1
Luận văn
Đề tài : “Thị trường xuất khẩu hàng
hoá của Việt Nam – Những vấn đề đặt
ra và giải pháp phát triển”.
2
LỜI NÓI ĐẦU
Trong xu thế toàn cầu hoá, kinh tế thế giới bước vào thế kỉ 21, chủ động
tham gia hội nhập có kết quả và nhanh chóng nâng cao sức cạnh tranh của nền
kinh tế là vấn đề đang được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm ; trong dự thảo
báo cáo chính trị Đại Hội IX của Đảng đã chỉ rõ : “ chủ động hội nhập kinh tế
quốc tế và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp
tác quốc tế và nâng cao rõ rệt chât lượng sức cạnh tranh và hiệu quả kinh tế ”.
Với định hướng mà Đảng đã đề ra, để nâng cao hiệu quả của hội nhập và “
chất lượng sức cạnh tranh” Việt Nam cần thực hiện những biện pháp hữu hiệu
nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt thực hiện những giải pháp
mở rộng thị trường ngoài nước nhằm tăng cường xuất khẩu, góp phần thực hiện
nhiệm vụ phát triển kinh tế của cả nước .
Với mục tiêu quan trọng trên và để nghiên cứu rõ về thị trường xuất khẩu của
Việt Nam, em đã chọn đề tài : “Thị trường xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam
– Những vấn đề đặt ra và giải pháp phát triển”.
3
NỘI DUNG
I . KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ CỦA VIỆT
NAM – NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA :
1.Tổng quan về xuất khẩu hàng hoá .
1.1Khái niệm :
Xuất khẩu hàng hoá là những việc mua bán trao đổi hàng hoá, dịch vụ của
một nước này với một nước khác và dùng ngoai tệ làm phương tiện trao đổi .
Hoạt động xuất khẩu diễn ra trong nền kinh tế có thương mại quốc tế mở rộng
bao gồm cả việc bán sản phẩm hàng hoá ra nước ngoài và nhập sản phẩm từ
nước khác . Kinh doanh xuất khẩu hàng hoá là hoạt động kinh doanh buôn bán
thuộc phạm vi quốc tế và là hoạt động kinh tế thương mại rất phức tạp . Do đó
nó không chỉ là một hành vi bán riêng lẻ mà là cả một quá trình kinh doanh phức
tạp bao gồm nhiều khâu khác nhau .
1.2Vai trò của xuất khẩu trong nền kinh tế quốc dân :
Trong thời đại ngày nay, thời đại cùng tồn tại hoà bình, cùng vươn tới ấm no
hạnh phúc và cũng là thời đại của sự vươn tới mở cửa và mở rộng giao lưu kinh
tế . Do đó xu hướng phát triển của nhiều nước trong những năm gần đây là thay
đổi chiến lược kinh tế từ “đóng cưả” sang “mở cửa” và từ “thay thế nhập khẩu”
sang “hướng vào xuất khẩu” . Có thể nói đây là con đường đúng đắn cho sự phát
triển vượt bậc giúp cho nền kinh tế của mỗi quốc gia ngày càng phát triển.
Trên thực tế ta thấy bất cứ một ngành sản xuất hay kinh doanh nào muốn thu
hút được kết quả cao đều phải biết khai thác và phát huy triệt để những lợi thế
sẵn có ở bên trong cũng như bên ngoài một cách đúng đắn và hợp lý . Đối với
hoạt động xuất khẩu của Việt Nam cần phải tận dụng các nguồn tiềm năng để
mang lại hiệu quả ngày càng cao .
Nhận thức rõ được những điều kiện thuận lợi và khó khăn của nước nhà,
Đảng và nhà nước ta đã đề ra phương hướng chiến lược phát huy lợi thế tương
đối, không ngừng nâng cao sức cạnh tranh của hàng hoá . Đáp ứng tốt nhu cầu
của sản xuất và đời sống,hướng mạnh vào xuất khẩu, thay thế nhập khẩu những
4
mặt hàng trong nước sản xuất có hiệu quả . Mở rộng quan hệ kinh tế đối với các
nước, các tổ chức quốc tế, các công ty và các tư nhân nước ngoài, trên nguyên
tắc giữ vững độc lập chủ quyền bình đẳng và cùng có lợi, phù hợp với cơ chế
thị trường có sự quản lí của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa . Vậy
đẩy mạnh xuất khẩu có vai trò quan trọng trong đổi mới cơ cấu kinh tế, thực
hiện thành công công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước .Vai trò của xuất khẩu
được thể hiện ở các mặt sau :
1.2.1 Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu cho nhập khẩu phục vụ công nghiệp
hoá, hiện đại hoá .
