 thăng, chia làm 4 uống, ngày 3 lần, đêm
1 lần.
ĐIỀU 6
Đàn bà tạng táo, hay buồn thương, muốn khóc, giống như thần linh sai
bảo, thường ngáp. Cam, Mạch, Đại táo thang chủ về bệnh ấy.
CAM, MẠCH, ĐẠI TÁO THANG PHƯƠNG
Cam thảo : 3 lạng Tiểu mạch : 1 thăng
Đại táo : 10 quả
Dùng 6 thăng nước, đun lấy 3 thăng, chia 3, uống nóng. Cũng bổ Tỳ
khí.
ĐIỀU 7
Đàn bà thổ bọt dãi, y giả lại hạ đi, dưới Tâm sinh bĩ, nên trước trị thổ
bọt dãi, Tiểu thanh long thang chủ về bệnh ấy. Bọt dãi dứt, bèn trị Bĩ, Tả
tâm thang chủ về bệnh ấy.
ĐIỀU 8
Bệnh của đàn bà, nhân hư, chứa lạnh, kết khí, vì trải qua nhiều lần dứt
kinh, có đến nhiều năm, huyết hàn tích kết, bào trung thương lạnh, kinh lạc
ngưng rắn.
Trên thượng tiêu ói mửa nước dãi lâu thành Phế ung, hình thể hư tổn.
Tại trung tiêu kết như cái mâm, hàn sán quanh rốn, hoặc 2 hiếp đau nhức,
liền với tạng, hoặc kết thành nhiệt trung, đau ở Quang nguyên, mạch VÌ,
không có sang ung, da như vảy cá, thường ở con trai, chẳng riêng thân gái. Ở
dưới chưa nhiều, kinh đến không đều, khiến cho âm rút, thiếu phúc ghét
lạnh, hoặc dẫn đến thắt lưng, xương sống, dưới gốc khí nhai, Khí xung đau
gấp, đầu gối, ống chân, nhức nhối, khó chịu, thốt nhiên phát sinh huyễn,
mạo dạng như hôn quyết, điên cuồng, hoặc có lo rầu buồn thảm, bi thương,
phiền giận, đó đều là bệnh kinh, đới, không phải có qủy thần.
Lâu thời gầy còm, mạch hư, nhiều hàn, 36 bệnh, nghìn biến muôn
mối, xét mạch âm, dương, Hư, Thực, Khẩn, Huyền châm thích dùng thuốc,
biến nguy thành yên. Mạch tuy cùng giống, đều khác căn nguyên, người nên
phân biệt, chớ bảo bất nhiên (không phải như vậy).
ĐIỀU 9
Hỏi : Đàn bà tuổi 50, bệnh hạ lợi vài mươi ngày không dứt, đến chặp
tối phát nhiệt, thiếu phúc lý cấp, bụng đầy, bàn tay phiền nhiệt, môi miệng
khô ráo, sao vậy ? Thầy nói : Đó là bệnh thuộc Đới hạ. Cớ làm sao ? Từng bị
bán sản, ứ huyết ở thiếu phúc không đi. Sao biết được ? Chứng của nó môi
miệng khô ráo, cho nên biết. Nên dùng Ôn kinh thang làm chủ.
ÔN KINH THANG PHƯƠNG
Ngô thù du : 3 lạngĐương quy : 2 lạng
Khung cung : 2 lạng Thược dược : 2 lạng
Nhân sâm : 2 lạng Quế chi : 2 lạng
A giao : 2 lạng Mẫu đơn bì (bỏ tim) : 2 lạng
Sanh cương : 2 lạng Bán hạ : nửa thăng
Cam thảo : 2 lạng Mạch môn đồng (bỏ tim) : 1 thăng
Dùng 1 đấu nước, đun lấy 3 thăng, chia 3, uống nóng. Cũng chủ về
đàn bà thiếu phúc lạnh, lâu không thọ thai, băng huyết hoặc kinh thủy quá
nhiều, và đến kỳ không đến.