PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU 1
I. Lý do chọn đề tài 1
II. Mục đích nghiên cứu 2
III. Đối tượng nghiên cứu 3
IV. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm 3
V. Phương pháp nghiên cứu 3
VI. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu 3
PHẦN II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI 3
I. Những lý luận 3
II. Khảo sát thực trạng 4
1. Thuận lợi 4
2. Khó khăn 4
3. Khảo sát đầu năm 4
III. Các biện pháp thực hiện 6
1. Xây dựng môi trường trong, ngoài nhóm lớp. 6
2. Xây dựng kế hoạch hoạt động khám phá khoa học 10
3. Làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo từ các nguyên phế liệu 11
4. Tố chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ thông qua các họat động 15
5. Ứng dụng công nghệ thông tin 21
6. Làm công tác tuyên truyền và phối hợp với phụ huynh 22
PHẦN III: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 23
PHẦN IV: KẾT LUẬN 24
1. Bài học kinh nghiệm 24
2. Khuyến nghị 25
SKKN: “Một số biện pháp giúp trẻ 3 – 4 tuổi học tốt hoạt động khám phá khoa
học trong trường mầm non”
PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
Tâm lý học và giáo dục học đã chứng minh rằng quá trình phát triển nhận
thức của trẻ em là hình ảnh thu nhỏ của quá trình nhận thức loài người. Muốn trẻ
em trở thành những con người có ích, những con người mới thì nhất định phải có
sự tác động giáo dục của người lớn ngay từ khi đứa trẻ cất tiếng khóc chào đời mà
nội dung giáo dục chủ yếu được rút ra từ môi trường tự nhiên và môi trường xã hội
gần gũi với trẻ. Từ những cái mà trẻ có thể cảm nhận, sờ thấy, trông thấy, nghe
thấy…nhằm kích thích sự phát triển cao độ những tiềm năng tiềm ẩn trong đứa trẻ
và làm hạn chế sự phát triển của những yếu tố bất lợi.
Giáo dục mầm non là ngành học mở đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân
chiếm vị trí quan trọng trong giáo dục mầm non, có nhiệm vụ xây dựng những cơ
sở ban đầu, đặt nền móng cho việc hình thành nhân cách con người. Trẻ em là
hạnh phúc của mọi gia đình, là tương lai của dân tộc. Việc bảo vệ, chăm sóc, giáo
dục trẻ không phải chỉ là trách nhiệm của gia đình, nhà trường mà là của toàn xã
hội, của cả nhân loại.
Trẻ em vốn thích tò mò ham hiểu biết và luôn có nhu cầu tìm tòi, khám phá
các sự vật. hiện tượng xung quanh mình với chương trình giáo dục mầm non ngày
một đổi mới thì phương pháp dạy học rất quan trọng. Hoạt động khám phá khoa
học giúp trẻ hình thành thao tác tư duy và năng lực trí tuệ. Thông qua hoạt động
khám phá khoa học trẻ được trau dồi kĩ năng quan sát, khả năng phân loại, phán
đoán, suy luận và chú ý. Từ đó trẻ hiểu và có biểu tượng sâu sắc về các sự vật, hiện
tượng xung quanh mình. Đây là điều kiện quan trọng để trẻ tham gia vào mọi hoạt
động hình thành nhân cách trẻ em.
Trẻ ở lứa tuổi 3 – 4 tuổi là giai đoạn trẻ bước sang một bước ngoặt mới đó là
“ Sự khủng hoảng của tuổi lên 3” ở giai đoạn này nhu cầu tìm hiểu và khám phá
thế giới xung quanh của trẻ được mở rộng. Ở lứa tuổi này trẻ bắt đầu hình thành ý
thức bản ngã nên ý thức của trẻ còn mang tính duy kỉ. Tư duy của trẻ đang ở ranh
giới giữa trực quan hành động và bắt đầu chuyển sang trực quan hình tượng. Trẻ đã
có khả năng phân tích, tổng hợp, chúng nhìn nhận sự vật hiện tượng theo lối trực
giác tổng thể (Trẻ nhìn sự vật như muốn chụp lấy nó với một đặc điểm rõ nét nhất
của đối tượng). Khi tiếp xúc với các sự vật, hiện tượng trẻ đã có thể phân biệt được
các sự vật, hiện tượng bằng những dấu hiệu bên ngoài tiêu biểu và hấp dẫn. Trẻ đã
nhận ra cái này, cái kia, ở chỗ nào. Trẻ đã có ý thức trong cuộc sống, có nề nếp và
tổ chức. Trẻ tỏ ra rất thích thú khi được quan sát, tìm hiểu các sự vật, hiện tượng
xung quanh, thích bắt chước những vận động, hoạt động ngộ nghĩnh, mới lạ. Dấu
hiệu này thể hiện một bước phát triển quan trọng trong nhận thức của trẻ. Muốn trẻ
có được sự nhận biết về những đối tượng xung quanh trẻ thì người giáo viên cần
phải dạy và giáo dục trẻ thật tốt, đặc biệt qua hoạt động khám phá khoa học trẻ sẽ
được phát triển về mọi mặt, trẻ có thể nhận thức được vật thể một cách chính xác
và hiệu quả nhất.
