1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“ MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 3-4 TUỔI SỚM THÍCH NGHI VỚI
GIAI ĐOẠN CHUYỂN TIẾP TỪ NHÀ TRẺ LÊN LỚP MẪU GIÁO BÉ”
(Lĩnh vực phát triển tình cảm, kỹ năng xã hội)
2
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“ MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 3-4 TUỔI SỚM THÍCH NGHI VỚI
GIAI ĐOẠN CHUYỂN TIẾP TỪ NHÀ TRẺ LÊN LỚP MẪU GIÁO BÉ”
(Lĩnh vực phát triển tình cảm, kỹ năng xã hội)
Tác giả: Hồ Thị Nữ
Tổ chuyên môn: 2 - 3
Năm học: 2020 - 2021
ĐT: 097604026
3
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan
(Hồ Chí Minh)
Lựa chọn làm một người giáo viên mầm non, chúng tôi hiểu rằng mình đang
được lãnh nhận một sứ mệnh thiêng liêng: Chăm sóc, dạy dỗ những mầm non
tương lai của đất nước. Trẻ em như búp trên cành, non nớt, măng tơ, cần nâng niu,
chăm bẵm, dày công uốn nắn. Thế nhưng, chăm sóc, dạy bảo trẻ cũng lại là công
việc không ít nhọc nhằn. Người giáo viên dạy trẻ cần được trang bị tri thức, cần đủ
tâm huyết, sáng tạo, tỉ mẩn và kiên trì, và ở một khía cạnh nào đó, còn là sự hi sinh
thời gian, công sức.
I. Lý do chọn đề tài
Trẻ bắt đầu bước sang lứa tuổi mẫu giáo bélà khoảng thời gian trẻ thật bướng
bỉnh, gan lỳ và cứng đầu, trẻ hay tỏ thái độ, thậm chí là có hành vi "chống đối" một sự
việc nào đó tới cùng. Trẻ còn bộc lộ rất rõ nét các cảm xúc của bản thân từ giận hờn,
ganh tị, sợ hãi, cảnh giác cao độ lẫn vẻ đăm chiêu hoặc hài lòng tự mãn như người lớn
vậy. Cái “tôi” của trẻ xuất hiện, trẻ “ khôn” hơn, lém lỉnh hơn và cũng bướng bỉnh
hơn. Bởi vậy, sự hợp tác, sự thích nghi của trẻ ở giai đoạn chuyển tiếp từ nhà trẻ lên
lớp mẫu giáo bé, với môi trường mới cũng khó khăn hơn.
Xuất phát từ việc muốn giúp trẻ có tâm thế tốt trong giai đoạn chuyển tiếp,
để trẻ thích đi học, đến lớp không gào khóc, trẻ sớm ổn định về mặt tâm lý vì tất cả
những điều đócó ý nghĩa vô cùng quan trọng không chỉ đối với bản thân trẻ, với
cha mẹ trẻ, với nền nếp lớp, mà còn chi phối rất nhiều về tâm lý, sức khỏe của
người giáo viên trực tiếp đứng lớp hàng ngày như tôi và các đồng nghiệp của tôi.
Đối với trẻ lớp mẫu giáo bé, mặc dù hầu hết trẻ đã đi học lớp nhà trẻ nhưng
một số trẻ nghỉ học nhiều, một số trẻ chuyển trường, chuyển lớp…mà tâm lý trẻ
lúc này cực kỳ nhạy cảm, trẻ quá khôn nên biết tác dụng những hành động của
mình tác động lên người lớn sẽ có hiệu quả như thế nào
Ví dụ: Sáng dậy trẻ vờ kêu mệt để được ở nhà, đến lớp kêu đau bụng lăn
đùng ra để được về, về nhà thì kể chuyện: “ Mẹ cho con ở nhà thôi, đi học con nhớ
mẹ lắm, mẹ đến đưa con về không con nhớ mẹ nhiều con ốm…”
Khả năng thích ứng với môi trường mới ở trẻ rất khác nhau, có trẻ chỉ 2-3
ngày là quen lớp- quen cô, nhưng cũng có trẻ 1- 2 tuần, có trẻ kéo dài đến 1-2
tháng, có trẻ thì lâu lâu trẻ lại tìm lý do để được nghỉ học tuy nhiên ở mức độ nhẹ
dần. Bên cạnh đó cũng có nhiều cha mẹ hoang mang lo lắng tìm hiểu xem con
mình lên lớp này cô giáo có chăm con mình tốt không? Cha mẹ không hiểu được lý
do vì sao trẻ không thích đi học, có cha mẹ còn đổ lỗi cho cô giáo, đặt ra nhiều câu
hỏi vì sao??? rất tiêu cực, vô tình làm tâm lý trẻ càng xa lánh và sợ hãi cô giáo
