THƯƠNG MẠI
THƯƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ
ĐIỆN TỬ
THƯƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ
TÀI LIỆU HỌC TẬP
MỤC LỤC
MỤC LỤC............................................................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ............................................................. 4
1. 1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ....................................................... 4
1.1 Các khái niệm về thương mại điện tử và kinh doanh điện tử ............................................... 4
1.2 Các hình thức giao dịch trong thương mại điện tử. ............................................................... 5
1.3 Đặc điểm của thương mại điện tử ......................................................................................... 6
2. 2. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ........................................................ 8
2.1 Lịch sử Internet ...................................................................................................................... 8
2.2 Lịch sử thương mại điện tử .................................................................................................... 8
3. 3. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT
NAM .............................................................................................................................................. 10
3.1 Thực trạng phát triển thương mại điện tử trên thế giới. ....................................................... 10
3.2 Thực trạng phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam ....................................................... 11
4. 4. Kế hoạch tổng thế phát triển thương mại điện tử 2006 – 2010 .......................................... 17
4.1.Quan điểm phát triển ............................................................................................................ 17
4.2 Mục tiêu của kế hoạch ......................................................................................................... 17
4.3 Các chương trình dự án ........................................................................................................ 17
5. 5. LỢI ÍCH CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ........................................................................ 17
5.1 Lợi ích đối với doanh nghiệp ............................................................................................... 17
5.2 Lợi ích đối với người tiêu dùng ........................................................................................... 18
5.3 Lợi ích đối với xã hội ........................................................................................................... 18
6. 6. HẠN CHẾ CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ..................................................................... 19
CHƯƠNG 2: TRIỂN KHAI CÔNG VIỆC KINH DOANH TRÊN INTERNET ............................. 20
7. 1. ĐẠI CƯƠNG VỀ INTERNET .......................................................................................... 20
1.1 Mạng máy tính ..................................................................................................................... 20
1.2 Địa chỉ IP ............................................................................................................................. 21
1.3 Tên miền Internet ................................................................................................................. 21
1.4 Các thành phần của một mạng máy tính .............................................................................. 21
8. 2 WEBSITE ........................................................................................................................... 22
9. 3. QUY TRÌNH TRIỂN KHAI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ .................................................. 23
3.1 Lập kế hoạch và hoạch định chiến lược ............................................................................... 24
3.2 Lựa chọn phần cứng, phần mềm .......................................................................................... 34
3.3 Mua tên miền, thuê máy chủ ................................................................................................ 35
3.4 Thiết kế webste .................................................................................................................... 35
3.5 Xây dựng hệ thống ............................................................................................................... 39
3.6 Quảng cáo cho trang web ..................................................................................................... 40
CHƯƠNG 3:THANH TOÁN ĐIỆN TỬ ........................................................................................... 42
10. 1. TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN ĐIỆN TỬ ............................................................. 42
1.1. Thanh toán truyền thống và thanh toán điện tử .................................................................. 42
1.2 Lợi ích của thanh toán điện tử .............................................................................................. 43
1.3 Hạn chế của thanh toán điện tử ............................................................................................ 45
1.4 Yêu cầu đối với thanh toán điện tử ...................................................................................... 46
1.5 Các bên tham gia thanh toán điện tử .................................................................................... 47
1.6. Rủi ro trong thanh toán điện tử ........................................................................................... 48
11. 2. THANH TOÁN ĐIỆN TỬ GIƯA DOANH NGHIỆP VỚI NGƯỜI TIÊU DÙNG ..... 50
2.1 Quy trình thanh toán ............................................................................................................ 50
2.2 Các dịch vụ ngân hàng được sử dụng trong thanh toán B2C ............................................... 50
2.3 Các loại thẻ được sử dụng trong thanh toán ........................................................................ 55
2.4. Thẻ tín dụng ........................................................................................................................ 59
2.5 Thẻ ghi nợ (debit card) ......................................................................................................... 60
2.6. Thẻ thông minh ................................................................................................................... 61
2.7. Vai trò của ngân hàng trong thanh toán thẻ ........................................................................ 62
2.8. Tiền điện tử, tiền số hóa (e-cash, digital cash) .................................................................... 62
2.9. Ví điện tử ............................................................................................................................ 63
12. 3. THANH TOÁN ĐIỆN TỬ GIỮA DOANH NGHIỆP - DOANH NGHIỆP (B2B) ...... 63
3.1 Trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) ............................................................................................. 63
3.2 Thực trạng thanh toán điện tử EDI ở Việt nam.................................................................... 64
CHƯƠNG 4 MARKETING ĐIỆN TỬ ............................................................................................. 67
13. 1.TỔNG QUAN VỀ MARKETING ĐIỆN TỬ ................................................................. 67
1.1.Khái niệm về marketing điện tử ........................................................................................... 67
