1
MỤC LỤC
BÀI 1: NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM.............................................................3
1. Khái niệm, đặc trưng, vai trò của nhà nước.............................................................................3
2. Nhà nước pháp quyền..............................................................................................................4
3. Nhà nước pháp quyền XHCN VN...........................................................................................4
4. Xây dựng, hoàn thiện NNPC XHCN VN................................................................................5
BÀI 2: BỘ MÁY, CHỨC NĂNG, HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC CHXHCN VN.............................5
1. Khái niệm, đặc điểm bộ máy nhà nước...................................................................................5
2. Cơ cấu nhà nước CHXHCNVN...............................................................................................6
3. Các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Bộ máy nhà nước VN hiện nay.............................6
4. Chức năng của nhà nước..........................................................................................................6
5. Một số chức năng chủ yếu của nhà nước CHXHCN VN........................................................7
6. Hình thức nhà nước..................................................................................................................7
BÀI 3: KHÁI NIỆM, THUỘC TÍNH, NGUỒN PHÁP LUẬT, CHỨC NĂNG CỦA PHÁP
LUẬT...............................................................................................................................................9
1. Khái niệm và các thuộc tính cơ bản của pháp luật...................................................................9
2. Nguồn pháp luật, văn bản quy phạm pháp luật, hệ thống pháp luật........................................9
3. Chức năng của PL..................................................................................................................10
BÀI 4: QUY PHẠM PHÁP LUẬT, QUAN HỆ PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT 11
1. Quy phạm pháp luật...............................................................................................................11
2. Quan hệ pháp luật..................................................................................................................11
3. Thực hiện pháp luật...............................................................................................................13
4. Mối liên hệ giữ 3 cái trên.......................................................................................................13
BÀI 5: Ý THỨC PHÁP LUẬT, VĂN HÓA PHÁP LUẬT, VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ
TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ..........................................................................................................13
I. Ý thức pháp luật.....................................................................................................................13
II. Văn hóa PL............................................................................................................................15
III. Vi phạm PL..........................................................................................................................15
III. Trách nhiệm Pl.....................................................................................................................17
BÀI 6: LUẬT DÂN SỰ VÀ TỐ TỤNG DÂN SỰ........................................................................17
I. Luật dân sự.............................................................................................................................17
II. Tố tụng dân sự.......................................................................................................................19
2
BÀI 7: LUẬT HIẾN PHÁP........................................................................................................... 20
I. Khái niệm...............................................................................................................................20
II. Đối tượng điều chỉnh.................................................................................................................20
III. Nguồn luật............................................................................................................................20
IV. Quyền con người, quyền công dân......................................................................................21
V. Nguyên tắc thực hiện và bảo vệ quyền con người, quyền công dân.....................................21
V. Nghĩa vụ Nhà nước: Quyền cn người, quyền công dân........................................................21
BÀI 8: LUẬT HÀNH CHÍNH.......................................................................................................21
I. Khái niệm Luật Hành chính....................................................................................................21
II. Phương pháp điều chỉnh.......................................................................................................22
IV. Nội dung cơ bản của luật hành chính..................................................................................22
BÀI 9: LUẬT HÌNH SỰ VÀ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ.........................................................24
I. Luật hình sự............................................................................................................................24
I. Luật tố tụng hình sự................................................................................................................28
3
BÀI 1: NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM
1. Khái niệm, đặc trưng, vai trò của nhà nước
a. Khái niệm
- Là tổ chức quyền lực chính trị công cộng
- có bộ máy chuyên cưỡng chế
- có lãnh thổ và quản lý dân cư theo lãnh thổ
- nhằm thực hiện các mục tiêu của giai cấp và mục tiêu xã hội
b. Bản chất
- Tính giai cấp: công cụ bảo vệ quyền lợi chủ yếu của giai cấp thống trị
Thể hiện: ai lập ra? (Nhà nước chỉ ra đời trong xã hội có giai cấp); Ai nắm quyền lực nhà nước?
Bảo vệ lợi ích ai?
