TÀI LIỆU
HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC MẦM NON DÀNH CHO NHÓM TRẺ ĐỘC LẬP,
LỚP MẪU GIÁO ĐỘC LẬP, LỚP MẦM NON ĐỘC LẬP
Chuyên đề 8: Hướng dẫn tổ chức hoạt động
giáo dục phát triển thể chất
(Lưu hành nội bộ)
HÀ NỘI – THÁNG 12/2022
DỰ THẢO
2
BI 1
1. Khi nim v mc đch ca gio dc th cht
Giáo dục thể chất là một quá trình sư phạm nhằm hoàn
thiện về mặt hình thể và chức năng sinh học của cơ thể
con người, hình thành và củng cố những kỹ năng, kỹ xảo
vận động, giáo dục các tố chất thể lực.
Giáo dục thể chất cho trẻ mầm non là quá trình tác động nhiều
mặt tới trẻ, tổ chức cho trẻ vận động và sinh hoat hợp lý nhằm
làm cho cơ thể trẻ phát triển cân đối, sức khỏe được tăng
cường, tạo cơ sở cho sự phát triển toàn diện.
Phương pháp giáo dục thể chất cho trẻ mầm non là tổ hợp
những cách thức tổ chức quá trình giáo dục thể chất của giáo
viên, trong đó giáo viên giữ vai trò chủ đạo, trẻ giữ vai trò chủ
động, tích cực nhằm tiếp thu những tri thức, hình thành năng
lực vận động, thói quen sinh hoạt lành mạnh cho trẻ.
Khi nim gio dc th cht
Mc đích gio dc th cht cho trẻ ở cơ sở giáo dc mầm non
Để phù hợp với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực của xã hội trong từng
thời kỳ, mục đích GDTC cho trẻ ở cơ sở giáo dục mầm non được xác định với
những nội dung khác nhau.
Thông tư số 51/2020/TT-BGDĐT ngày 31 tháng 12 năm 2020 của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thông tư sửa đổi, bổ sung một
số nội dung của Chương trình Giáo dục mầm non ban hành kèm theo
Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu rõ mục đích GDTC cho trẻ ở trường
mầm non theo từng độ tuổi như sau:
3
Đối với trẻ ở cuối tuổi nhà trẻ
- Khoẻ mạnh, cân nặng và chiều cao
phát triển bình thường theo lứa tuổi.
- Thích nghi với chế độ sinh hoạt ở
nhà trẻ.
- Thực hiện được vận động cơ bản
theo độ tuổi.
- Có một số tố chất vận động ban đầu
(nhanh nhẹn, khéo léo, thăng bằng cơ
thể).
- Có khả năng phối hợp khéo léo cử
động bàn tay, ngón tay.
- Có khả năng làm được một số việc tự
phục vụ trong ăn, ngủ và vệ sinh cá
nhân.
Đối với trẻ ở cuối tuổi mẫu
giáo
- Khoẻ mạnh, cân nặng và chiều cao phát
triển bình thường theo lứa tuổi.
- Thực hiện được các vận động cơ bản một
cách vững vàng, đúng tư thế.
- Có khả năng phối hợp các giác quan và
vận động; vận động nhịp nhàng, biết định
hướng trong không gian.
- Có kĩ năng trong một số hoạt động cần
sự khéo léo của đôi tay.
- Có một số hiểu biết về thực phẩm và ích lợi
của việc ăn uống đối với sức khoẻ.
- Có một số thói quen, kĩ năng tốt trong ăn
uống, giữ gìn sức khoẻ và đảm bảo sự an
toàn của bản thân.
2. Ni dung gio dc th cht
Căn cứ vào mục tiêu giáo dục thể chất cho trẻ mầm non, đặc điểm phát
triển tâm sinh lý và vận động của trẻ, nội dung giáo dục thể chất cho trẻ mầm
non, bao gồm:
Trang bị cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về vệ sinh,
dinh dưỡng, phòng bệnh và rèn luyện thể dục như: Vệ
sinh cơ thể, vệ sinh ăn uống, vệ sinh môi trường, vệ
sinh phòng bệnh; những kiến thức về thể dục như các
bài tập đội hình đội ngũ, bài tập phát triển chung, bài
tập vận động cơ bản và trò chơi vận động; lợi ích của
việc ăn uống, giữ gìn vệ sinh và luyện tập thể dục đối
với sức khỏe của trẻ.
Hình thành kỹ năng vận động, kỹ năng tự phục vụ, vệ
sinh cá nhân và môi trường phù hợp với khả năng.
Giáo dục thái độ tích cực đối với việc rèn luyện thể chất và
bảo vệ sức khỏe.
4
Đm bo tính liên tc: Trong quá trình GDTC, cần phải cho trẻ luyện tập
một cách thường xuyên, liên tc, đều đặn vào những giờ nhất định như thể
dục sáng, thể dục giữa giờ, trò chơi vận động, hoạt động chung... với những
hình thức khác nhau nhằm hình thành những phản xạ có điều kiện, làm cho
trẻ có thói quen tập luyện.