1.2 Đặc điểm của marketing điện tử .......................................................................................... 67
1.3. Sự khác biệt của marketing điện tử và marketing truyền thống ......................................... 67
1.4. Lợi ích của Marketing điện tử ............................................................................................. 69
14. 2.MARKETING TRỰC TUYẾN ...................................................................................... 70
2.1. Khái niệm ............................................................................................................................ 70
2.2. Các công cụ marketing trực tuyến gồm có ......................................................................... 72
2.3. Các kỹ thuật marketing trên Internet ................................................................................... 72
15. 3 .NGHIÊN CỨU THỊ TRƯỜNG TRÊN INTERNET ..................................................... 73
3.1 Phân tích hành vi khách hàng .............................................................................................. 73
3.2 Phân đoạn thị trường, thị trường mục tiêu, định vị sản phẩm .............................................. 75
16. 4.CHIẾN LƯỢC MARKETING ĐIỆN TỬ ...................................................................... 76
4.1. Chiến lược sản phẩm ........................................................................................................... 76
4.2. Chiến lược giá ..................................................................................................................... 78
4.3. Chiến lược phân phối .......................................................................................................... 79
4.4. Chiến lược xúc tiến và hỗ trợ kinh doanh ........................................................................... 80
17. 5. QUẢNG CÁO TRÊN INTERNET ................................................................................ 82
5.1 Lịch sử quảng cáo trên Internet ............................................................................................ 83
5.2 Các hình thức quảng cáo trên Internet ................................................................................. 83
5.3 Mua bán quảng cáo trên mạng ............................................................................................. 85
18. 6. TIẾP THỊ BẰNG EMAIL.............................................................................................. 86
19. 6.1 Tổng quan về tiếp thị bằng email ................................................................................. 86
6.2. Cách thức marketing bằng email hiệu quả .......................................................................... 89
6.3. Một số chú ý khi tiếp thị bằng email ................................................................................... 89
20. 7. VIRAL MARKETING: ................................................................................................ 93
21. 8. MỘT SỐ SAI LẦM THƯỜNG GẶP KHI THỰC HIỆN MARKETING TRÊN
INTERNET .................................................................................................................................... 93
CHƯƠNG 5: PHÒNG TRÁNH RỦI RO TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ............................... 96
22. 1. VẤN ĐỀ AN NINH TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ............................................ 96
1.1. Các rủi ro trong thương mại điện tử .................................................................................... 96
1.2. Các khía cạnh an ninh trong thương mại điện tử .............................................................. 101
1.3 Ảnh hưởng của rủi ro tới hoạt động của doanh nghiệp trong thương mại điện tử ............. 102
23. 2. CÁC BIỆN PHÁP ĐỀ PHÒNG TRÁNH RỦI RO TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
104
2.1 Các giải pháp mang tính kỹ thuật....................................................................................... 104
2.2 Giải pháp về pháp lý .......................................................................................................... 116
2.3.Nâng cao hiểu biết và ý thức của các chủ thể tham gia thương mại điện tử ...................... 118
CHƯƠNG 6: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ LUẬT PHÁP TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ............ 120
1. TỔNG QUAN VỀ MÔI TRƯỜNG PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ .. 120
1.1. Sự cần thiết phải xây dựng khung pháp lý cho việc triển khai Thương mại điện tử ........ 120
1.2. Các vấn đề pháp lý trong TMĐT ..................................................................................... 120
1.3. Pháp luật về thương mại điện tử trên thế giới .................................................................. 127
2. 2. LUẬT GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ CỦA VIỆT NAM .......................................................... 130
2.1.Nguyên tắc tiến hành giao dịch điện tử: ............................................................................ 130
2.2 Giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu ................................................................................ 131
2.3. Thời điểm, địa điểm gửi thông điệp dữ liệu ...................................................................... 131
2.4. Thời điểm, địa điểm nhận thông điệp dữ liệu ................................................................... 131
2.5 Giá trị pháp lý của chữ ký điện tử ...................................................................................... 131
2.6 Hợp đồng điện tử ............................................................................................................... 132
2.7 Vấn đề an ninh và bảo mật thông tin được quy định trong pháp luật về TMĐT của Việt
nam. .......................................................................................................................................... 133
3. 3 E-UCP VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ XUẤT TRÌNH CHỨNG TỪ ĐIỆN TỬ ................. 136
4. TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ................................................................................... 136
3.1.Giới thiệu về eUCP ............................................................................................................ 136
5. ..................................................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.Quan hệ giữa eUCP và UCP500 ........................................................................................ 136
3.3.Phạm vi điều chỉnh của eUCP ............................................................................................ 137
6. ..................................................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.Chứng từ điện tử và việc ký điện tử đối với các chứng từ này .......................................... 137
3.5.Điều kiện kỹ thuật để triển khai xuất trình chứng từ điện tử trong thanh toán quốc tế ..... 140
3.6. Kết luận ........................................................................................................................ 140
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
1.1 Các khái niệm về thương mại điện tử và kinh doanh điện tử
Cho đến hiện tại có nhiều định nghĩa khác nhau về thương mại điện tử. Các định nghĩa này xem xét
theo các quan điểm, khía cạnh khác nhau. Theo quan điểm truyền thông, thương mại điện tử là khả
năng phân phối sản phẩm, dịch vụ, thông tin hoặc thanh toán thông qua một mạng ví dụ Internet
hay world wide web.
