Sử dụng hợp lý các nước đi Tốt
và Sĩ, Tượng
Yêu cầu triển khai toàn bộ các quân chủ lực đương nhiên phải hạn chế việc đi
các Tốt cũng như Sĩ, Tượng. Thế nhưng cần lưu ý: các Mã muốn linh hoạt thì
phải tiến các Tốt 3, 7 hoặc Tốt biên. Còn các Xe muốn thông, từ cánh mặt sang
cánh trái hay ngược lại thì không vội gì lên Sĩ. Trong một số thế trận, như Đơn
Đề Mã, Phản Công Mã muốn chuyển sang chơi Thuận Pháo hoặc Nghịch Pháo
thì không nên vội lên Tượng.
Cần nhận rõ các Tốt tiến lên làm cho các Mã linh hoạt đồng thời cũng khống chế
Tốt đối phương khiến chúng không lên được, làm ngột ngạt các Mã của chúng.
Một số đòn chiến thuật, hi sinh Tốt để chiếm thế rất lợi hại, đặc biệt khi phía sau
có Pháo, tiến Tốt qua uy hiếp Mã đối phương thường diễn ra. Con Tốt đầu có vai
trò rất đặc biệt: vừa là một bộ phận để phòng thủ vừa là một quân xung kích tấn
công, do đó phải thật thận trọng khi đi Tốt đầu. Đối với Sĩ, Tượng khi chưa cần
thiết thường để lỡ thời cơ ra quân, phối hợp tấn công, trả đòn.
Ta xem một số ván sau đây để hình dung mức độ hợp lý là thế nào.
Ván 7: Pháo Đầu Phá Bình Phong Mã Hiện Đại
1. P2-5 M8.7 2. M2.3 X9-8 3. X1-2 M2.3 4. M8.9 B7.1 5. P8-7 X1-2 6. X9-8
P2.2 7. X2.6 M7.6 8. X8.4 T3.5 9. B9.1 S4.5 10. X2/2 B3.1
Trắng phòng thủ chặt chẽ và linh hoạt, Đen có các Mã ngột ngạt, may có các Xe
tuần hà nên giải toả không khó khăn. Thế nhưng nếu Trắng chơi 10... M6-7 đe
dọa nước sau 11... M7/8 sẽ tạo tình thế căng hơn.
11. S6.5
Nước lên Sĩ này nhằm củng cố vững chắc thế phòng ngự nhưng không chính
xác. Đáng lẽ nên 11.C7.1 đánh trả tích cực hơn.
11)….. B7.1 12. X2-3 M3.4 13. P7-8
Trắng hi sinh Tốt để bắt đầu phản công. Đen sợ đối phương đi B3.1 buộc X8-7
rồi M6.5 bắt cả hai Xe một Pháo nên né tránh trước như vậy.
13. ... B3.1 14. X8-7 X2-4 15. P8.1 P8.5 16. X3-5 X8.3 17. S5/6
Đen đi Sĩ với ý định X5.2 ăn Tốt đầu, nếu không thoái Sĩ sẽ bị P8-5 ăn Pháo
chiếu. Thế nhưng nước này không hay bằng 17. P8/1.
17. ... B5.1
Trắng đi Tốt hơi nhiều, cản trở chân Mã. Đáng lẽ nên 17...P8.3 khống chế hàng
Tốt đe dọa X8-7 đè Mã.
18. X5-4 P8/2 19. X4/3
Đen không dám bắt Mã vì nếu 10. X4.1 B5.1 20. X4-6 X4.4 Trắng ưu.
19. ... B5.1 20. X7-5 P2-3 21. S6.5 X8-2 22. M9.8 P8-2 23. P8.3 P2.4 24. T7.9
M4.3
25. X5-7 M6.7 26. X7/1 M7.5 27. X7.2 T5.3 28. P8-5 …..
Đen chiếu Tướng xong vọt về ăn Mã, thắng cờ tàn.
Đây là ván đấu giữa Dương Quan Lân và Hà Thuận An ngày 19/3/62 tại Thượng
Hải.
Ván 8: Pháo Đầu Công Bình Phong Mã Cổ Điển
1. P2-5 M8.7 2. M2.3 B3.1 3. M8.7 X9-8 4. X9.1 B7.1 5. X9-6 S4.5 6. X1-2
M2.3 7. X2.4 T3.5 8. B7.1 P8.2 9. B3.1?
Bên Trắng thủ Bình Phong Mã theo kiểu cổ điển, tiến cả Tốt 3 lẫn Tốt 7
khiến các Mã linh hoạt. Đen chơi Xe tuần hà công rất chậm nên Trắng bố trí
phòng thủ vững. Do sốt ruột nên Đen lên Tốt 3 rất sai lầm, khiến đối phương
trả đòn ngay.
9. ... B3.1 10. B5.1 B3.1 11. M7.5 M3.4 12. B5.1 M4.5 13. B5.1 B7.1 14.
M3.5?
Đen đã hi sinh một quân để lấy thế công, bây giờ nếu chạy Xe, Trắng đổi
Mã và bắt Tốt đầu, Đen không còn gì nữa nên bỏ Xe lấy Mã để có thể công
tiếp.
14. ... B7-8 15. B5.1 P8/1 16. X6.7 X1-4 17. X6-8 P2.4 18. M5.4 P8-5 19.
P5-2 M7.6 20. B5.1 S6.5 21. P2.7 S5/6 22. P8-3 P2-9 23. X8/3 M6.4 24.
X8-3 P9-5 25. X3-5 X4.3 26. X5/1 M4.3
Đây là ván Trần Việt Tiều đấu giao hữu với Châu Đức Dụ khoảng những
năm 1940 khi Châu đến Singapore.
Ván 9: Pháo Đầu Lại Công Bình Phong Mã Cổ Điển
1. P2-5 M8.7 2. M2.3 X9-8 3. M8.7 B3.1 4. X9.1 M2.3 5. B5.1 T3.5 6.
B5.1 B7.1 7. M7.5 B5.1 8. B7.1 M3.5 9. B3.1 S4.5 10. X9-6 P2-3 11. M5.6
P3.3 12. M3.5 P3-5
Hai bên bố trí quân linh hoạt, các Tốt sử dụng hơi nhiều nhưng cần thiết.
Đen hi sinh Tốt đầu để uy hiếp mạnh trung lộ, phối hợp có Xe hai cánh.
Trắng chống trả quyết liệt có cơ may giữ thế cân bằng, tiếc một Xe ra hơi
chậm.