1
PHẦN II: BÁO CÁO MÔ TẢ SÁNG KIẾN:
I. Tên sáng kiến: " Một số biện pháp giáo dục đạo đức, lễ giáo cho trẻ 3-4
tuổi ở trường mầm non Thanh Nê – Kiến Xương – Thái Bình"
II. Lĩnh vực phát triển sáng kiến:
- Phát triển tình cảm, quan hệ xã hội và thẩm mĩ
III. Mô tả bản chất của sáng kiến
1. Tình trạng, giải pháp.
Từ ngàn xưa kinh nghiệm của cha ông ta đã đúc kết nhiệm vụ học đầu tiên
của mỗi con người phải là “Tiên học lễ, hậu học văn” Lễ phép là nét đẹp văn hoá
được đặt lên hàng đầu khi nhìn nhận và đánh giá về một ai đó. Giáo dục đạo dức,
lễ giáo cho trẻ là một phạm trù quan trọng trong nội dung giáo dục trẻ, đó là khâu
đầu tiên hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới
của chủ nghĩa xã hội. Trẻ khoẻ mạnh nhanh nhẹn phát triển hài hoà cân đối, giàu
lòng yêu thương, quan tâm nhường nhịn giúp đỡ mọi người, biết yêu thích và giữ
gìn cái đẹp, ham hiểu biết thích tìm tòi khám phá thế giới xung quanh hình thành
một số kỹ năng cơ bản như nhẹ nhàng, khéo léo, biết yêu thương, quan tâm, chia
sẻ. Vấn đề giáo dục đạo đức, lễ giáo không phải là vấn đề mới như trước đây và
hiện nay chúng ta vẫn làm nhưng làm thế nào để giáo dục đạo đức, lễ giáo cho trẻ
mầm non có hiệu quả? Đây chính là vấn đề mà cô giáo và phụ huynh luôn quan
tâm. Đặc biệt hơn đối với trẻ mầm non đặc điểm của trẻ là dễ nhớ mau quên, hay
bắt chước cho nên việc giáo dục trẻ đòi hỏi chúng ta phải uốn nắn từ đầu, thực
hiện thường xuyên như các cụ ta có câu:
"Uốn cây từ thuở còn non
Dạy con từ thuở hãy còn thơ ngây"
Bên cạnh đó sự nuông chiều con cái của một số phụ huynh xảy ra phổ biến,
đây cũng là vấn đề không nhỏ ảnh hưởng đến giáo dục lễ giáo cho trẻ chưa hiểu
về tầm quan trọng trong giáo dục lễ giáo cho con em mình ở tuổi mầm non nên
thường phó mặc cho giáo viên ở trường. Là giáo viên mầm non tôi thấy việc giáo
dục đạo đức, lễ giáo được đặt lên hàng đầu.Tuy nhiên kết quả vẫn chưa cao. Đâu
đó vẫn còn những câu nói chưa lịch sự, những hành vi thiếu văn minh, thờ ơ với
nỗi đau của người khác, coi việc gây ra đau đớn cho người khác là bình thường.
Vậy làm thế nào và bằng cách nào để giáo dục đạo dức, lễ giáo mang lại hiệu
quả? Đây là vấn đề cấp bách của toàn xã hội không phải của riêng ai. Trăn trở với
mục tiêu chung của ngành giáo dục mầm non , vấn đề cấp bách của toàn xã hội,
là giáo viên mầm non tôi suy nghĩ và nhận thấy rằng giáo dục lễ giáo cho trẻ hiện
nay đang là việc làm cần thiết có vai trò to lớn trong giáo dục trẻ không riêng bậc
học mầm non mà còn cả nhiều cấp học khác.
Vì vậy, với vai trò một giáo viên mầm non.Tôi đã chọn đề tài:"Một số biện
2
pháp giáo dục đạo đức, lễ giáo cho trẻ 3-4 tuổi"ở trường mầm non Thanh Nê -
Kiến Xương – Thái Bình”.
2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến.
2.1 Mục đích của giải pháp.
- Bước đầu hình thành nền nếp thói quen tốt cho trẻ, tạo cho trẻ những hành
vi ứng xử, thói quen giao tiếp văn minh trong cuộc sống.
- Trẻ ngoan ngoãn, lễ phép hơn, trẻ được hình thành những thói quen vệ sinh
văn minh, biết chào hỏi khi có khách đến, biết trao nhận bằng hai tay, biết quan
tâm giúp đỡ bạn bè, cô giáo, cha mẹ, không nói tục, đánh bạn, kính trọng cô giáo
và người lớn.
