TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN HÀ NỘI
KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM, NÔNG NGHIỆP
TÀI LIỆU GIẢNG DẠY
CHẾ BIẾN BÁNH VÀ MÓN ĂN TRÁNG MIỆNG Á
(Lưu hành nội bộ)
Hà Nội, năm 2024
BÀI 1: KỸ THUẬT CHẾ BIẾN BÁNH Á
1.1. Khái quát về bánh Á
1.1.1. Vai trò của bánh Á
Đối với người Việt Nam nói riêng người châu Á nói chung bánh món ăn quen
thuộc trong đời sống hàng ngày, đặc biệt đối với người Việt Nam bánh sản phẩm dâng
cúng ông bà, tổ tiên ngàn m qua người Việt đã thể hiện. Từ những loại bánh thông
thường sử dụng trong những bữa ăn phụ, ăn điểm tâm như bánh bao, bánh cuốn, bánh nếp,
bánh tẻ….cho đến các loại bánh chế biến cầu kỳ, phức tạp dng vào những dịp lễ, tết, tiệc
cưới, dạ hội…như bánh chưng, bánh cốm, bánh xu xê, bánh nướng, bánh dẻo, bánh đậu
xanh…đều thể hiện tính phong phú, màu sắc riêng biệt của từng vng, miền, dân tộc...
Trải qua quá trình lịch sử, trong sự phát triển văn hóa, hội. Việc chế biến các món
ăn nói chung cũng như các món bánh nói riêng ngày càng được phát triển và bổ sung thêm
dần đã trở thành tập quán nhất định, hình thành các loại bánh đặc trưng cho từng vng,
từng miền, từng dân tộc.
Nhìn chung, các loại bánh của châu Á đều sử dụng các phương pháp chế biến thủ công
cho nên việc chế biến các loại bánh y mang tính kỹ thuật rất cao. Đặc biệt, nguồn
nguyên liệu để chế biến các loại bánh y chủ yếu nguồn gốc tự nhiên, nguồn nguyên
liệu mang tính vng miền tạo ra các loại bánh đặc sản của các vng, miền, dân tộc.
dụ như: Nội bánh cốm làng vòng, bánh tôm Hồ Tây, bánh cuốn Thanh Trì....
Vậy bánh vai trò quan trọng trong cuộc sốnghội như sau:
- thành phần quan trọng trong mỗi bữa ăn: bữa sáng, bữa chính như các loại bánh
bao, bánh mì, bánh nếp, bánh tẻ, bánh chưng...
- Giữ vị trí quan trọng của nhóm món ăn tráng miệng: các loại bánh ngọt
- Giữ vai trò món ăn nghi lễ (mang tính biểu trưng) trong các bữa tiệc nghi lễ
long trọng hay các bữa cỗ truyền thống như bánh dày, bánh chưng….
- Được sử dụng nhiều thuận tiện cho các bữa ăn đòi hỏi sự động gọn nhẹ: bữa
ăn nhanh, bữa ăn công nghiệp, bữa ăn ngoại....
- Được dùng như một món quà thể hiện tình cảm trong giao tiếp.
1.1.2. Phân loại bánh Á
1.1.2.1. Căn cứ theo tính chất vị
* Bánh mặn
Bánh mặn là loại bánh khi ăn nổi vị mặn là chyếu. Loại bánhy nhân được làm từ
các nguyên liệu như: thịt, trứng, mỡ, sữa, tôm, rau, củ cng các gia vị như mắm, muối,
tiêu, nấm hương, hành tỏi…làm cho bánh nổi mi vị thơm ngon đậm đà hấp dẫn. dụ:
bánh gối, bánh bao, bánh bèo, bánh cuốn, bánh bột lọc tôm thịt, bánh giò…
* Bánh ngọt
Bánh ngọt loại bánh khi ăn nổi vị ngọt chủ yếu. Loại bánh y thường hình
thức đẹp, hấp dẫn, thời gian bảo quản lâu hơn bánh mặn.
dụ: bánh gai, bánh dẻo, bánh nướng, bánh cốm, bánh đậu xanh, bánh quy, bánh
xốp…
1.1.2.2. Căn cứ vào giá trị sử dụng
* Bánh thông thường
Bánh thông thường bao gồm các loại bánh kết cấu nguyên liệu, kỹ thuật chế biến
đơn giản, nguyên liệu thường sẵn, rẻ tiền như gạo, ngô, khoai, sắn...Các loại bánh y sử
dụng thông thường trong các bữa ăn điểm tâm hoặc trong các bữa ăn chính thay cơm.
dụ: nh mỳ, nh bao, bánh chưng, bánh cuốn, bánh khúc...các loại bánh này
hình thức đơn giản, không cầu kỳ.
* Bánh đặc sản
Bánh đặc sản bao gồm các bánh kết cấu nguyên liệu hay kỹ thuật chế biến đặc biệt
của từng địa phương, vng, miền….
Ví dụ: bánh su sê, bánh cốm, bánh nhân sen, bánh bao tôm chảy…
1.1.2.3. Căn cứ vào phương pháp làm chín bánh
- Phương pháp m chín bằng nước dng cho các loại bánh như: bánh chưng, bánh
trôi, bánh chay ...
- Phương pháp làm chín bằng hơi nước dùng cho các loại bánh như: bánh bao, bánh
cuốn, bánh xu xê, bánh gai, bánh giò ...
- Phương pháp m chín bằng chất béo ng cho các loại bánh như: bánh rán, bánh
quẩy, bánh tôm ...
- Phương pháp làm chín bằng cho các loại bánh như: bánh nướng
1.1.2.4. Căn cứ vào nguyên liệu để sử dụng làm vỏ bánh
- Nhóm các loại bánh được chế biến từ gạo nếp.
- Nhóm các loại bánh được chế biến từ gạo tẻ.
1.1.3. Thiết bị, dụng cụ chế biến bánh Á
1.1.3.1. Thiết bị chế biến bánh Á
* Lò nướng
Hình 1.1: Lò nướng bánh
* Tủ ủ bột
Hình 1.2: Tủ ủ bột
Thng chứa bột nhào hoặc tủ dng để bột (cho bột n men). c loại thng
này phải làm bằng nhôm hoặc thép không gỉ hay bằng gỗ.
* Máy xay bột
Hình 1.3: Máy xay bt
1.1.3.2.
1.1.3.3. Dụng cụ chế biến bánh Á
* Bàn chế biến
Hình 1.4: Bàn chế biến
Phần lớn các thao tác nhào, trộn, nặn, cán, cắt bột đều được làm trên bàn, do vậy
kích thước chất liệu đểm bàn phải được qui định theo đúng quy cách để đảm bảo
an toàn lao động, năng suất chất ợng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Bàn m bánh
phải chắc, bền, vững, mặtn thường được làm bằng đá hoặc inox. Ty theo diện tích
nhà bếp mà người ta thiết kế kích thước to, nhỏ khác nhau. Thông thường bàn chiều
cao từ 85 - 90cm, rộng từ 100 - 120cm, dài từ 200 - 300cm.
* Trục lăn
Hình 1.5: Trục lăn
Trục lăn thường có 3 loại: lớn, vừa, nhỏ và được làm bằng gỗ tốt.
- Loại nhỏ: dùng để cán những phần bột nhào đã được cắt nhỏ trước khi nặn bánh.
Loại trục lăn này thường kích thước chiều dài từ 18 - 20 cm, đường kính từ 2,5 -
3cm.