1
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU ........................................................................................................................... 3
CHƢƠNG 1:SƠ LƢỢC LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN MÔN BÓNG RỔ 4
1.1. Nguồn gốc môn bóng rổ ................................................................................................ 4
1.2. Sự phát triển môn bóng rổ ............................................................................................ 6
1.2.1.Sự phát triển môn bóng rổ trên thế giới .................................................................... 6
1.2.2. Sự phát triển môn bóng rổ ở Việt Nam ..................................................................... 8
1.3. Ý nghĩa tác dụng của môn bóng rổ trong hệ thống giáo dục thể chất .................... 11
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 1 ...................................................................................... 12
CHƢƠNG 2: KỸ THUẬT BÓNG RỔ .................................................................................. 13
2.1. Nguyên lý kỹ thuật ....................................................................................................... 13
2.2. Phân loại kỹ thuật ........................................................................................................ 15
2.2.1. Kỹ thuật tấn công .................................................................................................... 17
2.2.2. Kỹ thuật phòng thủ ................................................................................................. 33
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 2 ...................................................................................... 39
CHƢƠNG 3: CHIẾN THUẬT BÓNG RỔ .......................................................................... 40
3.1. Khái niệm ..................................................................................................................... 40
3.2. Phân loại chiến thuật .................................................................................................... 40
3.3. Những chức năng của đấu thủ .................................................................................... 41
3.3.1. Hai tiền phong ........................................................................................................ 41
3.3.2. Vị trí hậu vệ ............................................................................................................ 41
3.3.3. Vị trí trung phong ................................................................................................... 41
3.4. Chiến thuật tấn công ................................................................................................... 42
3.4.1. Tấn công nhanh ...................................................................................................... 43
3.4.2. Tấn công qua trung phong .................................................................................... 49
3.5. Chiến thuật phòng thủ ................................................................................................ 53
3.5.1. Phòng thủ tập trung ................................................................................................ 54
3.5.2. Phòng thủ phân tán ................................................................................................ 57
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 3 ...................................................................................... 65
CHƢƠNG 4: MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN KỸ - CHIẾN THUẬT VÀ THỂ LỰC
TRONG MÔN BÓNG RỔ ..................................................................................................... 66
4.1. Bài tập phát triển kỹ thuật trong bóng rổ ................................................................. 66
4.1.1. Bài tập bổ trợ làm tăng năng lực điều khiển cơ thể trong bóng rổ. ....................... 66
2
4.1.2. Bài tập bổ trợ kỹ thuật di chuyển ........................................................................... 69
4.1.3. Bài tập bổ trợ kỹ thuật chuyền bóng, bắt bóng ...................................................... 74
4.1.4. Bài tập bổ trợ kỹ thuật dẫn bóng ............................................................................ 75
4.1.5. Bài tập bổ trợ kỹ thuật tại chỗ ném rổ .................................................................... 76
4.1.6. Bài tập bổ trợ kỹ thuật 2 bước ném rổ .................................................................... 76
4.2. Bài tập phát triển chiến thuật trong bóng rổ ............................................................ 77
4.2.1. Bài tập chiến thuật tấn công cơ bản ....................................................................... 77