….Thực tế số trẻ ở lớp mẫu giáo đông hơn so với lớp nhà trẻ, trẻ hiếu động, nhu
cầu hoạt động nhiều hơn, trẻ phải thực hiện các thói quen tự phục vụ chứ không
4
phải sự hỗ trợ nhiều của giáo viênnhư ở tuổi nhà trẻ nên sự gần gũi giữa cô và trẻ
giảm dần,bước đầu đôi khi đã làm cho trẻ hụt hẫng, khó chịu, cảm thấy như cô
không yêu mình …
Trẻ 3 tuổilà giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi nhà trẻ sang tuổi mẫu giáo bé, từ
giai đoạn hoạt động với đồ vật là hoạt động chủ đạo chuyển sang hoạt động vui
chơi là hoạt động chủ đạo. Những trải nghiệm của trẻ trong giai đoạn này sẽ tác
động đến khả năng thích nghi với sự thay đổi của trẻ, thay đổi về chế độ sinh hoạt
trong ngày, môi trường lớp học, không gian, thời gian, khả năng tự lập…
Vì thế để tạo cho trẻ sớm thích nghi trong giai đoạn chuyển tiếp từ nhà trẻ
lên lớp mẫu giáo bé, tạo cho cha mẹ trẻ yên lòng trao gửi con yêu, tôi đã đưa ra
một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo bé sớm thích nghi với giai đoạn chuyển tiếp
nhằm giúp trẻ phát triển tích cực về tinh thần và thể chất và tạo niềm tin cho phụ
huynh yên tâm khi gửi con vào học lớp của tôi.
Để giúp trẻ sớm thích nghi với giai đoạn chuyển tiếp không chỉ thực hiện
trong một thời điểm nhất định mà phải trong cả quá trình, tùy vào đặc điểm riêng
của từng trẻ nhằm giúp trẻ không bị cảm giác hụt hẫng, sợ hãi với cô mới, lớp học
mới, môi trường mới…. Đặc biệt, với những trẻ ở lứa tuổi nhà trẻ vì một lý do nào
đó mà trẻ đi học không chuyên cần, nghỉ học nhiều thì giai đoạn chuyển tiếp này
cũng không kém phần gay cấn và phức tạp.
Để có được sự thành công trong giai đoạn này của trẻ, cha mẹ và cô giáo cần
hỗ trợ để trẻ sẵn sàng thích ứng với sự thay đổi, giúp trẻ vượt qua 1 cách nhẹ
nhàng và hiệu quả. Sự thành công của giai đoạn chuyển tiếp này là trách nhiệm
chung của cha mẹ trẻ, trường mầm non nói chung cụ thể là các giáo viên trực tiếp
chăm sóc giáo dục trẻ mẫu giáo bé như bản thân tôi và các cô giáo trong khối mẫu
giáo bé… Từ những nhận thức trên thôi thúc tôi nghiên cứu và đưa ra các giải pháp
nhằm nâng cao hiệu quả giúp trẻ sớm thích nghi trong giai đoạn chuyển tiếp từ nhà
trẻ lên lớp mẫu giáo bé. Trong năm học 2020-2021, tôi đã thử nghiệm áp dụng các
biện pháp và đúc rút thành “Sáng kiến kinh nghiệm” của bản thân.
II. Những tính mới, đóng góp mới của đề tài
Đề tài đề xuất được các giải pháp cụ thể và thiết thực hơn nhằm giúp trẻ3- 4
tuổisớm thích nghi với giai đoạn chuyển tiếp từ nhà trẻ lên lớp mẫu giáo bé. Từ đó góp
phần hình thành, hoàn thiện và phát triển nhân cách tốt hơn cho trẻ mẫu giáo bé.
Khi áp dụng đề tài tôi nhận thấy việc giúp trẻ thích nghi diễn ra nhanh hơn, nhẹ
nhàng hơn như: Trẻ thích đi học hơn, đi học ngoan hơn, sự hốt hoảng trong giờ
đón trẻ cũng như giờ ngủ trưa của trẻ giảm dần và tự tin hơn khi vào lớp, rồi
giấc ngủ êm đềm đủ giấc hơn, trẻ mạnh dạn tham gia hoạt động với cô và bạn
hơn…Những tiến bộ của trẻ giúp cho giáo viên đỡ vất vả và căng thẳng hơn
trong khoảng thời gian đón trẻ ổn định nề nếp lớp, giúp cho phụ huynh yên tâm
khi đưa con tới lớp, tin tưởng về một ngày con của mình vui chơi học tập với cô
giáo ở lớp ở trường.