Đm bo tính lặp lại: Việc lặp lại không chỉ tiến hành với các động tác
riêng lẻ mà cả trình tự thực hiện, thời gian, phương pháp và hình thức của
bài tập. Mức độ lặp lại phụ thuộc vào ý nghĩa cụ thể của động tác được sử
dụng, vào nội dung và xu hướng chung của các buổi tập ở một giai đoạn nào
đó, vào đặc điểm của người tập và vào những điều kiện khác có ảnh hưởng
đến tính chất của lượng vận động.
Ví d: Đối với hoạt động thể dục sáng của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi, giáo
viên thường cho trẻ tập 4-5 động tác, mỗi động tác tập 3-4 lần và luôn được
sắp xếp theo trình tự nhất định: động tác hô hấp –> động tác phát triển cơ
tay và bả vai –> động tác phát triển cơ lưng, bụng –> động tác phát triển cơ
chân.
Đm bo tính biến đổi: Là sự thay đổi hình thức, nội dung các bài tập thể
chất và các điều kiện thực hiện chúng, là sự biến đổi hoặc biến dạng linh hoạt
về lượng vận động và sự đa dạng các phương pháp vận dụng chúng để đảm
bảo mức phát triển của cơ thể trẻ và làm cho quá trình tập khỏi đơn điệu.
Tuy nhiên, không được thay đổi quá đột ngột, nếu không, có thể những kích
thích mới sẽ dẫn đến sự phá vỡ những gì đ hình thành ở trẻ.
Ví d: Đối với bài tập thể dục sáng, tuy được tiến hành theo một trình
tự và nội dung nhất định nhưng mỗi tuần nên thay đổi 1 đến 2 động tác
nhằm giúp trẻ đỡ nhàm chán.
Đm bo sự luân phiên giữa vận động và nghỉ ngơi: Vận động quá
nhiều sẽ gây trạng thái bất ổn định, căng thẳng cho thần kinh. Do đó, để đạt
được hiệu quả cao trong quá trình giáo dục thể chất cần có những “qung
nghỉ ngơi thích hợp”.
Ví d: Sau khi tập bài tập vận động cơ bản nên có phần hồi tĩnh giúp
cơ thể trở về trạng thái cân bằng.
Đm bo thứ tự hợp lý của từng buổi tập: Cần đảm bảo toàn bộ nội
dung luyện tập thống nhất thành một khối, theo trình tự để thúc đẩy lẫn
nhau, bổ sung và làm cơ sở cho nhau.
Ví d: Gờ thể dục cần tiến hành theo trình tự: khởi động, trọng động,
hồi tĩnh.
Nguyên tc h thng
3. Nguyên tắc gio dc th cht
5
Nhằm hình thành ở trẻ ý thức chủ động và tích cực tham gia trong quá trình
giáo viên hướng dẫn cũng như chủ động và và tích cực vận dụng vào thực hành
trong sinh hoạt.
Để đảm bảo nguyên tắc trực quan, khi dạy vận động, giáo viên cần làm
mẫu các động tác để cụ thể hóa khái niệm về động tác, chỉ rõ cách thức thực
hiện. Động tác mẫu phải chính xác, giáo viên đứng ở vị trí tất cả trẻ đều nhìn
thấy được.
Trong quá trình tập luyện, cần sử dụng các hình thức trực quan khác
nhau, tác động lên các giác quan khác nhau để làm giàu thêm kinh nghiệm
vận động cho trẻ. Tính trực quan có liên hệ với lời nói, lời diễn giải được đưa
ra phải đúng lúc để tạo được một số kiến thức vận động.
Đm bo tính vừa sức có nghĩa là:
- Dự tính trước những trở ngại mà trẻ có thể vượt qua được bằng
sự huy động sức lực và khả năng mà không ảnh hưởng đến sức
khỏe của trẻ. Nhiệm vụ vận động phải phù hợp với giới hạn cao
nhất của vùng phát triển thể lực gần nhất mà trẻ có thể hoàn
thành được với sự nỗ lực cao về trí tuệ và thể lực.
- Khả năng vận động của trẻ lớn dần theo từng độ tuổi, vì vậy, cần
phải phức tạp hóa dần những yêu cầu để kích thích sự phát triển
tiếp tục của trẻ. Khi chuyển từ bài tập dễ đến bài tập khó hơn, cần
tuân theo quy luật tăng dần.
Giáo dc cá bit có nghĩa là giáo dục ph hợp với từng cá nhân trẻ.
Cá biệt hóa được tiến hành theo 02 cách:
- Chú ý đến những trẻ có mức độ phát triển thể chất chưa ph hợp
với lứa tuổi như trẻ bị suy dinh dưỡng, béo phì, hoặc có những sai
lệch về tư thế của cơ thể...
- Chuẩn bị thể lực một cách chuyên môn hóa cho những trẻ có năng
khiếu về hoạt động thể dục thể thao, chủ yếu là trẻ mẫu giáo lớn.
Nguyên tc t gic v tch cc
Nguyên tc trc quan
Nguyên tc vừa sức và giáo dục cá bit