- Tính xã hội: giải quyết những vấn đề chung của toàn xã hội, bảo vệ lợi ích chung của xã hội
Ví dụ: trị thuỷ (Sơn Tinh Thủy Tinh); bảo vệ đất nước (Thánh Gióng)
- Phụ thuộc vào từng nhà nước và phụ thuộc vào từng thời kỳ lịch sử
- Chịu sự tác động của kinh tế, xã hội, tương quan lực lượng, truyền thống, hoàn cảnh lịch sử, quốc tế
v.v.
- Ngày nay: bản chất xã hội. Thể hiện:
bảo vệ duy trì trật tự chung
bảo vệ quyền con người, quyền công dân
bảo vệ nhóm yếu thế, chú trọng tạo lập công bằng xã hội
tạo khuôn khổ pháp lý thúc đẩy pt
c. Đặc trưng của nhà nước
- Thiết lập quyền lực chính trị công cộng đặc biệt, có bộ máy cưỡng chế riêng
- Có lãnh thổ và phân chia dân cư theo lãnh thổ
- Đại diện và thực hiện chủ quyền quốc gia
- Ban hành và tổ chức thực thi pháp luật
- Thu thuế
4
d. Vai trò của nhà nước
- Đối với kinh tế: thúc đẩy hay kìm hãm kinh tế
- Đối với xã hội: bảo vệ trật tự xã hội, công bằng, công lý
- Đối với cá nhân: bảo vệ quyền công dân, quyền con người
- Đối với quốc gia: bảo vệ chủ quyền quốc gia, độc lập, phát triển
2. Nhà nước pháp quyền
a. Khái niệm
Là phương thức tổ chức quyền lực nhà nước, trong đó:
- Thừa nhận tính tối cao của pháp luật;
- Chống lạm quyền: phân định và kiểm soát quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp trong bộ máy quyền
lực nhà nước;
- Tôn trọng quyền và tự do của con người,
- Tôn trọng pháp luật quốc tế
b. Đặc trưng
- Thừa nhận tính tối cao của pháp luật
- Chống lạm quyền: phân định và kiểm soát quyền lập, hành, tư pháp trong bộ máy quyền lực nhà
nước
- Tôn trọng quyền và tự do của con người,
- Tôn trọng pháp luật quốc tế
- Tư pháp độc lập
3. Nhà nước pháp quyền XHCN VN
a. Đặc điểm
- Nhà nước của dân, do dân, vì dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
- Thượng tôn pháp luật: Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý
xã hội bằng pháp luật
- Tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người
- Hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, nhân đạo, đầy đủ, thống nhất, đồng bộ, kịp thời, khả thi, công
khai minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận...
- Độc lập của toà án, thẩm phán, hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật
- Quyền lực thống nhất, có sự phân công rành mạch, phối hợp chặt chẽ và kiểm soát hiệu quả giữa các
cơ quan nhà nước trong việc thực hiện 3 quyền
5
- Tôn trọng và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế
- Đảng lãnh đạo nhà nước và xã hội
4. Xây dựng, hoàn thiện NNPC XHCN VN
- Hoàn thiện hệ thống pháp luật; thực hiện pháp luật nghiêm minh, nhất quán; thượng tôn PL
- Quyền lực nhà nước thống nhất, phân công rành mạch, phối hợp chặt chẽ, kiểm soát hiệu quả
- Tôn trọng, bảo đẩm quyền con người, công dân
- Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội
- Cải cách hành chính
- Đẩy mạnh cải cách tư pháp, bảo đảm tính độc lập của tòa án
BÀI 2: BỘ MÁY, CHỨC NĂNG, HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC CHXHCN VN
1. Khái niệm, đặc điểm bộ máy nhà nước
a. Khái niệm
Bộ máy nhà nước là một hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương, được
tổ chức hoạt động theo những nguyên tắc chung, thống nhất, nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm
vụ của nhà nước
b. Đặc điểm
- Được tạo nên bởi hệ thống các cơ quan nhà nước
- Bộ máy nhà nước khác với hệ thống chính trị;
- câu tổ chức bộ máy nhà nước, nguyên tắc tổ chức rất đa dạng tùy từng quốc gia, từng giai đoạn lịch
sử