5
PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I. Cơ sở lý luận
Tư duy của trẻ mẫu giáo bé còn gắn liền với xúc cảm và ý muốn chủ quan.
Trẻ chưa nhận ra được rằng những ý nghĩ, những ý muốn trong tâm trí của mình
chỉ là hình ảnh tượng trưng của sự vật bên ngoài, ranh giới giữa cái thực và cái hư,
giữa ý nghĩ của mình và ý nghĩ của người chưa rõ. Đặc biệt tư duy của trẻ còn bị
tình cảm chi phối rất mạnh, thể hiện ở chỗ trẻ chỉ suy nghĩ về những điều mà
chúng thích và dòng suy nghĩ thường bị cuốn hút vào ý thích riêng của mình bất
chấp cả tác động khách quan.
Ở độ tuổi mẫu giáo bé trẻ hành động thường do nguyên nhân trực tiếp như
theo ý muốn chủ quan của mình hoặc do tình huống ở thời điểm đó thúc dục và
không ý thức được nguyên cớ nào khiến trẻ hành động như vậy.
Dần dần trong hành vi của trẻ có sự biến đổi quan trọng. Đó là sự nảy sinh
động cơ. Lúc đầu động cơ của trẻ còn đơn giản và mờ nhạt. Thường khi hành động
trẻ bị kích thích bởi những động cơ như:Động cơ gắn liền với ý thích muốn được
như người lớn. Động cơ gắn liền với qúá trình chơi. Động cơ nhằm làm cho người
lớn vui lòng và yêu mến bắt đầu xuất hiện và đóng vai trò quan trọng trong việc
thúc đẩy trẻ thực hiện nhiều hành động tích cực. Cuối tuổi mẫu giáo bé xuất hiện
một loại động cơ mang tính xã hội. Trẻ thể hiện hành vi quan tâm đến mọi người
xung quanh.
II. Cơ sở thực tiễn
1.Thực trạng
Tôi là giáo viên chủ nhiệm, trực tiếpcùng với một giáo viên khácchăm sóc
và giáo dục 36 trẻ, độ tuổi mẫu giáo bé(3 – 4 tuổi), lứa tuổi mà rất nhiều cháu đang
còn là thời điểm khủng hoảng của tuổi lên 3, hầu hết trẻ chưa ổn định về mặt tâm
lý. Những ngày đầu đón trẻ tôi nhận thấy tình hình trẻ của khối mẫu giáo bé nói
chung cụ thể ở lớp tôi phụ trách nói riêng như sau:
Các cháu lạ lớp, lạ cô nên lúc nào trong lớp cũng có tiếng khóc đòi về, cháu
tè ị ra quần, cháu nôn trớ, giờ ngủ trưa cháu nằm chỗ này, cháu ngồi chỗ kia, có
cháu giờ ngủ trưa khóc quá cô phải đưa ra khỏi lớp chơi cùng trẻ tránh làm ồn trẻ
khác không ngủ được, rồi có cháu lại muốn chạy ra khỏi lớp để về nhà...Ở lớp, có
những trẻ chưa từng đi học, ngày đầu tiên phải rời xa bố mẹ, đến trường đến lớp là
những ngày vô cùng khó khăn và khủng hoảng đối với trẻ. Việc bất ngờ bị thay đổi
môi trường sống đột ngột và thói quen sinh hoạt khiến đa số trẻ có những phản ứng
tiêu cực như nhõng nhẽo, khóc lóc hay ăn vạ, thậm chí cào cấu cả cô trong giờ đón
trẻ, nên thời gian đầu cửa ra vào của lớp lúc nào cũng trong tình trạng đóng chặt.
Lại thêmnăm học trước tình hình dịch bệnh Covid các con nghỉ học thời gian dài,
nghỉ ngắt quãng và trước khi nhập học nghỉ cả tháng nên đến trường các con gần
như làm quen với mọi hoạt động, nền nếp sinh hoạt tại lớp mẫu giáo bé như là từ
đầu vì vậy vấn đề giúp trẻ thích nghi với giai đoạn chuyển tiếp từ nhà trẻ lên lớp
