VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
VIỆN NGHIÊN CỨU TÔN GIÁO
TÀI LIỆU
TÔN GIÁO, TÍN NGƯỠNG Ở KHU VỰC TÂY
NGUYÊN HIỆN NAY
(Thuộc Đề án Hỗ trợ thông tin, tuyên truyền về dân tộc, tôn giáo theo quyết
định số 219-QĐ/TTg ngày 21 tháng 2 năm 2019)
Hà Nội, tháng 01 năm 2023
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU....................................................................................................................... 6
NỘI DUNG ................................................................................................................................... 9
CHƯƠNG 1: TÌNH HÌNH VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA TÔN GIÁO, TÍN NGƯỠNG Ở
TÂY NGUYÊN............................................................................................................................ 9
1.1. Khái quát về bối cảnh Tây Nguyên hiện nay .......................................... 9
1.1.1. Tình hình kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng hiện
nay của Tây Nguyên ......................................................................................... 9
1.1.2. Về tình hình các tộc người ở Tây Nguyên hiện nay ............................ 15
1.2. Tình hình và đặc điểm của tôn giáo ở Tây Nguyên .............................. 21
1.2.1. Tình hình các tôn giáo ở Tây Nguyên .................................................. 21
1.2.2. Đặc điểm các tôn giáo ở Tây Nguyên .................................................. 84
1.3. Tình hình và đặc điểm của tín ngưỡng ở Tây Nguyên ......................... 88
1.3.1. Các loại hình tín ngưỡng ở Tây Nguyên .............................................. 88
1.3.2. Đặc điểm của tín ngưỡng ở Tây Nguyên ........................................... 107
Chương 2: Tôn giáo, tín ngưỡng trong đời sống văn hoá, xã hội ở Tây Nguyên hiện
nay ............................................................................................................................................... 110
2.1. Tôn giáo, tín ngưỡng trong đời sống văn hoá ở Tây Nguyên ............ 110
2.1.1. Vài nét khái quát về đời sống văn hóa ở Tây Nguyên ........................ 110
2.1.2. Những đóng góp của tôn giáo, tín ngưỡng trong đời sống văn hóa ở
Tây Nguyên .................................................................................................. 114
2.1.3. Một số nhận xét .................................................................................. 124
2.2. Tôn giáo, tín ngưỡng trong đời sống xã hội ở Tây Nguyên ............... 126
2.2.1. Vài nét khái quát về đời sống xã hội ở Tây Nguyên .......................... 126
2.2.2. Những đóng góp của tôn giáo, tín ngưỡng trong đời sống xã hội ở Tây
Nguyên ......................................................................................................... 127
2.2.3. Một số nhận xét .................................................................................. 136
2.3. Tôn giáo, tín ngưỡng trong đời sống kinh tế ở Tây Nguyên .............. 137
Chương 3: Một số vấn đề đặt ra đối với tôn giáo, tín ngưỡng ở Tây Nguyên hiện
nay và khuyến nghị ................................................................................................................. 146
3.1. Một số vấn đề đặt ra .............................................................................. 146
3.1.1. Vấn đề chủ nghĩa ly khai và việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo ở Tây
Nguyên hiện nay ........................................................................................... 146
3.1.2. Vấn đề đất đai tôn giáo ở Tây Nguyên hiện nay ................................ 147
3.1.3. Vấn đề xây dựng mới, sửa chữa, cơi nới cơ sở thờ tự ....................... 149
3.1.4. Vấn đề tôn giáo tộc người ở Tây Nguyên hiện nay ........................... 150
3.1.5. Vấn đề bảo tồn các tín ngưỡng truyền thống ở Tây Nguyên hiện nay
