1
PHẦN II: BÁO CÁO MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1. TÊN SÁNG KIẾN: "Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 3
tuổi thực hành và trải nghiệm trong hoạt động khám phá khoa học, khám phá
xã hội ở trường mầm non Thanh Nê - Kiến Xương - Thái Bình”
2. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN: Lĩnh vực phát triển nhận thức
III. MÔ TẢ BẢN CHẤT SÁNG KIẾN
1. Thực trạng giải pháp đã biết.
Trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đạị hóa đất nước giáo dục mầm non
có vai trò vô cùng quan trọng trong việc nâng cao dân trí bồi dưỡng nhân tài.
Giáo dục mầm non còn là một mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc
dân, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển toàn diện nhân cách của trẻ.
Trường mầm non là nơi trẻ được học, được chơi, được giao tiếp với nhiều bạn
bè, cô giáo. Đặc biệt là trẻ 3 tuổi, ở lứa tuổi này trẻ rất hiếu động, tò mò, ham
muốn học hỏi tìm hiểu khám phá thế giới xung quanh. Bởi vì thế giới xung
quanh thật bao la rộng lớn, có biết bao điều mới lạ hấp dẫn mà trẻ tò mò muốn
biết, muốn được khám phá.
Khi trẻ được thực hành và trải nghiệm trong hoạt động khám phá sẽ mang
lại cho trẻ nguồn biểu tượng vô cùng phong phú, đa dạng, đầy sinh động, hấp
dẫn với trẻ thơ từ môi trường tự nhiên như: (cỏ cây, hoa, lá các loài vật…) đến
môi trường xã hội (công việc của mỗi người trong xã hội, mối quan hệ con
người với nhau). Từ đó trẻ có thái độ ứng xử đúng đắn với thiên nhiên và xã hội.
Khám phá khoa học, khám phá xã hội còn là công cụ và phương tiện để trẻ
được giao tiếp và bày tỏ nguyện vọng của mình để hình thành nhận thức sự vật,
hiện tượng xung quanh. Qua đó giáo dục trẻ có thái độ ứng xử đúng đắn với
thiên nhiên, con người và xã hội. Thông qua hoạt động khám phá khoa học, trẻ
được khám phá và trải nghiệm, trẻ tích cực được sử dụng năng lực quan sát, tư
duy, khả năng so sánh, phân tích, phán đoán nhận xét tổng hợp. Qua những thực
hành, trải nghiệm nhỏ, trẻ được tự mình được thực hiện trẻ rất hào hứng và say
mê. Chính vì thế trẻ luôn có niềm khao khát khám phá, trải nghiệm và tìm hiểu
về chúng.
Tuy nhiên ở các trường mầm non hiện nay giáo viên còn lúng túng trong
việc thiết kế hoạt động học, chơi và sử dụng trò chơi chưa linh hoạt phù hợp,
chưa quan tâm để trẻ hoạt động theo nhóm, việc tổ chức khám phá và trải
nghiệm còn rất hạn chế, còn ngại khi tổ chức cho trẻ thực hành và trải nghiệm
trong hoạt động khám phá. Một mặt do quá trình tổ chức cho trẻ thực hiện các
hoạt động khám phá và trải nghiệm thường tốn công sức mất nhiều thời gian,
bên cạnh đó việc tìm tài liệu, sách báo hướng dẫn các hoạt động này còn sơ sài,
2
đơn giản chưa thu hút được sự chú ý tham gia của trẻ, thí nghiệm còn sơ sài
chưa phong phú..
Để thực hiện hoạt động giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm” thì việc tổ chức
thu hút được sự tham gia của trẻ tôi luôn suy nghĩ mình phải làm gì? Làm như
thế nào? Để hoạt động này không nhàm chán nhằm tạo hứng thú cho trẻ tham
gia tích cực nhất, trẻ được tham gia trải nghiệm, khám phá ở mọi lúc, mọi nơi
thông qua các hoạt động hàng ngày, giúp trẻ có nhận thức đúng đắn về môi
trường thiên nhiên xã hội con người xung quanh mình.
Chính vì vậy nên tôi đã chọn đề tài: "Một số biện pháp nâng cao chất
lượng cho trẻ 3 tuổi thực hành và trải nghiệm trong hoạt động khám phá
khoa học, khám phá xã hội ở trường mầm non Thanh Nê - Kiến Xương -
Thái Bình”
2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến.
2.1. Mục đích của giải pháp.
Thông qua hoạt động khám phá khoa học, khám phá xã hội trẻ được lĩnh hội
tiếp thu kiến thức về môi trường xã hội, thế giới xung quanh..
