Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3- 4 tuổi thông qua các hoạt động trong trường mầm non.
MỤC LỤC
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ ...................................................................................... 1
PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ ..................................................................... 2
1. Cơ sở lý luận: ....................................................................... 2
2. Thực trạng vấn đề: ............................................................... 2
2.1. Thuận lợi: ...................................................................... 2
2.2. Khó khăn: ...................................................................... 3
3. Các biện pháp đã tiến hành. ................................................ 4
4.2. Về phía trẻ: ................................................................. 15
Nhìn vào bảng khảo sát trên cho thấy sau khi áp dụng sáng
kiến kết quả đạt được trên trẻ tăng lên rõ rệt: ................... 15
4.3. Về phía giáo viên: ........................................................ 15
4.4. Về phía phụ huynh: ......................................................... 16
PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ........................................................ 17
2. Bài học kinh nghiệm: ......................................................... 18
3. Kiến nghị: ........................................................................... 18
3.1. Với phòng giáo dục: ........................................................ 19
- Tổ chức các buổi học tập, phát huy kết quả sáng kiến kinh
nghiệm đạt giải cấp thành phố về lĩnh vực phát triển ngôn
ngữ để giáo viên học tập, trao đổi. ........................................ 19
3.2. Với trường mầm non: ...................................................... 19
3.3. Với giáo viên: .................................................................. 19
...................................................................................... 22
-----------------------------------------------------------------------------------------
----
Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3- 4 tuổi thông qua các hoạt động trong trường mầm non.
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bác Hồ của chúng ta đã từng nói :
“ Vì lợi ích mười năm trồng cây, Vì lợi ích trăm năm trồng người”
Sở dĩ Bác nói như vậy là để khẳng định với chúng ta rằng việc giáo dục trẻ để
trẻ trở thành những công dân tốt cho xã hội cho đất nước là một nhiệm vụ quan
trọng hàng đầu.
Như chúng ta đã biết phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục
tiêu quan trọng của giáo dục mầm non. Ngôn ngữ là công cụ để trẻ giao tiếp, học
tập và vui chơi. Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định sự phát triển của tâm lý trẻ em.
Bên cạnh đó ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện bao
gồm sự phát triển về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hoá.
Ông bà ta xưa có câu: “ Trẻ lên 3 cả nhà học nói”. Thật đúng như thế dạy
tiếng mẹ đẻ cho trẻ 3 tuổi có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với trẻ, bởi
ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh mà
còn là phương tiện để trẻ biểu hiện nhận thức của mình. Nhờ có ngôn ngữ, trẻ đã
nhận thức được về môi trường xung quanh, đồng thời trẻ cũng sử dụng ngôn
ngữ để kể lại, miêu tả lại sự vật hiện tượng. Không chỉ vậy ngôn ngữ còn là
phương tiện giúp trẻ giao lưu cảm xúc với những người xung quanh. Thông qua
ngôn ngữ, trẻ nhận thức được cái hay, cái đẹp trong cuộc sống xung quanh, trẻ
sẽ có nhiều ấn tượng đẹp và tâm hồn trẻ càng thêm phong phú.
Đối với trẻ mẫu giáo bé 3-4 tuổi đặc điểm ngôn ngữ của trẻ rất rõ ràng.
Trẻ học từ mới rất nhanh, vốn từ của trẻ phong phú, gồm nhiều loại từ. Tuy
nhiên ta thấy trẻ nhỏ thường phát âm không chính xác chẳng hạn như : lá – ná ,
cường – cườn , nhớ - nớ, … Việc trẻ phát âm không đúng của trẻ chủ yếu là do
cơ quan phát âm của trẻ chưa linh hoạt, chưa nhạy cảm và chưa chính xác, trẻ
chưa biết cách điều chỉnh hơi thở ngôn ngữ và giọng nói cho phù hợp với nội
dung nói. Vì vậy, để trẻ phát âm đúng cần phải được luyện tập thường xuyên,
mọi lúc mọi nơi và thời gian lâu dài .
Là một giáo viên mầm non đang trực tiếp đứng lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi
tôi đã hiểu rõ tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo bé
thông qua các hoạt động hàng ngày nhằm khơi dậy ở trẻ tình yêu đối với từ ngữ
nghệ thuật, phát triển tai nghe ở trẻ, khả năng chú ý, tư duy tập trung, óc sáng
tạo ở trẻ và hiệu quả cao nhất đó là phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Sau một thời
gian học hỏi, bạn bè đồng nghiệp, học hỏi những người đi trước, qua sưu tầm
sách báo, tư liệu tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp phát triển
ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo bé 3- 4 thông qua các hoạt động trong trường
mầm non” để đưa vào áp dụng thực hiện trong năm học này nhằm tạo điều kiện
thuận lợi cho trẻ tích cực hoạt động mang lại hiệu quả cao trong công tác chăm
sóc giáo dục trẻ mẫu giáo.
1/19
Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3- 4 tuổi thông qua các hoạt động trong trường mầm non.
PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận:
Khoa học đã nghiên cứu về đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi chúng ta thấy trẻ
3 tuổi phát triển rất nhanh về thể lực và tâm lý, ngôn ngữ ngày càng đóng vai trò
quan trọng với trẻ. Trẻ có thể sử dụng lời nói để trao đổi với mọi người xung
quanh. Sự phát triển ngôn ngữ gắn liền với sự phát triển của tư duy đã giúp trẻ
có khả năng nhận thức thế giới bên ngoài, do đó ở trẻ luôn xuất hiện câu hỏi “
tại sao” với chúng ta. Ngôn ngữ của trẻ tiến bộ nhanh hay chậm tùy thuộc
vào điều kiện sống, quan hệ giao tiếp với những người xung quanh. Đây là
giai đoạn trẻ đang học nói hay bắt chước người lớn và chính thời điểm này cô
giáo sẽ dạy trẻ, uốn nắn trẻ cách nói rõ câu, cách phát âm rõ ràng…Muốn làm
được điều đó người giáo viên phải có ý thức trau dồi ngôn ngữ, tự học, tự rèn
luyện cho mình cách nói rõ ràng, ngắn gọn, chính xác, nói chuyện với trẻ
đúng đắn, thân ái, lịch sự.
Đối với trẻ mẫu giáo bé, ngôn ngữ đóng vai trò hết sức quan trọng và cần
thiết. Nếu trẻ có một vốn từ phong phú và không nói ngọng sẽ giúp cho việc
giao tiếp của trẻ với bạn cùng lứa tuổi và mọi người xung quanh thuận lợi. Nếu
cô giáo chú ý, coi trọng việc làm giàu vốn từ, dạy trẻ phát âm đúng, diễn đạt rõ
ràng, mạch lạc sẽ tạo điều kiện cho trẻ phát triển ngôn ngữ trong tất cả mọi hoạt
động ở trường mầm non.
Qua đó phát triển khả năng nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh và có ý
nghĩa không nhỏ đối với các lĩnh vực phát triển của trẻ.
2. Thực trạng vấn đề:
Năm học 2020 – 2021 này, tôi được nhà trường phân công dạy ở lớp mẫu
giáo bé C2. Lớp tôi có 30 cháu, 14 cháu nam, 16 cháu nữ. Đa số các phụ huynh
đều mải đi làm kiếm tiền không chú ý đến việc rèn ngôn ngữ cho trẻ và một số
trẻ lại nhút nhát quá không tham gia vào các hoạt động của trường, của lớp nên
việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ gặp rất nhiều khó khăn..
Với đặc điểm tình hình như vậy khi thực hiện đề tài này tôi thấy có một số
thuận lợi và khó khăn sau:
2.1. Thuận lợi:
* Nhà trường: Cơ sở vật chất của trường tương đối khang trang và đầy đủ
các điều kiện để đáp ứng yêu cầu chăm sóc, nuôi dạy trẻ.
- Ban giám hiệu nhà trường tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đi học
nâng cao trình độ chuyên môn, được tham gia tập huấn, bồi dưỡng các chuyên
đề cấp huyện, cấp trường,…để giáo viên được học tập, củng cố kiến thức nghiệp
2/19
Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3- 4 tuổi thông qua các hoạt động trong trường mầm non.
vụ chuyên môn và luôn sát sao đôn đốc giáo viên xây dựng kế hoạch chương
trình cả năm ngay từ đầu năm học.
- Lớp học được đầu tư cơ sở vật chất, được mua sắm các đồ dùng đồ chơi
hiện đại theo đúng thông tư 01… phòng học có diện tích rộng rãi, thoáng mát,
có đủ ánh sáng đảm bảo cho trẻ tham gia vào các hoạt động.
- Đội ngũ giáo viên vững vàng về chuyên môn nghiệp vụ, năng động,
sáng tạo, nhiệt tình, luôn đoàn kết, thống nhất cao và có nhiều kinh nghiệm
trong việc thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ .
- Phòng học có diện tích rộng rãi, thoáng mát có đầy đủ đồ dùng, dụng cụ
phục vụ cho việc vệ sinh, chăm sóc giáo dục trẻ.
- Ban giám hiệu nhà trường đã tổ chức triển khai kiến tập nhiều chuyên đề
trên cả 4 độ tuổi.
- Bản thân tôi có tinh thần trách nhiệm, tâm huyết với nghề, có lòng yêu
thương trẻ, tận tình với công việc. Luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường
xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan đến
việc chăm sóc giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày
cho trẻ.
- Giáo viên trong lớp đoàn kết biết cùng nhau đưa ra các biện pháp phát
triển ngôn ngữ cho trẻ sao cho phù hợp với khả năng và độ tuổi của trẻ.
* Trẻ: Các cháu trong lớp cùng lứa tuổi. Đa số trẻ trong lớp đều nhanh
nhẹn, hoạt bát, thông minh và có sức khỏe tốt. Đa số trẻ trong lớp đều được học
qua các khối nhà trẻ nên cũng khá mạnh dạn và tự tin tham gia vào các hoạt
động ở lớp. 100% trẻ học bán trú tại trường.