...................................................................................................................... 152
3.1.6. Một số vấn đề đặt ra về mặt công tác tôn giáo ................................... 152
3.2. Một số kiến nghị ..................................................................................... 157
3.2.1. Một số kiến nghị đối với công tác thông tin, tuyên truyền ................ 157
3.2.2. Một số kiến nghị, giải pháp nhằm phát huy vai trò của tôn giáo phục vụ
phát triển bền vững Tây Nguyên .................................................................. 162
3.2.3. Một số kiến nghị đối với công tác tôn giáo ........................................ 163
3.2.4. Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của tôn giáo cho phát triển bền
vững. ............................................................................................................. 165
KẾT LUẬN .............................................................................................................................. 168
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 170
3
THÀNH VIÊN THAM GIA
1. PGS.TS. Chu Văn Tuấn - Chủ nhiệm nhiệm vụ
2. ThS. Phạm Quang Tùng - Thư ký khoa học
3. ThS. Đỗ Duy Hưng - Thành viên chính
4. ThS. Nguyễn Văn Quý - Thành viên chính
5. ThS. Nguyễn Thị Trang - Thành viên chính
6. ThS. Trần Anh Châu - Thành viên chính
7. ThS. Phạm Thị Thuỷ Chung - Thành viên chính
8. ThS. Phạm Minh Phương - Thành viên chính
9. ThS. Nguyễn Hữu Sử - Thành viên chính
4
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1: Số liệu tín đồ Phật giáo Tây Nguyên năm 2013 ................................... 24
Bảng 2: Bảng số liệu thống kê về Công giáo ở Tây Nguyên năm 2013 ............ 37
Bảng 3: Bảng số liệu thống kê về Công giáo ở Tây Nguyên năm 2016 ............ 38
Bảng 4: Bảng số liệu tình hình tín đồ và cơ sở thờ tự đạo Cao Đài ở Tây
Nguyên (Số liệu tín đồ của năm 2013 và 2021) .................................................. 55
Bảng 5: Bảng các t chc Hội thánh đạo Cao Đài có tín đồ ở Tây Nguyên ...... 56
Bảng 6: Tng hợp các Hội thánh, T chc đạo Cao Đài chưa có mặt ở Tây Nguyên . 62
Bảng 7: Bảng tng hợp các Thánh Thất Cao Đài ở Tây Nguyên chia theo tnh 63
Bảng 8: Bảng Thánh thất Cao Đài tnh Kon Tum theo đơn vị hành chính ....... 65
Bảng 9: Bảng Thánh thất Cao Đài tnh Gia Lai theo đơn vị hành chính ........... 66
Bảng 10: Thánh thất Cao Đài tnh Đắk Lắk theo đơn vị hành chính .................. 69
Bảng 11: Bảng Thánh thất Cao Đài tnh Lâm Đồng theo đơn vị hành chính ..... 71
Bảng 12: Bảng Lễ hội, đối tượng cúng và quy mô lễ hội của người Ba Na ở Gia Lai. ...... 103
Bảng 13: Bảng các lễ nông nghiệp truyền thống của người Ba Na ở Gia Lai . 104
Bảng 14: Bảng các lễ nông nghiệp của người Ba Na ở Gia Lai hiện nay ........ 104
Bảng 15: Bảng các lễ hội nông nghiệp truyền thống của người Ba Na ở Gia Lai ...... 105
Bảng 16: Bảng các lễ hội nông nghiệp của người Ba Na ở Gia Lai hiện nay . 105
5
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1: Biểu đồ tăng trưởng kinh tế xã hội Kon Tum năm 2021 ........... 11
Biểu đồ 2: Biểu đồ kinh tế xã hội Gia Lai năm 2021 .................................. 11
Biểu đồ 3: Tình hình kinh tế xã hội tnh Đắk Lắk năm 2021 ..................... 12
Biểu đồ 4: Kinh tế xã hội tnh Đắc Nông năm 2021 ................................... 13
Biểu đồ 5: Kinh tế xã hội năm 2021 tnh Lâm Đồng .................................. 13
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
ĐSVH
Đời sống văn hóa
ĐSXH
Đời sống xã hội
DTTS
Dân tộc thiểu số
GHPGVN
Giáo hội Phật giáo Việt Nam
HT
Hòa thượng
KHXH
Khoa học xã hội
MLXH
Mạng lưới xã hội
MTTQ
Mặt trận t quốc
NN
Nhà nước
NXB
Nhà xuất bản
PG
Phật giáo
TG
Tôn giáo
TGTN
Tôn giáo, tín ngưỡng
TK XX
Thế kỷ XX
TN
Tín ngưỡng
TNTS
Tộc người thiểu số
TP
Thành phố
UBND
Ủy ban nhân dân