4.2.2. Bài tập chiến thuật phòng ngự ............................................................................... 78
4.3. Bài tập phát triển thể lực trong bóng rổ .................................................................... 80
4.3.1. Bài tập phát triển tốc độ ......................................................................................... 80
4.3.2. Bài tập phát triển sức bền tốc độ ............................................................................ 80
4.3.3. Bài tập phát triển sức mạnh ................................................................................... 81
4.3.4. Bài tập phát triển sức bật ....................................................................................... 83
4.3.5. Bài tập phát triển độ linh hoạt................................................................................ 83
4.3.6. Bài tập phát triển mềm dẻo..................................................................................... 83
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 4 ...................................................................................... 84
CHƢƠNG 5: CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC THI ĐẤU VÀ NHỮNG ĐIỀU LUẬT CƠ
BẢN MÔN BÓNG RỔ ........................................................................................................... 85
5.1. Các hình thức tiến hành thi đấu bóng rổ................................................................... 85
5.1.1. Thi đấu loại trực tiếp .............................................................................................. 85
5.1.2. Thi đấu vòng tròn ................................................................................................... 87
5.1.3. Thi đấu hỗn hợp ...................................................................................................... 89
5.2. Những điều luật cơ bản ............................................................................................... 90
5.2.1. Sân và thiết bị: ........................................................................................................ 90
5.2.2. Đội bóng ................................................................................................................. 92
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 5 .................................................................................... 103
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................................... 104
3
LỜI MỞ ĐẦU
Bóng rổ là môn thể thao hấp dẫn đang được rất nhiều người yêu
thích và tham gia tập luyện. Bóng rổ là hoạt động tập thể và có đối kháng trực
tiếp, nên ngoài sự phát triển toàn diện các tố chất vận động nó còn phát triển tính
dũng cảm, tính đoàn kết, tính kỷ luật, quyết đoán trong các tình huống thi đấu
và khả năng tư duy chiến thuật. Bóng rổ còn là một phương tiện hữu hiệu rất
phù hợp phát triển chiều cao con người.
Bắt đầu từ năm học 2013 – 2014 Bộ môn Giáo dục thể chất đã đưa
môn học Bóng rổ vào chương trình giảng dạy để đáp ứng nhu cầu của sinh
viên. Trong quá trình học tập và giảng dạy nhóm tác giả nhận thấy hiện
nay trong nhà trường vẫn chưa có cuốn tài liệu tham khảo nào dành cho
sinh viên, giúp sinh viên đạt được các kiến thức và kỹ năng đảm bảo
chuẩn đầu ra theo chương trình môn học xuất phát từ những mục đích nêu
trên nhóm tác biên soạn cuốn tài liệu học tập môn bóng rổ dành cho sinh
viên Học viện Ngân hàng có thêm kiến thức, kỹ năng cần thiết về bóng rổ
như quá trình hình thành môn bóng rổ, kỹ thuật, chiến thuật, luật thi
đấu,... môn bóng rổ.
Cuốn tài liệu học tập môn bóng rổ bao gồm 5 chương với sự biên
soạn của các giảng viên:
1. Ths. Lê Tuấn, chủ biên và biên soạn chương 1 và chương 2;
2. Ths. Bùi Thị Liễu, biên soạn chương 4;
3. Ths. Nguyễn Thành Viên, biên soạn chương 3;
4. Ths. Nguyễn Văn Ngọc, biên soạn chương 5;
5. Cn. Đỗ Hoàng Long, biên soạn chương 5;
Bóng rổ là môn thể thao đồng đội đòi hỏi người chơi vừa có kỹ
thuật cá nhân tốt vừa có nhãn quan chiến thuật. Mặc dù nhóm tác giả đã
cố gắng khái quát những kỹ thuật cơ bản, chiến thuật, các bài tập, luật thi
đấu hiện hành nhằm phục vụ tốt nhất cho người học nhưng chắc chắn
không tránh khỏi những khiếm khuyết. Các tác giả rất mong nhận được ý
kiến đóng góp của những người có chuyên môn và các độc giả quan tâm
để cuốn tài liệu được hoàn chỉnh hơn trong lần tái bản sau.
Hà Nội, tháng 7 năm 2019
Chủ biên
Ths. Lê Tuấn
4
CHƢƠNG 1
SƠ LƢỢC LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN MÔN BÓNG RỔ
Bóng rổ là một môn thể thao tập thể thì đấu đối kháng trực tiếp giữa hai
đội (mỗi đội 5 người) trong thời gian 4 hiệp mỗi hiệp 10 phút, được tổ chức thi
đấu trên sân có kích thước 28m x 15m. Mục đích của mỗi đội là ném bóng vào
rổ đối phương và ngăn cản không cho đối phương ném bóng vào rổ của mình
theo quy định của luật thi đấu.