- Trẻ giao tiếp với cô với bạn bằng những cử chỉ, hành động đúng mực, bằng
những câu nói đầy đủ, bằng những lời nói có văn hóa
- Trẻ chơi thân thiện vời bạn bè, biết yêu thương giúp đỡ bạn bè và mọi người
xung quanh
- Trẻ hiểu biết và nhận thức được những lời nói, hành vi và những việc làm
sai hay đúng
- Biết giữ gìn vệ sinh cá nhân sạch sẽ, biết giữ gìn và bảo vệ môi trường
chung
- Trẻ biết bắt chước những lời nói hay và những việc làm tốt của mọi người
xung quanh trẻ.
2.2 Nội dung giải pháp sáng kiến:
*Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức, lễ giáo thông qua
các chủ đề.
Ngay từ đầu năm tôi đã xác định mục tiêu giáo dục đạo đức, lễ giáo cho trẻ
trong lớp sau đó xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức lễ giáo phù hợp với từng
chủ đề. Khi đã xây dựng được kế hoạch tôi lồng ghép các nội dung cần dạy trẻ
vào các hoạt động một cách linh hoạt, khéo léo.
Chủ đề: Trường mầm non của bé
- Giáo dục trẻ tới lớp biết chào cô, chào bố mẹ
- Biết chơi đoàn kết và giúp đỡ bạn bè
- Biết giữ gìn vệ sinh trong và ngoài lớp
Các nội dung này được tôi lồng ghép vào các hoạt động như làm quen văn
học qua đề tài dạy thơ “ Bạn mới” hay “ Mẹ và cô”…
Chủ đề: Gia đình
- Giáo dục trẻ ngoan ngoãn lễ phép, biết yêu thương kính trọng ông bà bố mẹ
và các thành viên trong gia đình mình
- Biết phụ ông bà bố mẹ việc vừa sức như quét nhà, trông em….
3
- Biết giữ gìn nhà cửa sạch sẽ…..
Trong khi thực hiện kế hoạch cuối mỗi chủ đề tôi đều nhận xét đánh giá lại
các nội dung đã dạy, căn cứ vào tình hình thực tế của trẻ để điều chỉnh kế hoạch
kịp thời, sao cho mục tiêu giáo dục đạo đức lễ giáo cho trẻ đạt được kết quả tốt
nhất.
*Biện pháp 2: Tạo môi trường trong và ngoài lớp học.
Đối với trẻ mầm non môi trường hoạt động là rất quan trọng. Môi trường thân
thiện giúp trẻ hình thành những kỹ năng ban đầu về đạo đức, lễ giáo đây là những
nhân tố góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ mầm non. Khi trẻ
được hoạt động trong môi trường giáo dục phù hợp sẽ hình thành và phát triển ở
trẻ những chức năng tâm, sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng,
những kỹ năng sống cần thiết phù hợp lứa tuổi. Nhận thấy được tầm quan trọng
của việc tạo môi trường hoạt động cho trẻ tôi luôn chú ý tạo cảnh quan sự phạm
trong và ngoài lớp học, đồ dùng đồ chơi được sắp xếp, gọn gàng, ngăn nắp, từng
góc riêng biệt cho từng lĩnh vực, mỗi kệ là một góc tôi đều làm mới, để hấp dẫn
trẻ, tạo cảm giác thích thú của trẻ, trẻ luôn mong muốn được sắp xếp đồ chơi
ngăn nắp. Đặc biệt là góc thiên nhiên được trang trí và trồng nhiều cây hoa, cây
xanh để tạo cho trẻ một không gian xanh, để mỗi ngày trẻ có thể tự mình chăm
sóc cây xanh, giáo dục trẻ biết yêu cái đẹp. Qua hoạt động này kích thích trẻ yêu
lao động, tạo tình cảm của trẻ với thế giới tự nhiên, gần gũi xung quanh trẻ.
Cô và bé cùng chăm sóc góc thiên nhiên
Để môi trường trong và ngoài lớp luôn sạch sẽ gọn gàng, đồng thời giáo dục
4
được cho trẻ ý thức giữ gìn vệ sinh chung tôi thường tổ chức cho trẻ cùng cô lau
dọn, sắp xếp đồ chơi gọn gàng sau mỗi giờ học, giờ hoạt động góc. Trong các giờ
hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ nhặt lá cây, nhổ cỏ ở góc thiên nhiên của lớp qua
các hành động đó tôi giáo dục trẻ phải biết giữu gìn vệ sinh môi trường, không
được vứt rác bừa bãi vì thế trẻ ở lớp tôi tuy còn nhỏ nhưng đã có ý thức khi uống
sữa các cháu đã biết bỏ rác vào thùng, chơi đồ chơi biết cất gọn gàng.
Ngoài ra để trẻ có thể quan sát được các hành vi đúng và sai trong việc giáo
dục lễ giáo tôi luôn bố trí trong lớp học một góc “giáo dục đạo đức, lễ giáo” . ở
đây tôi chọn các hình ảnh đẹp phong phú có nội dung giáo dục đạo đức, lễ giáo
cho trẻ. Qua đó trẻ được quan sát hàng ngày những hành vi nào đúng, những
hành vi nào sai … trẻ dễ tiếp thu, dễ phân biệt từ đó giúp trẻ hình thành được
những nhân cách tốt.
