Lời nói đầu
T
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, Việt Nam
tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) thế
hệ mới, trong đó có những cam kết về tiêu chuẩn an
toàn môi trường sinh thái, nên việc áp dụng mô hình góp
phần bảo vệ môi trường là vô cùng cần thiết.
Khái niệm kinh tế tuần hoàn (circular economy - CE) ra đời
từ những năm 1990. Hiện nay, áp dụng KTTH là xu hướng ở
nhiều quốc gia trên thế giới. Đó là cách tốt nhất để giải quyết
mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và các ảnh hưởng tiêu
cực tới cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm, suy thoái môi trường.
Việt Nam đã xây dựng được nền tảng chính sách, pháp lý khá
đầy đủ để thúc đẩy thực hiện KTTH. Đặc biệt, Việt Nam là một
trong những quốc gia đầu tiên ở ASEAN thể chế hóa quy định
về KTTH trong Luật.
Sổ tay cung cấp những thông tin, kiến thức cơ bản, chính
sách phát triển KTTH, những mô hình đã và đang được áp
dụng hiện nay. Sổ tay có tham khảo, sử dụng một số thông
tin, hình ảnh, tư liệu của các cơ quan, tổ chức và nghiên cứu
trong vào ngoài nước. Ban biên tập xin được ghi nhận và trân
trọng cảm ơn sự hỗ trợ quý báu này, góp phần truyền thông,
nâng cao nhận thức, kiến thức về KTTH hướng tới phát triển
bền vững.
Ban biên tập
MỤC LỤC
PHẦN 1. TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ TUẦN HOÀN
1.1. Kinh tế tuyến tính và kinh tế tuần hoàn ....................... 9
1.1.1. Kinh tế tuyến tính ........................................................... 9
1.1.2. Kinh tế tuần hoàn .......................................................... 13
1.2. Nguyên tắc cơ bản của kinh tế tuần hoàn ................... 14
1.3. Một số đặc điểm của kinh tế tuần hoàn ....................... 17
1.3.1. Duy trì sử dụng và Chia sẻ (Maintain/Prolong and Share) .... 19
1.3.2. Tái sử dụng - Tái phân phối (Reuse/ Redistribute) ............19
1.3.3. Tân trang - Tái sản xuất (Refurbish/ Remanufacture) ....... 19
1.3.4. Tái chế (Recycle) ............................................................ 20
1.4. Tính tất yếu của kinh tế tuần hoàn .............................. 20
1.4.1. Sự suy giảm tài nguyên thiên nhiên ............................. 21
1.4.2. Tác động của các hoạt động kinh tế đến khí hậu ........... 23
1.4.3. Những áp lực về rác thải ............................................... 24
1.5. Những lợi ích của mô hình kinh tế tuần hoàn ............ 32
1.5.1. Lợi ích kinh tế và xã hội.................................................. 34
1.5.2. Lợi ích môi trường ......................................................... 36
1.6. Phương pháp tiếp cận mô hình kinh tế tuần hoàn ..... 36
1.6.1. Tiếp cận theo hệ thống ................................................. 38
3.1. Kinh tế tuần hoàn trong khu công nghiệp sinh thái .... 73
3.1.1. Giới thiệu chung ........................................................... 73
3.1.2. Về khía cạnh công nghệ ................................................ 74
3.1.3. Về phát triển hạ tầng khu công nghiệp ......................... 76
3.1.4. Về mô hình kinh doanh ................................................. 77
3.1.5. Mô hình “tiệm cận” kinh tế tuần hoàn tại khu công nghiệp
Nam Cầu Kiền ......................................................................... 78
3.2. Phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp ....... 83
3.2.1. Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp là gì? ................. 84
3.2.2. Nguyên tắc cơ bản của kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp . . 84
3.2.3. Cách tiếp cận kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp ......... 86
3.2.4. Một số mô hình điển hình ............................................. 87
3.3. Mô hình kinh tế tuần hoàn trong tái chế chất thải nhựa ... 95
3.3.1. Bối cảnh ô nhiễm chất thải nhựa ................................... 95
3.3.2. Mô hình tái sinh nhựa, xây dựng vòng tuần hoàn của Duy
Tân Recycle ............................................................................ 98
3.3.3. Nestlé Việt Nam thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn ...........101
3.3.4. Unilever Việt Nam: kinh tế tuần hoàn nhựa - từ chiến lược
đến hành động .................................................................... 107
Tài liệu tham khảo .............................................................. 111
2.1. Phát triển kinh tế tuần hoàn là yêu cầu tất yếu .......... 53
2.1.1. Bối cảnh thực tiễn tại Việt Nam ..................................... 53
2.1.2. Thể hiện cam kết cho mục tiêu phát thải ròng bằng 0 ...... 56
2.1.3. Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam ............. 57
2.2. Cơ hội và thách thức trong thực hiện kinh tế tuần hoàn
tại Việt Nam .......................................................................... 60
2.2.1. Cơ hội ............................................................................ 60
2.2.2. Thách thức .................................................................... 62
2.3. Hoàn thiện cơ chế, chính sách cho phát triển kinh tế
tuần hoàn tại Việt Nam ........................................................ 63
2.3.1. Hiện trạng cơ chế, chính sách ....................................... 63
2.3.2. Hoàn thiện chính sách kinh tế tuần hoàn Việt Nam ..... 66
1.6.2. Tiếp cận theo nhóm ngành, sản phẩm, nguyên liệu hoặc
vật liệu .................................................................................... 38
1.7. Tiêu dùng sinh thái hướng tới kinh tế tuần hoàn ...... 46
1.7.1. Bản chất của Tiêu dùng trong kinh tế tuần hoàn ......... 47
1.7.2. Tiêu dùng sinh thái ....................................................... 48
1.7.3. Những thử thách trong chuyển đổi ............................. 49
PHẦN 2. VẤN ĐỀ KINH TẾ TUẦN HOÀN TRONG BẢO VỆ
MÔI TRƯỜNG TẠI VIỆT NAM
PHẦN 3. ÁP DỤNG KINH TẾ TUẦN HOÀN TRONG MỘT SỐ
NGÀNH, LĨNH VỰC CỤ THỂ
