1
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
* Lý do chọn đề tài
Hứng thú là một yếu tố quan trọng giúp trẻ ở độ tuổi mầm non xem học tập
là niềm vui và sự hữu ích. Khi có hứng thú, trẻ sẽ tham gia hoạt động tích cực và
mang lại hiệu quả nhận thức cao hơn. Trẻ mầm non đã có khả năng đánh giá, phân
tích và phân biệt hiện tượng xung quanh, tuy nhiên ở độ tuổi này khả năng tập
trung chú ý của trẻ chưa cao nên đòi hỏi người giáo viên mầm non càng phải nỗ
lực tạo ra và kích thích sự hứng thú ở trẻ. Đặc biệt với trẻ 3-4 tuổi, tư duy của trẻ
còn hạn chế, sự tập trung chú ý chưa cao, ngôn ngữ phát triển chưa đầy đủ nên đòi
hỏi giáo viên phải tìm tòi, sáng tạo các biện pháp để gây hứng thú và lôi cuốn trẻ
vào hoạt động học.
Việc làm quen với Toán cho trẻ mầm non là quá trình giáo dục trẻ thông qua
các hoạt động học hình thành các biểu tượng toán- Giúp trẻ có được những kiến
thức sơ đẳng về tập hợp con số, phép đếm, về kích thước, hình dạng, khả năng
định hướng không gian và thời gian... Thông qua đó nhằm phát triển khả năng
nhanh nhạy, trí thông minh, sự phán đoán phân tích, so sánh tổng hợp- là vốn kiến
thức ban đầu để trẻ bước vào ngưỡng cửa mới, tạo điều kiện cho các ý tưởng sáng
tạo, độc đáo và phong phú sau này cho trẻ.
Hoạt động làm quen với Toán có rất nhiều ý nghĩa nhưng đặc điểm của môn
học này lại rất khô khan, phải mang tính chính xác cao với các thuật ngữ toán học
rõ ràng nên càng đòi hỏi trẻ sự tập trung, chú ý hơn ở các hoạt động học khác. Mặt
khác, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 3-4 tuổi rất nhanh chán, trẻ chưa đặt cho mình
nhiệm vụ phải hoàn thành mục đích của công việc mà vẫn theo yếu tố cảm xúc nhiều
nên giờ hoạt động làm quen với Toán chưa mang lại hiệu quả cao. Cũng chính vì thế,
tôi luôn trăn trở làm thế nào để cho trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, không bị
gò ép, phù hợp với sự nhận thức và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi này là:
“Học mà chơi, chơi mà học”, tôi đã chọn và thực hiện đề tài “Biện pháp tạo hứng
thú cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động làm quen với Toán”.
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
I. Cơ sở lý luận
Việc hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mầm non có một vai trò to lớn.
Dạy toán cho trẻ không nhằm đào tạo cho trẻ những nhà toán học, mà nhằm phát
triển ở trẻ khả năng nhanh nhậy, trí thông minh, sự phán đoán phân tích, so sánh
tổng hợp. Giúp trẻ có được những kiến thức sơ đẳng về tập hợp con số, phép đếm,
về kích thước, hình dạng, khả năng định hướng không gian,…
Môn toán là môn học rất khô khan và cứng nhắc. Các tiết học toán đặc biệt là
tiết học hình thành các biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm thường lặp đi
2
lặp lại nhiều lần các tiết học có nội dung giống nhau, chỉ khác về số lượng là 2, 3,
4, 5. Vì vậy nếu ta chỉ tập chung vào kiến thức dạy trẻ theo đúng các bước, nếu lặp
lại khi học trẻ thường rất nhanh chán sẽ không thu hút được sự chú ý của trẻ.
Hiệu quả của việc hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm
non, không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng hệ thống các biểu tượng toán học cần
hình thành cho trẻ mà còn phụ thuộc vào phương pháp, hình thức tổ chức các hoạt
động làm quen với toán cho trẻ ở trường mầm non. Làm thế nào để cho trẻ tiếp thu
kiến thức một cách tự nhiên, không bị gò ép phù hợp với sự nhận thức và đặc điểm
tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi 3-4 tuổi. Làm thế nào để trẻ cảm thấy thoải mái, vui
vẻ, hứng thú và tích cực hoạt động.