Trong hoạt động khám phá khoa học thì các hình thức tổ chức cho trẻ khi
trải nghiệm đóng vai trò rất quan trọng. Qua những thực nghiệm nhỏ trẻ được tự
mình thực hiện từ đó sẽ hình thành ở trẻ những biểu tượng về thiên nhiên, thế
giới xung quanh trẻ. Nhiệm vụ của cô giáo là tổ chức cho trẻ trải nghiệm như thế
nào để trẻ phát huy tính tích cực và chủ động sáng tạo, cung cấp cho trẻ kiến
thức đơn giản dễ hiểu, dễ nhớ nhưng đạt hiệu quả cao.
Thông qua hoạt động khám phá trẻ được tìm hiểu đặc điểm nổi bật mối
liên hệ đơn giản giữa sự vật hiện tượng, tìm tòi sáng tạo, được tự do giao tiếp,
vui chơi hợp tác, chia sẻ, khơi dậy ở trẻ tính tò mò tìm hiểu ích lợi của chúng.
Đó chính là tiền đề sau này của trẻ với môi trường xung quanh.
2.2. Nội dung của giải pháp.
Để nâng cao chất lượng cho trẻ 3 tuổi thực hành và trải nghiệm trong hoạt
động KPKH, KPXH tôi đã sử dụng một số biện pháp sau:
* Một là: Xây dựng kế hoạch cho trẻ thực hành và trải nghiệm trong
hoạt động khám phá.
Để xây dựng được kế hoạch xuyên suốt từ đầu năm học đến cuối năm học,
tôi phải nghiên cứu kỹ chương trình giáo dục dành cho trẻ 3 tuổi. Đặc biệt là nội
dung giáo dục trong hoạt động khám phá trải nghiệm sao cho phù hợp và xuyên
suốt trong năm học. Tôi căn cứ vào điều kiện cơ sở vật chất, tình hình thực tế
của lớp để xây dựng kế hoạch cho phù hợp.
Khi lựa chọn đề tài bản thân tôi luôn suy nghĩ lựa chọn đề tài cho trẻ phải
sát thực tế và phù hợp với khả năng của trẻ. Với bất kì hoạt động khám phá xã
3
hội hay khám phá khoa học tôi phải nghiên cứu kỹ nội dung. Khi lên kế hoạch
cho trẻ trải nghiệm, phải xác định rõ mục tiêu, kiến thức kỹ năng xem những
hoạt động đó đưa ra cho trẻ quan sát và thực hiện thể loại nào, nội dung ra sao,
có phù hợp không.
VD: Chủ đề nghề nghiệp hoạt động khám phá xã hội đề tài “Bé với chú bộ
đội Hải Quân” cô cho trẻ quan sát vi deo hình ảnh công việc dụng cụ, phương
tiện của chú bộ đội Hải Quân. Cô cho trẻ kể lại công việc mà chú Hải quân làm.
Sau đó cho trẻ tập làm các chú bộ đội bằng các động tác đơn giản như dậm
chân, vung tay hành quân giống chú bộ đội, tổ chức cho trẻ chui qua hầm,
chuyển nước ra đảo. Qua hoạt động này không chỉ cung cấp cho trẻ kiến thức
mà còn giáo dục trẻ có ý thức rèn ruyện sức khỏe.
Gioqwf học “ Be voi chu bộ đội Hải Quân”
Với từng chủ đề khác nhau tôi lại lựa chọn các hình thức thực hành trải
nghiệm khác nhau.
VD: Chủ đề “Thế giới động vật” khi tôi cho trẻ khám phá khoa học “con
chó, con mèo” tôi đã cho trẻ clip con mèo rình bắt chuột, con chó đang sủa khi
có người lạ tới nhà?
- Hoặc chủ đề “ Gia đình của bé” hd khám phá xã hội đề tài dạy trẻ “Ngôi
nhà em yêu” tôi chọn quay hình ảnh ngôi nhà, vườn cây, ao cá.
Cho trẻ qs video hình ảnh về ngôi nhà để dẫn dắt vào bài. Kết hợp đàm
thoại theo nội dung hình ảnh để trẻ hiểu vẻ đẹp của ngôi nhà., goqwj yas de tre
noi ve tình yêu của trẻ dành cho ngôi nhà của mình.
4
Kết thúc tôi cho trẻ quan sát bác thợ xây để trẻ biết, muốn có ngôi nhà đẹp
thì các bác thợ xây phải làm việc như thế nào. Sau đó cho trẻ trải nghiệm là tập
Để trẻ có hứng thú khi tham gia hoạt động khám phá khoa học cô giáo phải
luôn có thủ thuật và thay đổi phương pháp hình thức khi cho trẻ tham gia hoạt
động một cách tích cực và khéo léo.
