Tầm nhìn 2030 cho mỹ thuật Việt Nam: 19 năm nữa ai
người cười ta?
Bà Nguyễn Hải Yến
21. 11. 2011 có lẽ là một ngày đáng nhớ với người yêu mỹ thuật như
tôi, vì tôi được có mặt trong một chương trình rất quan trọng cho mỹ
thuật Việt Nam: Hội thảo về “thực trạng mỹ thuật Việt Nam và mục
tiêu quy hoạch phát triển ngành mỹ thuật đến năm 2020 và tầm nhìn
đến năm 2030” (nguyên văn).
Hội thảo do Cục Mỹ thuật – Nhiếp ảnh và Triển lãm của Bộ Văn hóa
Thể thao Du lịch tổ chức, đây cũng là cơ quan chủ trì soạn thảo Quy
hoạch phát triển ngành mỹ thuật đến năm 2020.
Mục đích của hội thảo (theo báo cáo đề dẫn của ông Cục trưởng Vi
Kiến Thành): để nghe các ý kiến tham luận, thảo luận của các nhà quản
lý, các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, các nghệ sĩ về định hướng và
Quy hoạch phát triển của ngành mỹ thuật trong những năm tới, hướng
tới 5 mục tiêu của ngành là:
- Có nhiều tác phẩm, công trình mỹ thuật phục vụ đời sống nhân dân,
nâng cao mức hưởng thụ về mỹ thuật cho nhân dân, góp phần xây dựng
nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
- Bảo tồn, gìn giữ và phát triển mỹ thuật truyền thống,
- Đào tạo và bồi dưỡng tài năng mỹ thuật,
- Giao lưu, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực mỹ thuật,
- Xây dựng thị trường mỹ thuật trong nước phát triển bền vững.
Hội thảo còn khá vắng người.
Theo lịch của BTC, hội thảo bắt đầu từ 8h30. Nhưng lúc đó vẫn khá
vắng, chỉ chừng mươi người. Khoảng 15 phút sau, hội thảo đông hơn
chút, ông Vi Kiến Thành lên mở đầu chương trình với một tâm sự chân
thành, đại ý: cơ quan của ông mời rất nhiều bên có liên quan và cùng
trong Bộ VHTTDL tham dự hội thảo như Cục hợp tác quốc tế, Vụ đào
tạo, Vụ tổ chức, Đại học Mỹ thuật Việt Nam… nhưng đến giờ này, gọi
điện thoại, đại diện “các bên” vẫn bảo đang trên đường đến nhưng cũng
đang bị tắc đường (?!). Điều này vừa phản ánh một thực tế là Hà Nội
tắc đường nhiều vừa cho thấy một thực tế khác liên quan là “chúng ta
đang làm một việc cần thiết, quan trọng (ý nói việc soạn thảo Quy
hoạch) nhưng cũng bị coi là phù phiếm, không biết có thực tiễn gì
không. Thực tế cần quy hoạch nhưng từ quy hoạch trên giấy đến thực
hiện quy hoạch lại là cả một quá trình dài… cho nên bản thân người
trong cuộc cũng cảm thấy băn khoăn” … Ông Vi Kiến Thành lý giải
một cách tế nhị cho sự vắng mặt của đại diện nhiều bên liên quan trong
Hội thảo này… Sau đó ông đọc bản đề dẫn với nội dung chính mà tôi
đã trích dẫn phía trên.
Ông Nguyễn Phú Cường
Tiếp theo, ông Nguyễn Phú Cường – Cục phó – lên đọc Quyết định phê
duyệt Đề cương bản Quy hoạch, do Thứ trưởng Lê Tiến Thọ ký ngày 4.
8. 2010. Trước khi đọc, ông cũng tiếp lời ông Cục trưởng, nói về sự
khó khăn trong việc mời các chuyên gia viết bản Quy hoạch, đại ý: cán
bộ của Cục thì “năng lực có hạn”, các chuyên gia thì người bận, người
ngại… nên nói chung là việc viết Quy hoạch rất khó triển khai mặc dù
đã được phê duyệt đề cương. Theo đề cương, nội dung Quy hoạch có 3
chương. Chương I là Thực trạng ngành và Dự báo các yếu tố tác động
đến sự phát triển của ngành đến năm 2020 và những năm tiếp theo;
chương II là Quan điểm và mục tiêu phát triển của ngành; chương III là
các giải pháp thực hiện…
Ông Trần Khánh Chương
Người thứ ba lên phát biểu là ông Trần Khánh Chương, chủ tịch Hội
Mỹ thuật Việt Nam. Ông là người soạn thảo Chương I của Quy hoạch.
Trong phần thực trạng, ông điểm qua rất nhiều khía cạnh của hoạt động
mỹ thuật Việt Nam từ năm 1975 đến nay, rất nhiều con số thống kê
được đưa ra như số lượng triển lãm, các loại giải thưởng, số lượng hội
viên, số lượng sinh viên học mỹ thuật. Ông so sánh rất hay: thời Mỹ
thuật Đông dương, mỗi năm, cả nước chỉ có chừng 10 sinh viên mỹ
thuật tốt nghiệp, nay, con số đó lên đến hàng nghìn (?!) cho thấy lực
lượng của ngành thật đông đảo. Nhân nói đến thực trạng tượng đài, ông
nói: Báo chí cứ bảo nào là “nhà nhà làm tượng đài”, người người làm
tượng đài”, cả nước có hàng nghìn tượng đài… nhưng sau đề nghị của
ông về một đợt tổng kiểm kê số lượng tượng đài, cách đây 3 năm,
chúng ta “chỉ có 360 cái, lấy đâu ra hàng nghìn?!” Ông cũng nhân tiện