Theo quan điểm giao tiếp, thương mại điện tử liên quan đến nhiều hình thức trao đổi thông tin
giữa doanh nghiệp với nhau, giữa khách hàng với doanh nghiệp và giữa khách hàng với khách
hàng.
Theo quan điểm quá trình kinh doanh: thương mại điện tử bao gồm các hoạt động được hỗ trợ
trực tiếp bởi liên kết mạng.
Theo quan điểm môi trường kinh doanh: thương mại điện tử là một môi trường cho phép có thể
mua bán các sản phẩm, dịch vụ và thông tin trên Internet. Sản phẩm có thể hữu hình hay vô hình.
Theo quan điểm cấu trúc: thương mại điện tử liên quan đến các phương tiện thông tin để
truyền: văn bản, trang web, điện thoại Internet, video Internet.
Sau đây là một số định nghĩa khác về thương mại điện tử:
Thương mại điện tử là tất cả các hình thức giao dịch được thực hiện thông qua mạng máy tính có
liện quan đến chuyển quyền sở hữu về sản phẩm hay dịch vụ.
Theo Diễn đàn đối thoại xuyên Đại tây dương, thương mại điện tử là các giao dịch thương mại về
hàng hoá và dịch vụ được thực hiện thông qua các phương tiện điện tử.
Cục Thống kê Hoa kỳ định nghĩa thương mại điện tử là việc hoàn thành bất kỳ một giao dịch
nào thông qua một mạng máy tính làm trung gian mà bao gồm việc chuyển giao quyền sở hữu hay
quyền sử dụng hàng hoá và dịch vụ.
Theo nghĩa rộng có nhiều định nghĩa khác về thương mại điện tử như thương mại điện tử là toàn bộ
chu trình và các hoạt động kinh doanh liên quan đến các tổ chức hay cá nhân hay thương mại điện
tử là việc tiến hành hoạt động thương mại sử dụng các phương tiện điện tử và công nghệ xử lý
thông tin số hoá.
UNCITAD định nghĩa về thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, phân phối, marketing, bán
hay giao hàng hoá và dịch vụ bằng các phương tiện điện tử.
Liên minh châu Âu định nghĩa thương mại điện tử bao gồm các giao dịch thương mại thông qua
các mạng viễn thông và sử dụng các phương tiện điện tử. Nó bao gồm thương mại điện tử gián tiếp
(trao đổi hàng hoá hữu hình) và thương mại điện tử trực tiếp (trao đổi hàng hoá vô hình).
Thương mại điện tử cũng được hiểu là hoạt động kinh doanh điện tử, bao gồm: mua bán điện tử
hàng hoá, dịch vụ, giao hàng trực tiếp trên mạng với các nội dung số hoá được; chuyển tiền điện tử
- EFT (electronic fund transfer); mua bán cổ phiếu điện tử - EST (electronic share trading);
vận đơn điện tử - E B/L (electronic bill of lading); đấu giá thương mại - Commercial auction; hợp
tác thiết kế và sản xuất; tìm kiếm các nguồn lực trực tuyến; mua sắm trực tuyến - Online
procurement; marketing trực tiếp, dịch vụ khách hàng sau khi bán...
UN đưa ra định nghĩa đầy đủ nhất để các nước có thể tham khảo làm chuẩn, tạo cơ sở xây dựng
chiến lược phát triển thương mại điện tử phù hợp. Định nghĩa này phản ánh các bước thương mại
điện tử , theo chiều ngang: “thương mại điện tử là việc thực hiện toàn bộ hoạt động kinh doanh bao
gồm marketing, bán hàng, phân phối và thanh toán (MSDP) thông qua các phương tiện điện tử”.