II. Cơ sở thực tiễn
Năm học 2020-2021 tôi được phân công chăm sóc và giáo dục trẻ độ tuổi
mẫu giáo 3-4 tuổi với tổng số cháu là 42. Trong đó có 22 trẻ gái và 20 trẻ trai
Trong thời gian hè chưa đón trẻ, tôi và đồng nghiệp trong khối 3-4 tuổi đã
xây dựng chương trình nội dung- hoạt động của hoạt động làm quen với toán phù
hợp với đặc điểm phát triển và tuân theo các nguyên tắc giáo dục trẻ. Mặc dù vậy,
khi tiến hành trên thực tế thường ngày, tôi nhận thấy trẻ chưa thật hứng thú khi
hoạt động, chưa tập trung chú ý lắng nghe cô nói, vẫn còn thụ động trong các yêu
cầu của cô, các hoạt động chưa sôi nổi,…nên chưa mang lại cho trẻ hiệu quả nhận
thức cao. Vì vậy, tôi luôn trăn trở phải làm thế nào để thu hút trẻ ở lứa tuổi này vào
bài học để trẻ tập trung lắng nghe cô, hiểu yêu cầu, chủ động trong tương tác với
cô và thực hiện được những nhiệm vụ của hoạt động đưa ra.
Khi bắt đầu thực hiện đề tài, tôi đã nhận thấy những mặt khó khăn và thuận
lợi sau:
1. Thuận lợi:
- Cơ sở vật chất của nhà trường khang trang, phòng học sạch sẽ, có các tiện
nghi cần thiết, đồ dùng đồ chơi đầy đủ theo thông tư 02/BGD&ĐT đảm bảo phục
vụ cho việc học tập và vui chơi của trẻ.
- Lớp luôn nhận được sự quan tâm, khích lệ, tạo điều kiện của BGH nhà
trường và tổ chuyên môn,
- Bản thân tôi là giáo viên có nhiệt huyết với nghề, ham học hỏi, luôn trăn trở
làm thế nào mang những điều tốt nhất để giúp học sinh mình phát triển toàn diện.
- Phụ huynh luôn tin tưởng, sẵn sàng tạo mọi điều kiện cũng như phối hợp
với giáo viên để giúp trẻ yêu thích và tự tin khi học Toán
2. Khó khăn:
- Lớp học đông học sinh (có 42 trẻ). Trong đó có 14 trẻ bắt đầu với môi trường nhóm
lớp nên nề nếp thói quen và các kĩ năng của trẻ chưa có hoặc chưa nhiều.
3
- Trẻ 3 tuổi nên sự chênh lệch về nhận thức, kĩ năng của trẻ phụ thuộc vào
tháng sinh (trẻ sinh đầu năm và trẻ sinh cuối năm) còn rõ rệt: Sự tập trung chú ý
không cao; khả năng ghi nhớ có chủ định chưa nhiều.
- Ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, có rất nhiều trẻ nói không rõ và nói ngọng
3. Số liệu điều tra khảo sát thực trạng
Trước khi thực hiện đề tài, đầu năm học 2020 - 2021 tôi đã tiến hành khảo sát
mức độ hứng thú trong hoạt động làm quen với Toán trên trẻ ở lớp Mg Bé C- do tôi
phụ trách. Qua khảo sát đầu năm học, khi chưa thực hiện đề tài, kết quả như sau:
Bảng khảo sát mức độ hứng thú của trẻ trong hoạt động làm quen với Toán
( Chưa thực hiện đề tài)
T
T
Đặc điểm
hứng thú khi
tham gia HĐ
làm quen với
toán
Tổn
g số
trẻ
Mức độ thể hiện
Tốt
Khá
Trung
bình
Yếu
%
Số
trẻ
Tỷ
lệ
%
Số
trẻ
Tỷ
lệ
%
Số
trẻ
Tỷ
lệ
%
1
Tập trung, chú
ý lắng nghe
42
12
18
42,9
7
16,2
2
Tự tin tương
tác với cô giáo
và bạn khi
tham gia HĐ
42
9
22,2
13
30,9
9
22,2
11
24,7
3
Thực hiện
theo yêu cầu
của HĐ đề ra
42
13
9
22,3
10
23,4
4
Hứng thú và
chủ động hoạt
động
42
8
19
45,2
12
28,7
Khi khảo sát mức độ hứng thú của trẻ, tôi đã đưa ra 4 đặc điểm cụ thể để
đánh giá, phân tích từng đặc điểm đó. Qua những đặc điểm đấy để có cái nhìn cụ
thể hơn, rõ ràng hơn về sự hứng thú trong hoạt động làm quen với Toán của trẻ. Từ
đó đưa ra những phương pháp phù hợp và thực tế.
Qua bảng khảo sát cũng dễ thấy rằng, hứng thú của trẻ còn ở mức độ trung
bình và kém còn rất nhiều và rất ít trẻ hứng thú đạt và thể hiện ở mức độ tốt.
III. Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề
Sau khi tổ chức 2 hoạt động làm quen với Toán đầu năm học và lấy khảo sát
mức độ hứng thú của trẻ sau những giờ học này tôi đã suy nghĩ các biện pháp thực
hiện và đã triển khai ngay những biện pháp này trên các hoạt động học làm quen
với Toán 1 tuần/ 1 hoạt động cho trẻ. Các biện pháp như sau:
4
1. Biện pháp 1. Sử dụng đồ dùng làm phương tiện gây hứng thú
Trong trường mầm non, vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ và đồ chơi là
phương tiện giúp trẻ thực hiện hoạt động đó, đồng thời cũng chính là cách giúp trẻ
tiếp thu bài học một cách sinh động, nhiệt tình hơn. Thông qua đồ dùng đồ chơi,
trẻ được trực tiếp thực hành, trực tiếp thực hiện các thao tác đếm, phân biệt, so
sánh, chồng vật,… từ đó giúp trẻ hứng thú hơn, thúc đẩy quá trình tiếp nhận kiến
thức cũng nhanh hơn và hiệu quả hơn.
Với đặc điểm phát triển tư duy của trẻ mẫu giáo bé 3-4 tuổi: Trẻ đang
chuyển từ tư duy trực quan hành động sang tư duy trực quan hình ảnh nhưng còn
mờ nhạt nên trẻ cần phải được hoạt động trên chính các đồ dùng, đồ chơi- là
phương tiện cho quá trình tiếp nhận kiến thức đó.
Trẻ mầm non nói chung và đặc biệt là trẻ 3-4 tuổi nói riêng, cô giáo không
thể ngồi “giảng giải” bằng lời và mong rằng trẻ sẽ chú ý lắng nghe, tiếp thu những
kiến thức của cô giáo đưa ra mà trẻ phải được thực hiện, được hành động và học
trên chính những đồ dùng đó. Vì vậy, việc đảm bảo đầy đủ về đồ dùng, an toàn về
chất lượng, đẹp về hình thức sẽ đảm bảo bước đầu tạo sự hứng thú cho trẻ khi tham
gia hoạt động.
a. Sử dụng đồ dùng- đồ chơi sẵn có
Đồ dùng đồ chơi theo TT-02 có màu sắc tươi sáng, kích thước phù hợp với
độ tuổi 3-4 tuổi, đảm bảo an toàn, đầy đủ về số lượng. Giáo viên biết lựa chọn và
sử dụng các đồ dùng hợp lý phù hợp với chủ đề chủ điểm, sử dụng kết hợp hợp lý
trong các đề tài hoạt động mang lại cho trẻ nhiều mới mẻ và hứng thú khi tham gia.
Ví dụ: Các loto con thỏ kết hợp với loto củ cà rốt để dùng vào bài học đếm
hoặc xếp tương ứng 1:1. Ngoài ra cô giáo sử dụng hình ảnh đó sáng tác ra câu
chuyện hoặc trò chơi về nội dung “thỏ con đi thu hoạch cà rốt”,… giúp trẻ thấy
hứng thú với bài học hơn, nhiệt tình tham gia hơn, vui vẻ đón nhận kiến thức hơn.
5
Trẻ rất yêu thích những con vật đáng yêu và luôn muốn bản thân được tiếp
xúc và chăm sóc nó. Qua biểu tượng thỏ và cà rốt, trẻ tưởng tượng như chính bản
thân mình là “siêu nhân” giúp bạn thỏ mang cà rốt về để bạn Thỏ có những bữa ăn
trong những ngày sắp tới.
Ví dụ: Các hột hạt vận dụng vào bài “Xếp xen kẽ 2 đối tượng theo quy luật”
xâu vòng tặng cô hay tặng người thân,…
Với việc thao tác với hột hạt, xâu vòng giúp cho độ chính xác của các động tác
và hoạt động của các ngón tay trẻ phát triển. Khi xâu vòng, trẻ rèn được sự tập
trung, chú ý và thực hiện được 2 nhiệm vụ cùng lúc: Xâu vòng và xếp xen kẽ. Với
ý thức làm món quà tặng mẹ, trẻ có thêm nhiều động lực và thấy vui vẻ với hoạt
động cô tổ chức.
b. Sử dụng đồ dùng - đồ chơi tự tạo
Ngoài những đồ chơi sẵn có theo TT 02 thì đồ chơi do cô hoặc trẻ chuẩn bị
rất được trẻ yêu thích. Những đồ chơi mô phỏng những đồ vật thật với hình ảnh và
kích thước như thực tế hay những đồ dùng do chính tay trẻ tự làm, tự tìm kiếm