*Phụ huynh: Một số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về
tình hình của trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ, thường xuyên dành thời gian
trao đổi với cô giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ.
2.2. Khó khăn:
* Đôti vơti giato viên: Công việc chăm sóc - giáo dục trẻ ở lớp chiếm nhiều
thời gian nên việc nghiên cứu vâun duung nhưvng kêt hoauch điunh hươtng chung để
phát triển ngôn ngữ cho trew trong lớp còn chưa linh hoạt.
* Đối với trẻ: Một số trẻ ở nhà được bố mẹ nuông chiều, không để con
phải làm bất cứ việc gì từ việc nhỏ nhất.
- Đặc biệt có nhiều trẻ ở nhà bố mẹ cho xem ti vi, điện thoại nhiều nên
đến lớp trẻ thụ động, không tích cực tham gia vào các hoạt động cùng cô và các
bạn trong lớp.
- Tuy cùng một độ tuổi nhưng có nhiều trẻ sinh cuối năm nên khả năng
hoà nhập không đồng đều, còn nhút nhát và một số bé đi học chưa đều, do sức
3/19
Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3- 4 tuổi thông qua các hoạt động trong trường mầm non.
khoẻ hoặc hạn chế về thể chất như cháu: Minh Nhật, Thảo Nhi, Ngọc Diệp...
Một số bé lại quá hiếu động như cháu: Minh Khôi ... bên cạnh đấy lớp tôi còn có
2 trẻ chậm cả về giao tiếp lẫn nhận thức là cháu Phúc An, Mạnh Hùng
Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ
ở lứa tuổi mầm non.
Xuất phát từ những thuận lợi, khó khăn đó tôi đã áp dụng thực hiện một
số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 3-4 tuổi tại lớp mình. Cụ thể như sau:
3. Các biện pháp đã tiến hành.
3.1. Biện pháp 1: Khảo sát ngôn ngữ của trẻ để lập kế hoạch phù hợp.
Lứa tuổi mẫu giáo bé là lứa tuổi cần sự quan tâm và chăm sóc rất nhiều,
ngoài việc quan tâm, chăm sóc trẻ tôi luôn dành thời gian để quan sát, tìm hiểu
và đánh giá trẻ về mặt phát triển ngôn ngữ. Vì vậy mà ngay từ đầu năm tôi đã
tiến hành khảo sát tình hình thực tế ở lớp mình và thấy: Ở trẻ 3-4 tuổi là lứa tuổi
khủng hoảng về tâm lý, trẻ thích tìm hiểu về thế giới xung quanh theo cách riêng
của trẻ, trẻ thích làm theo ý mình và rất hay bắt chước người lớn. Trẻ rất dễ
hứng thú nhưng cũng rất dễ chán nản, trẻ thích và bị hấp dẫn bới những gì cụ
thể, có hình ảnh, màu sắc.
Cách phát âm của trẻ lớp tôi còn sai những âm thanh khó, còn nói ngọng,
nói lắp và chưa tự tin khi nói. Trẻ chỉ bày tỏ nhu cầu của mình bằng những hành
động, điệu bộ( lấy tay chỉ, khóc…). Những lúc như vậy cô không chiều theo trẻ
mà yêu cầu trẻ nói nhu cầu của mình hoặc cô có thể nói và cho trẻ lập lại.
Không chỉ vậy mà vốn từ trẻ rất ít, đa số trẻ sử dụng danh từ nhiều, trẻ chưa
biết nhiều các từ khái niệm như: Hôm qua, hôm nay, ngày mai. Các từ chỉ tính
chất không gian như: cao thấp, dài ngắn, rộng hẹp….
Đa số trẻ sử dụng câu đơn tuy nhiên còn thiếu bộ phận trong câu. Từ việc
tìm hiểu rõ về đặc điểm sinh lí và đặc điểm phát triển ngôn ngữ ở lứa tuổi mẫu
giáo bé . Hiểu trẻ là điều kiện tiên quyết để giáo dục trẻ có hiệu quả. Do đó, để
nắm được tình hình, khả năng của trẻ, từ đó lên kế hoạch phát triển ngôn ngữ
cho trẻ, tôi đã tiến hành xây dựng các tiêu chí đánh giá phù hợp với trẻ 3 – 4 tuổi
trong 1 năm như sau:
Tháng 9 -10-11: luyện tai nghe cho trẻ nhằm phát triển thính giác âm vị
cho trẻ ( cho trẻ nghe bài hát, câu chuyện, ca dao, đồng dao..) tôi tạo điều kiện
cho trẻ tập trung chú ý luyện khả năng thính giác thông qua các bài tập trò chơi :
Tai ai tinh, ai đoán giỏi…
Tháng 12 - 01- 02: tôi tập trung vào tăng vốn từ cho trẻ, tập cho trẻ phát âm rõ
ràng, cho trẻ tập luyện phát âm với bài tập : Bà bảo bé, bé búp bê,... giải thích
nghĩa từ khó. Kết hợp các bài đồng dao, câu đố, ca dao tục ngữ gắn vào các chủ
đề, gắn vào các hoạt động của trẻ.
4/19