Để giáo dục đạo đức, lễ giáo cho trẻ một cách tốt nhất tôi còn sưu tầm tranh
truyện, sách báo nhi đồng có hình ảnh và nội dung giáo dục đạo đức, lễ giáo làm
thành một album có nội dung và hình ảnh phù hợp với trẻ, để đến giờ hoạt động
góc trẻ về góc học tập có thể mở ra xem trong khi trẻ xem cô trò chuyện giúp trẻ
nhận ra đâu là hành vi tốt, đâu là hành vi xấu.
*Biện pháp 3: Giáo dục đạo đức lễ giáo cho trẻ lồng ghép vào các hoạt
động.
+ Giáo dục đạo đức lễ giáo qua các hoạt động học
Như chúng ta đã biết, ở trường mầm non không có giờ đạo đức riêng, để
giáo dục đạo đức, lễ giáo cho trẻ một cách hiệu quả tôi thường lồng ghép tích hợp
vào các hoạt động giáo dục một cách phù hợp. Việc giáo dục đạo đức, lễ giáo có
thể lồng ghép được vào tất cả các hoạt động trong ngày như hoạt động học, hoạt
động vui chơi, hoạt động ngoài trời, lồng ghép tích hợp vào các lĩnh vực phát
triển để dạy và hướng trẻ tới cảm xúc, tình cảm, hành vi lễ giáo. Việc lồng ghép
nội dung giáo dục lễ giáo vào các hoạt động có nhiều ưu thế nhằm hình thành cho
trẻ những thói quen, hành vi lễ phép, có văn hoá…. .
Ví dụ: Hoạt động Làm quen văn học đề tài dạy trẻ đọc thơ “Thăm nhà Bà ”,
cô trò chuyện với trẻ về gia đình, hỏi trẻ: Con có yêu ông bà, bố mẹ của mình
không? Yêu ông bà, bố mẹ các con phải làm gì? Kết hợp giảng nội dung bài thơ,
cô giáo dục trẻ yêu quý người thân, vâng lời ông bà, bố mẹ, vâng lời cô giáo,
chăm chỉ đi học, chơi đoàn kết với bạn, về nhà tự chơi, tự xúc cơm ăn, không mè
nheo để ông bà, bố mẹ vui lòng
Trong giờ khám phá khoa học “ Hoa hồng – hoa cúc” tôi trò chuyện với trẻ
xem hoa dùng để làm gì? Muốn hoa trong vườn trường luôn đẹp chúng mình phải
làm gì? Từ các câu hỏi như thế khi trẻ trả lời cô sẽ giáo dục trẻ biết yêu quý cái
5
đẹp, biết chăm sóc tưới nước cho hoa, không bứt lá bẻ cành, không dẵm lên hoa ở
vườn trường.
Giờ học tạo hình
Việc giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua các hoạt động học đã giúp chất lượng
giáo dục lễ giáo ở lớp tôi tăng lên rõ rệt, trẻ biết chào hỏi, biết nói lời cám ơn, xin
lỗi nói rõ ràng mạch lạc, nghe lời cô giáo, đoàn kết giúp đỡ bạn bè, tích cực tham
gia vào các hoạt động của cô.
+ Giáo dục lễ giáo cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi.
Ở mọi lúc mọi nơi, bất cứ khi nào và lúc nào cô cũng có thể giáo dục đạo đức,
lễ giáo cho trẻ, cô luôn nhắc nhở và giáo dục trẻ thường xuyên để hình thành thói
quen, hành vi đạo đức cho trẻ. Vì thói quen tức là những hành vi được tự động
hóa, được lặp đi lặp lại nhiều lần và gắn liền với nhu cầu của trẻ, lúc đó trẻ thực
hiện các hành vi đạo đức, lễ giáo một cách tự nhiên.
Hằng ngày, tôi thường tập cho trẻ có thói quen giữ vệ sinh môi trường: không
vứt rác bừa bãi, không vẽ bậy lên tường.Thường xuyên nhắc nhở trẻ chào khách
đến lớp cũng như khách đến nhà.
- Hoạt động đón trả trẻ: Tôi rất ân cần và chuẩn mực trong xưng hô với bố
mẹ trẻ, tôi nhắc trẻ đến lớp chào cô, chào các bạn sau đó chào tạm biệt bố mẹ để
vào lớp. Hoặc tôi có thể trò chuyện cởi mở, tự nhiên đối với trẻ để trẻ tự bộc lộ
bản thân, tôi hỏi trẻ: Nhà con có em không? Con sẽ làm gì nếu em đòi đồ chơi
của con?......Từ đó tôi có thể kể chuyện có nội dung về gia đình cho trẻ nghe, để
qua đó giáo dục trẻ lòng yêu thương, tình nhân ái đối với mọi người.