Thìa Là - Vị Thuốc Đông Y
Thìa là, Thì là - Anethum graveolens L., thuộc họ Hoa tán - Apiaceae.
Mô tả: Cây thảo sống hằng năm có thân nhẵn cao 60-80cm hay hơn, khía
rãnh dọc; có rễ trụ. Lá có bẹ rất phát triển, phiến xẻ 3 lần lông chim, có các
phiến nhỏ hình sợi; các lá ở ngọn tiêu giảm, không có cuống. Cụm hoa ở
ngọn, trên thân và trên các cành, thành tán kép gồm 5-15 tán nhỏ; các tán
này mang 20-40 hoa màu vàng. Quả bế kép nằm trên một cuống quả rẽ đôi;
quả hình trứng có 10 cạnh mà 4 cái ở mép nở dãn thành cánh dẹp.
Bộ phận dùng: Quả - Fructus Anethi Graveolentis.
Nơi sống và thu hái: Thìa là mọc hoang dại ở miền Nam châu Âu, một số
nước Bắc Phi. Ta có nhập trồng chủ yếu lấy cành lá làm gia vị.
Thành phần hóa học: Trong lá và quả đều có tinh dầu mà thành phần chủ
yếu là limonen, carvon (60%).
Tính vị, tác dụng: Tinh dầu của lá và quả có tính kích thích ăn ngon miệng
và tiêu hoá. Quả Thìa là có tính chất tương tự Hồi và Tiểu hồi, nên thường
dùng làm thuốc mạnh tỳ vị, làm dễ tiêu hoá, chống co thắt, thông kinh, gây
tiết sữa và lợi tiểu.
Công dụng, chỉ định và phối hợp: Lá Thìa là là rau gia vị quen thuộc, vừa
tô điểm vừa làm nổi vị món canh cá giấm, canh lươn, ốc; làm thơm ngon, lại
át được mùi tanh. Quả được dùng để chữa chứng khó tiêu, nấc, nuối hơi, nôn
mửa, đầy trướng, đau bụng, đau răng. Người ta dùng thuốc hãm 1-2 thìa cà
phê hạt Thìa là trong một lít nước sôi hoặc dùng nước cất hạt 50-100ml
trong ngày.
Còn dùng làm thuốc trị viêm thận, sỏi bàng quang, sỏi thận; người ta dùng 1
muỗng canh hạt Thìa là, giã nát cho vào ly, chế nước sôi vào hãm, chia làm
5-6 lần để uống trong ngày.
Cũng dùng chữa xơ vữa động mạch, huyết áp cao, xơ cứng mạch não dẫn tới
nhức đầu; dùng liều như trên nhưng chỉ uống 2 lần, liên tục trong nhiều ngày.
Khi có triệu chứng khó ngủ hoặc bị kích thích nhiều quá, cũng có thể uống
trà Thìa là như trên trước khi ngủ. Có thể dùng lá tươi để thay hạt.