Trên thực tế tôi thấy các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ còn mang
tính chất thụ động, dập khuôn theo gợi ý hướng dẫn của chương trình nên hoạt
động còn tẻ nhạt, trẻ chưa hứng thú học tập. Đứng trước thực tế ở lớp tôi, tôi thấy
nhiều trẻ vẫn chưa gọi đúng tên một số sự vật hiện tượng, chưa phân biệt được rõ
nét đặc điểm, hình dáng, công dụng của đồ vật, con vật…Nhiều trẻ vẫn chưa tìm
tòi và quan sát được sự giống và khác nhau của một số sự vật hiện tượng, cách phát
âm chưa rõ ràng, chưa thể hiện được tình cảm với môi trường tự nhiên, chưa biết
yêu quý và bảo vệ thiên nhiên, kĩ năng hoạt động còn nhiều hạn chế.
Là một người giáo viên mầm non, người khởi đầu cho những thế hệ tương
lai của đất nước, tôi luôn mong muốn những đứa con của mình sẽ có một vốn kiến
thức nhất định về môi trường xung quanh chúng để khi lớn lên chúng sẽ là những
người công dân có ích cho xã hội. Chính vì vậy, tôi đã lựa chọn đề tài này: “ Đề
tài: Một số biện pháp giúp trẻ 3 – 4 tuổi học tốt hoạt động khám phá khoa học
trong trường mầm non”. Bởi thế giới xung quanh ta là những vạn vật gần gũi, quen
thuộc với mỗi chúng ta.
II. Mục đích nghiên cứu
Trong công tác giáo dục trẻ mầm non thì việc cho trẻ khám phá môi trường
xung quanh là không thể thiếu. Môi trường xung quanh có tác dụng giáo dục về
mọi mặt đối với trẻ như là: Ngôn ngữ, đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể lực…Hoạt
động khám phá khoa học chính là phương tiện để giao tiếp, giao lưu, bày tỏ
nguyện vọng của trẻ và đồng thời là công cụ để tư duy. Vì vậy, các nhà giáo dục đã
sử dụng nhiều phương pháp để cho trẻ tiếp cận với môi trường xung quanh. Nhằm
nâng cao chất lượng cho hoạt động này.
Tôi nghiên cứu đề tài này để tìm ra một số biện pháp mới giúp trẻ học tốt
hoạt động khám phá khoa học nhằm thỏa mãn nhu cầu khám phá cái mới, cái lạ ở
trẻ. Từ đó, có tác dụng giáo dục về mọi mặt cho trẻ: Ngôn ngữ, đạo đức, trí tuệ,
thẩm mỹ, thể lực...Qua đề tài nghiên cứu giúp giáo viên có những định hướng phù
hợp trong công tác chăm sóc, giáo dục cho trẻ mầm non ở lứa tuổi 3 - 4 tuổi. Sau
khi vận dụng đề tài sẽ góp phần đắc lực cho quá trình hình thành nhân cách cho trẻ.
III. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài này được nghiên cứu đối với trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi
IV. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm
Đề tài áp dụng với trẻ 3 - 4 tuổi, áp dụng đối với lĩnh vực phát triển nhận
thức, thông qua hoạt động khám phá khoa học trong trường mầm non.