Kết quả cuối cùng của thi đấu bóng rổ rất đặc biệt:
- Điểm số rất cao (trung bình: từ 80 - 85 điểm/trận).
- Tần số thay đối tỷ số nhanh (trung bình cứ 24 giây thay đối tỷ số một
lần).
- Không có tỷ số hoà, tức là không thể có quyết định mang tính chất thoả
hiệp về trận đấu.
1.1. Nguồn gốc môn bóng rổ
Tháng 12 năm 1891, G.Nây Smit (sinh năm 1861), một giáo viên giáo dục
thể chất của trường huấn luyện Spingphild tại bang Massachusets (Mỹ), khi tìm
cách làm cho giờ học thể dục thêm sinh động, ông đã dựa theo những trò chơi với
bóng được phát triển trước đây trong lịch sử: Trò chơi Pok -Tapok, ném bóng vào
vòng tròn bằng đá được đính theo chiều thẳng đứng trên tường; trò chơi
Ollamalituli - ném bóng cao su vào chiếc vòng làm bằng đá, để sáng tạo ra một
trò chơi mới. Do có những nét mới lạ, sinh động và hấp dẫn nên chỉ sau một thời
gian ngắn trò chơi này đã lan rộng trong toàn nước Mỹ và ngày nay đã phát triển
thành một môn thể thao hấp dẫn lôi cuốn hàng chục triệu người trên hành tinh.
Ban đầu để phù hợp với điều kiện phòng tập của mình, G.Nây Smit đã
chọn quả bóng đá để có thể dễ dàng bắt, chuyền, nên ông đã đóng vào tay vịn
ban công phòng tập thể thao một chiếc bảng và tại bảng ông buộc chiếc rổ dùng
khi đi hái đào để làm đích cho học sinh ném vào. Ban công phòng tập thể thao
đó có chiều cao 3,05m vì thế ngày nay độ cao này tương ứng với khoảng cách từ
mặt sân tới mép trên vành rổ.
5
James Naismith người đã khai sinh ra môn bóng rổ.
Thời kỳ đầu, vì lớp tập thể dục của G.Nây Smit có 18 người nên ông chia
ra làm hai đội, mỗi đội 9 người cả nam và nữ.
Sau này, do thấy số người tham gia đông là điều kiện không cần thiết và chỉ
làm rối trên sân nên bỏ người mỗi bên đã được giảm xuống 7 và sau đó là 5 người.
Bởi vì, bóng được ném vào rổ nên trò chơi mới mà G.Nây Smit sáng tạo
ra có tên là “Basketball” – “Bóng rổ”.
Tháng 12 năm 1891 G.Nây Smit đã soạn thảo những điều luật thi đấu đầu
tiên cho môn bóng rổ và dùng nó để tổ chức trận đấu. Năm 1892 ông đã cho xuất
bản “Sách luật chơi bóng rổ” gồm 15 điều mà phần lớn những điều luật dưới hình
thức này hay hình thức khác vẫn được tiếp tục sử dụng cho đến ngày nay.
Sau khi tổ chức những trận bóng rổ đầu tiên không lâu, các điều luật đó đã
có một số thay đổi. Một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi là đưa
thêm bảng để gắn rổ vào (1895). Các bảng đã trở thành bộ phận bảo vệ rổ một
cách độc đáo.
Để ghi nhận công lao của G.Nây Smit, năm 1911 Trường Cao đẳng
Springphild đã phong tặng ông danh hiệu danh dự kiện tướng giáo dục thể chất.
Năm 1968 tại Trường Cao đẳng Springphild đã khánh thành bảo tàng G.Nây
Smit - “Gian phòng vinh quang bóng rổ”. Điều đó thể hiện sự kính trọng con
người đã phát minh cho thế giới một trò chơi tuyệt vời.