Thuốc lào trong cuộc sống đời thường
Người ta khuyên không nên hút thuốc lá, nhưng không thấy nói tới thuốc lào.
Vậy hút thuốc lào có độc hại như hút thuốc lá không? Nhất là khói thuốc đã
được lọc qua nước trong điếu cầy?
Cây thuốc lào có tên khoa học là Nicotiana rustica L. họ Cà Solanaceae. Cây thảo
mọc hàng năm, cao chừng 1m, thấp hơn cây thuốc lá. Toàn cây có lông dính. Lá
mọc so le, có cuống dầy, phiến lá hình trứng đầu nhọn, to và dày hơn lá cây thuốc
lá. Cụm hoa là một cờ ở ngọn thân, hay cành. Cánh hoa màu vàng hay lục sẫm
dính liền nhau thành ống ở dưới, phía trên chia 5 thuỳ, tròn, ngắn. Quả nang hình
trứng hoặc gần hình cầu có đài còn lại bọc ở ngoài, chứa nhiều hạt nhỏ màu đen.
Cây thuốc lào thường trồng tập trung ở một số huyện như Vĩnh Bảo, Tiên Lãng.
Cây thuốc lào không kén đất, đất cát pha hay đất thịt đều trồng được nhưng nó
không ưa úng và rợp. Đất làm nhỏ, đánh luống cao, trồng thành hàng, bón phân
chuồng hay phân bắc cho thuốc đậm khói. Thuốc lào vị đậm, khói nặng, không
dùng làm thuốc lá cuốn mà hút bằng điếu cầy trong có nước hoặc điếu bát.
Tuy việc hút thuốc lào hít khói đã được qua nước điếu, nhưng các chất độc khác do
khói thuốc biến hoá ra không phải là vô hại. Thế giới hiện rất quan tâm đến vấn đề
này.
Trong cây thuốc lào cũng có các chất độc, chủ yếu là nicotin, hàm lượng thay đổi
từ 2 - 10% có thể tới 16%. Trong khói thuốc lào có những yếu tố nguy hiểm dễ gây
ra bệnh nhồi máu cơ tim và ảnh hưởng không tốt đến tuần hoàn, hô hấp, đường
ruột và hệ thống bài tiết. Khói đó được lọc một phần qua nước ở trong điếu, nhưng
chẳng bao lâu nước điếu cầy bão hoà và không giữ được nicotin nữa.
Những chất độc trong khói thuốc như chất nicotin và carbon oxyt dần dần để lại
dấu vết trên thành mạch máu, giống như cặn vôi đọng trong ấm đun nước làm cho
động mạch hẹp lại (hình 2), có thể bị tắc (hình 3), không cung cấp được máu nữa.
Khổ nhất là những người ở xung quanh bắt buộc phải hít những chất độc của khói
thuốc. Người ta thường nói “một giọt nicotin đủ để làm chết một con ngựa”. Thuốc
lào đốt cháy sẽ tạo ra 56 loại chất độc khác nhau, trong số đó nguy hiểm nhất là
chất benzopyren. Trong khói thuốc có nhiều chất poloni - 20 phóng xạ ra hạt alpha.
Nhưng người hút thuốc lào lại nói rằng: “Tôi có nuốt khói vào trong bụng đâu? Tôi
thả khói thuốc ra ngoài cơ mà!”. Đúng thế, những người xung quanh phải hít thở
khói thuốc đã pha loãng trong không khí. Chất có nhiều trong khói thuốc là isopren
- thành phần cấu tạo của cao su, nhưng hàm lượng isopren 35mg trong một mét
khối không đủ để trùng hợp thành cao su trong phổi người nghiện thuốc lào.
Để dễ hiểu hơn, ta có thể ví việc xả khỏi thuốc lào giống như xe máy hay ô tô nhả
khói trong một phòng kín.
Từ xưa tổ tiên ta đã từng biết độc hại của thuốc lào. Thế kỷ XVIII vua Lê Huyền
Tông đã 2 lần ra lệnh cấm hút thuốc lào. Lãn Ông nói trong Vệ sinh yếu quyết:
Hút lâu uất hoả hôi mồm
Họng khô, phổi ráo tích đờm sinh ho
Khí hao huyết tụ chẳng ngờ
Ung thư kết hạch nguy cơ có ngày
Hại nhiều lợi ít rõ thay
Khuyên ai quyết chí bỏ ngay thuốc lào.
Tuy vậy thuốc lào cũng có một số tác dụng trong các trường hợp sau:
Theo kinh nghiệm dân gian, khi bị đứt tay, đứt chân, lấy một ít sợi thuốc lào vê
tròn rồi đắp trực tiếp lên chỗ đứt, máu sẽ cầm ngay. Nước điếu lấy ở điếu cầy được
bôi chữa hắc lào.
Có thể xử trí ban đầu như sau:
- Chữa rắn cắn: Lấy 1 cục thuốc lào to bằng đầu ngón tay nhai nuốt nước, bã đắp.
Nếu không có sẵn sợi thuốc lào, uống 1 chén nước điếu hoặc cạo lấy cao bám trong
xe điếu bôi, đắp vào vết cắn.
- Chữa vết thương: Thuốc lào (20%) giã nát đắp. Hoặc thuốc lào (20%), Lá tre
non (40%) phơi thật khô, tán thành bột mịn, gạo tẻ (40%) rang giòn, tán thành bột
mịn. Trộn đều 2 bột rắc lên vết thương, băng lại. Sau 2 – 3 ngày thay thuốc một lần.
- Chữa sâu quảng: Lá thuốc lào (50g), Quả hồi (50g), Măng tre (100g), Lá chanh
(50g). Tất cả rửa sạch, giã nhỏ, đắp.
Lá thuốc lào giã nát lấy nước bôi chữa bỏng. Nấu nước tắm rửa để chữa ghẻ cho
súc vật. Lá thuốc lào tươi, thái nhỏ rải xuống dưới chiếu nằm có tác dụng trừ rệp.
Lá thuốc lào sắc lấy nước đặc, phun để diệt sâu hại cây trồng.
- Phòng đỉa cắn: Thuốc lào (10g), Vôi tôi (20g), Bồ hóng (10g) giã nhỏ để bôi
Rất mong các bạn có thói quen hút thuốc lào, sau khi thấy rõ tác hại của việc hút
thuốc lào sẽ “chôn điếu đi” mà không “đào điếu lên” nữa. Có thế mới tăng thêm
tuổi thọ, gìn giữ được sức khoẻ.