V. Phương pháp nghiên cứu
Qua quá trình thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp nghiên
cứu sau:
Phương pháp đàm thoại
Phương pháp quan sát
Phương pháp sử dụng trò chơi
Phương pháp sử dụng tranh ảnh, video, đèn chiếu, mô hình, vật thật
Phương pháp trải nghiệm, thực hành
VI. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu từ tháng 09 năm 2018 đến tháng 05 năm 2019
PHẦN II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI
I. Những lý luận
Trong công tác giáo dục trẻ mầm non thì việc cho trẻ khám phá môi trường
xung quanh là không thể thiếu. Môi trường xung quanh trẻ có tác dụng giáo dục về
mọi mặt cho trẻ, giúp trẻ có được sự hiểu biết sơ đẳng về tất cả những sự vật, sự
việc, hiện tượng xung quanh trẻ. Hình thành ở trẻ những biểu tượng đúng đắn về
các sự vật hiện tượng đó, cung cấp cho trẻ những tri thức đơn giản về môi trường
xung quanh. Bên cạnh đó, môi trường xung quanh trẻ góp phần quan trọng trong
việc phát triển và hoàn thiện các quá trình tâm lý, nhận thức, tình cảm đạo đức đặc
biệt là phát triển ngôn ngữ, cảm giác, tri giác cho trẻ. Đây chính là cơ sở để trẻ dễ
dàng lĩnh hội các nội dung giáo dục của các hoạt động khác như vui chơi, lao động,
học tập…Chính vì vậy sự hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh chúng càng phát
triển bao nhiêu thì sự nhận thức cũng như ngôn ngữ càng phát triển bếnh nhiêu.
Thế giới xung quanh trẻ biết bao điều kì diệu, mới lạ, hấp dẫn và đó cũng là
phương tiện để giao tiếp, giao lưu và bày tỏ nguyện vọng của mình nhằm phát triển
ngôn ngữ cho trẻ đồng thời cũng là công cụ của tư duy. Nhưng trên thực tế tôi thấy
khi cho trẻ 3 – 4 tuổi tiếp xúc, khám phá thế giới xung quanh chúng còn rất mơ hồ,
thiếu chính xác, kiến thức mà trẻ nhận được thông qua các hoạt động của giáo viên
còn chưa cao. Bởi các hoạt động còn rất tẻ nhạt, hình thức tổ chức nội dung khám
phá đơn điệu, kém hấp dẫn, cách thức tổ chức khám phá chưa thực sự phát huy tính
tích cực của trẻ nên trẻ không tập chung chú ý vào bài học dẫn đến sự hiểu biết của
trẻ về môi trường xung quanh còn mơ hồ, thiếu chính xác là vậy. Vì vậy, tôi nhận
thấy để cho những thế hệ tương lai của đất nước được phát triển một cách toàn
diện nhất thì việc cho trẻ được tiếp xúc, khám phá thế giới xung quanh chúng là vô
cùng cấp thiết và quan trọng.
II. Khảo sát thực trạng
1. Thuận lợi
- Cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, trường lớp khang trang, lớp học rộng rãi,
thoáng mát, đồ dùng đồ chơi tương đối đầy đủ thuận lợi cho quá trình thực hiện
các hoạt động
- Nhận được sự quan tâm và ủng hộ nhiệt tình của Ban giám hiệu, đồng
nghiệp và các bậc phụ huynh để tôi hoàn thành tốt được nhiệm vụ
- Trong lớp bố trí đủ giáo viên
- Trẻ rất thích đến lớp
- Bản thân tôi luôn cố gắng học tập để trau dồi kiến thức nâng cao trình độ
chuyên môn nghiệp vụ. Luôn tận dụng những nguồn nguyên liệu phế thải để có thể
biến chúng thành những dụng cụ học tập và đồ chơi đơn giản giúp trẻ được học,
được khám phá và khắc sâu kiến thức.
- Phụ huynh rất quan tâm đến trẻ, phần lớn trẻ là con em nông dân nên trẻ
cũng đã có một vốn hiểu biết về vạn vật thế giới xung quanh gần gũi, quen thuộc
với trẻ nhưng vẫn còn hạn chế
2. Khó khăn
- Đồ dùng, đồ chơi chưa phong phú, đa dạng
- Trẻ còn nhút nhát, trong giờ học còn hay làm nũng, quấy khóc
- Khả năng tiếp thu của trẻ còn chậm
- Sự nhận thức của trẻ về môi trường xung quanh còn hạn chế