Hai là: Những biện pháp cho trẻ thực hành trải nghiệm
* Cho trẻ tham gia thí nghiệm.
Để có được những hoạt động cho trẻ trải nghiệm phù hợp và xuyên suốt,
thì đòi hỏi cô giáo phải có sự linh hoạt, sáng tạo xắp xếp trình tự khoa học. Làm
sao để khi trẻ được tham gia trải nghiệm đạt kết quả cao nhất. Tôi luôn thay đổi
hình thức tổ chức, sử dụng nhiều phương pháp, hình thức khác nhau khi trẻ hoạt
động như: Phương pháp quan sát, làm mẫu, phương pháp dùng lời, phương pháp
thực hành, trực quan nêu gương... Đây là những biện pháp quan trọng nhất
trong hoạt động khám phá.
VD: Khi cho trẻ thực nghiệm vật chìm vật nổi
+ Mục đích: Giúp trẻ thỏe mãn nhu cầu tìm tòi, sáng tạo khi được khám phá
- Rèn luyện khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá các sự vật, hiện
tượng.
+ Chuẩn bị:
- Các mẫu vật thí nghiệm như xốp bitis, sỏi, miếng nhựa hình con vịt, miếng
sắt, miếng gỗ, bông hóa học, bông y tế, lá cây khô, xốp bọt biển miếng sắt…
+ Cách làm: Cho trẻ làm theo nhóm lần lượt thả từng đồ vật vào chậu nước
và quan sát xem vật nào nổi, vật nào chìm.
Các cháu lớp 3A2 đang trải nghiệm về sự chìm nổi của đồ vật
5
- Khi trẻ tự mình được tham gia làm thí nghiệm trẻ sẽ được khắc sâu những
điều mà trẻ nhìn thấy, sờ thấy, khám phá được từ đó trẻ có vốn kiến thức nhất
định về môi trường xung quanh.
VD: Thí nghiệm về sự nảy mầm của hạt.
+ Mục tiêu: Trẻ biết được cây cũng cần thức ăn, ánh sáng và nước mới sinh
trưởng được.
+ Chuẩn bị: Một vài hạt đậu tương, đậu đen…2 khay nhỏ, một ít đất, bình
nước tưới.
+ Tiến hành: Ngâm hạt vào trong nước ấm từ 1 đến 2 tiếng sau đó lấy ra
đặt hạt vào khay có sẵn đất. Đặt 1 khay nơi có ánh sáng mặt trời và cho trẻ tưới
nước hàng ngày. Khay còn lại đặt trong bóng tối và không tưới nước. Quan sát
sau 3 đến 4 ngày cây trong khay được tưới nước hàng ngày sẽ nảy mầm và lớn
dần còn khay không tưới sẽ không nảy mầm. Lúc này hãy cho trẻ giải thích hiện
tượng nảy mầm và không nảy mầm trên .
+ Giải thích và kết luận: Cây nảy mầm được nhờ được gieo xuống đất, có
ánh sáng và tưới nước đầy đủ và ngược lại cây mà không được chăm sóc đầy đủ
sẽ không nảy mầm được..
* Cho trẻ tham gia trải nghiệm dưới hình thức trò chơi.
- Trò chơi là một trong những hình thức quan trọng nhất trong hoạt động
khám phá khoa học thông qua trò chơi trẻ được tiếp xúc gần gũi hơn với sự vật
hiện tượng mà trẻ tò mò thích khám phá.
VD: Khi cho trẻ khám phá về một số loại hoa tôi quay vi deo bông hoa nở
cho trẻ quan sát và khi chơi cô cho mỗi trẻ bông hoa thật cho trẻ sờ cánh hoa,
ngửi hoa cho trẻ chơi “cắm hoa” trẻ cắm hoa vào lọ có nước và cắm hoa vào lọ
không có nước và theo dõi xem điều gì sẽ xảy ra.
Thông qua nhiều lần chơi, nhiều trò chơi khác nhau đã giúp trẻ tích lũy thêm
nhiều kiến thức môi trường thiên nhiên, môi trường xã hội.
VD: Tổ chuc cho tre choqwi trò choqwi “Muqwas nhỏ, muqwas to”
Trong khi trẻ choi tôi kêt hop hỏi trẻ.
- Khi trời chuẩn bị mưa bầu troi như thế nào?
- khi het muqwas báu troi nhuqw the nào?
- Nêu gạp troi múa các con se làm gì?
- Khi trẻ được tham gia vào trò chơi giúp trẻ nhanh nhẹn, khéo léo có thể
lực tốt.
VD: Khi chơi với cát, cho trẻ làm tranh cát với cát đã được nhuộm màu
thì trẻ biết thêm được tác dụng của cát không phải chỉ làm vật liệu xây nhà.