Ở nước ta, để thực hiện thành công công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong
thời gian ngắn, đòi hỏi chúng ta phải có nguồn vốn lớn để nhập khẩu máy,móc
thiết bị kĩ thuật và công nghệ tiên tiến . Nguồn vốn để nhập khẩu có thể dược
hình thành từ các nguồn sau :đầu tư nước ngoài, vay nợ hoặc viện trợ, ngoại tệ
thu được từ các nguồn khác . Trong các nguồn trên thì các nguồn như vay nợ
đầu tư nước ngoài tuy quan trọng nhưng cũng phải trả sau này . Và việc sử dụng
chúng một cách thái quá sẽ gây hậu quả cho việc trả nợ về sau . Vì vậy, nguồn
từ xuất khẩu là nguồn thu ngoại tệ quan trọng phục vụ cho quá trình nhập khẩu,
công nghiệp hoá, hiện đại hoá .
1.2.2 Xuất khẩu đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thúc đẩy sản
xuất phát triển .
Cơ cấu sản xuất và tiêu dùng trên thế giới đã và đang thay đổi mạnh mẽ .Đó
là thành quả của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật . Sự chuyển dịch cơ cấu kinh
tế trong quá trình công nghiệp hoá phù hợp với xu hướng phát triển của kinh tế
thế giới là tất yếu đối với nước ta .
Có hai cách nhìn nhận về tác động của xuất khẩu đối với sản xuất và chuyển
dịch cơ cấu kinh tế .
Một là, xuất khẩu chỉ là việc tiêu thụ những sản phẩm thừa do sản xuất vượt
quá nhu cầu nội địa . Trong trường hợp nền kinh tế còn lạc hậu và chậm phát
triển như nước ta, sản xuất về cơ bản là chưa đủ cho nhu cầu tiêu dùng nếu chỉ
5
thụ động chờ sự “thừa ra” của sản xuất thì xuất khẩu sẽ vẫn cứ nhỏ bé và tăng
trưởng chậm chạp
Hai là, coi thị trường đặc biệt là thị trường thế giới, là hướng quan trọng để tổ
chức sản xuất . Quan điểm thứ hai chính là xuất phát từ thị trường thế giới để tổ
chức sản xuất,từ đó tạo điều kiện cho các ngành có cơ hội phát triển thuận lợi,
tạo khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ .
1.2.3Xuất khẩu có tác động tích cực đến việc giải quyết công ăn việc làm và
cải thiện đời sống của người dân .
- Trước hết sản xuất hàng xuất khẩu là nơi tiêu thụ thu hút hàng triệu lao động
vào làm việc với thu nhập không nhỏ .
- Hơn nữa, xuất khẩu còn tạo ra nguồn vốn để nhập khẩu các vật phẩm tiêu
dùng thiết yếu phục vụ đời sống và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của
người dân hiện nay .
1.2.4 Xuất khẩu là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại
của đất nước .
Chúng ta thấy rõ xuất khẩu và các quan hệ kinh tế đối ngoại có tác động qua
lại phụ thuộc lẫn nhau . Xuất khẩu là hoạt động kinh tế đối ngoại, khi xuất khẩu
phát triển nó cũng thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại khác phát triển theo
như quan hệ về chính trị và ngoại giao ....
1.3 Các hình thức xuất khẩu :
1.3.1 Xuất khẩu trực tiếp :
Là việc xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ do chính doanh nghiệp đó sản xuất ra
hoặc mua từ các đơn vị sản xuất trong nước tới khách hàng thông qua các tổ
chức của mình .
Xuất khẩu trực tiếp có thể làm tăng rủi ro trong kinh doanh song lại có ưu
điểm là giảm bớt chi phí trung gian và từ đó tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp .
Đồng thời phương thức này cũng khiến doanh nghiệp có sự liên hệ trực tiếp với
thị trường và khách hàng nước ngoài, gắn doanh nghiệp với nhu cầu của thị