Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
SVTH: Nguyễn Thị Liên
1
LỜI MỞ ĐẦU
Năm 1986, nước Việt Nam ta đánh dấu một mốc lịch sử quan trọng trong việc
chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế tập trung ,bao cấp sang một nền kinh tế
mới,nền kinh tế theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,có sự
quản lý vĩ mô của Nhà nước.Sau hơn 20 năm đổi mới,thực tiễn đã chỉ cho ta
thấy rằng,đây là một nền kinh tế tối ưu của Việt Nam hiện nay.
Sự chuyển đổi này đã mở ra nhiều thay đổi lớn trong nền kinh tế với sự
xuất hiện các loại hình doanh nghiệp mới năng động hơn,hiệu quả hơn.Quản
lý kinh tế đã thông thoáng hơn…Theo đó,các doanh nghiệp hoạt động sản
xuất kinh doanh được hoàn toàn tự chủ trong khuôn khổ luật pháp,tự quyết
định và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động kinh doanh của mình.Hơn
thế nữa,các loại hình doanh nghiệp không còn hoạt động trong khuôn
khổ,phạm vi bó hẹp như trước đây,mà đã và đang từng bước tham gia hội
nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới.
Điều này sẽ tạo ra nhiều cơ hội,thuận lợi cho các doanh nghiệp nước ta
phát triển.Tuy nhiên,bên cạnh đó vẫn luôn còn những mặt trái của nó,đó là
những nguy cơ và thách thức mà các doanh nghiệp phải đối mặt.Chính vì
vậy,để quá trình hoạt động kinh doanh có hiệu quả,đem lại thành công cho
doanh nghiệp,đòi hỏi mỗi nhà quản trị khi hoạch định chiến lược không chỉ
chú trọng quan tâm đến môi trường nội bộ doanh nghiệp,môi trường
ngành,mà còn cần phải chú trọng đến môi trường nền kinh tế quốc dân,môi
trường quốc tế,hay nói cách khác là môi trường vĩ mô của doanh nghiệp.
Đề án này cũng nhằm mục đích phân tích và đánh giá từng nhân tố của môi
trường để chỉ ra vai trò quan trọng của môi trường vĩ mô. Đồng thời đưa ra
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
SVTH: Nguyễn Thị Liên
2
những phương pháp để có thể đánh giá chính xác,cụ thể hơn mức độ tác động
của chúng đối với doanh nghiệp.
I.NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN.
Để có thể đánh giá và phân tích được môi trường vĩ mô,trước tiên ta cần phải
hiểu và nắm rõ được các khái niệm cơ bản sau đây:
Môi trường được hiểu một cách đơn giản như là một không gian hữu
hạn,bao quanh những sự vật,những yếu tố hay một quá trình hoạt động nào đó
như: môi trường khí,môi trường nước,môi trường văn hoá xã hội,môi trường
thể chế,môi trường sống,môi trường làm việc…Hay,có thể nói rằng,môi
trường là một tập hợp các yếu tố,những điều kiện tạo nên khung cảnh tồn tại
và phát triển của một chủ thể.
Môi trường kinh doanh của một doanh nghiệp là tổng hợp các yếu tố,các
điều kiện bên ngoài,có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp gồm có môi trường vĩ mô và môi
trường vi mô.Hay bao gồm môi trường kinh doanh quốc tế,môi trường kinh
doanh quốc gia,môi trường ngành và môi trường nội bộ doanh nghiệp.Môi
trường vi mô là môi trường hay những lực lượng có quan hệ trực tiếp với bản
thân công ty,doanh nghiệp và khả năng phục vụ khách hàng của nó,tức là
những người môi giới Marketing,các khách hàng,các đối thủ cạnh tranh và
công chúng trực tiếp.
Khác với môi trường vi mô,môi trường vĩ mô được hiểu là những lực
lượng trên bình diện xã hội,rộng lớn hơn,có ảnh hưởng đến môi trường vi
mô.Nó bao gồm các yếu tố như: chính trị và luật pháp,kinh tế,kỹ thuật công
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
SVTH: Nguyễn Thị Liên
3
nghệ,tự nhiên,văn hoá-xã hội.Ngoài ra cũng cần quan tâm đến môi trường
quốc tế trong phân tích và đánh giá môi trường vĩ mô.Môi trường kinh doanh
quốc tế và môi trường kinh doanh quốc gia có tác động và làm ảnh hưởng đến
môi trường kinh doanh ngành,môi trường kinh doanh nội bộ doanh
nghiệp.Nói cách khác,môi trường nội bộ doanh nghiệp,môi trường ngành nằm
trong môi trường quốc gia và môi trường quốc tế.
Phân tích môi trường kinh doanh chính là một quá trình mà cá nhà chiến
lược tiến hành kiểm tra xem xét các nhân tố môi trường khác nhau,có tác
động vào hoạt động của doanh nghiệp để xác định các thời cơ,cũng như nguy
cơ đối với doanh nghiệp.
Thời cơ được hiểu là cơ hội,tạo ra điều kiện thuận lợi cho các doanh
nghiệp trong việc đầu tư,phát triển sản xuất kinh doanh,chiếm lĩnh thị
trường,mở rộng thị phần,tăng doanh thu và hiệu quả kinh doanh trên thương
trường trong và ngoài nước.Còn nguy cơ được hiểu là thách thức,đe doạ gây
ra rủi ro và khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc đầu tư,phát triển sản
xuất kinh doanh…Có thể thấy,thời cơ và nguy cơ là hai vấn đề,hai nhân tố
phát triển ngược chiều.Thời cơ càng phát triển thì nguy cơ càng giảm dần và
ngược lại.
Khi phân tích môi trường kinh doanh của doanh nghiệp cần phải xác định
được việc phải phân tích những vấn đề gì?.Để làm được điều này,phải có
thông tin,thu thập,phân tích và xử lý thông tin…Đồng thời,năng lực cần có
của một nhà quản lý cũng đóng một vai trò hết sức quan trong trong quá trình
phân tích này.
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
SVTH: Nguyễn Thị Liên
4
II.VAI TRÒ CỦA VIỆC PHÂN TÍCH &ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG VĨ
MÔ
Mục đích của việc phân tích và đánh giá môi trường vĩ mô là để xác định
đúng đắn các thời cơ,các nguy cơ trong môi trường bên ngoài.Từ đó,doanh
nghiệp có thể khia thác và phát huy các thời cơ,đồng thời tìm ra các giải pháp
hữu hiệu để hạn chế,ngăn ngừa và xoá bỏ nguy cơ,giúp cho các hoạt động
chiến lược của doanh nghiệp luôn luôn thích ứng với môi trương kinh
doanh.Đây được coi là một trong những cơ sở hay căn cứ để xác định mục
tiêu,định hướng và các biện pháp trong nội dung của mỗi chiến lược kinh
doanh.
Việc phân tích và đánh giá môi trường vĩ mô giúp cho doanh nghiệp hiểu
và biết rõ được những nhân tốt bên ngoài doanh nghiệp có ảnh hưởng và tác
động như thế nào?ở mức độ ra sao?Tác động tích cực hay tiêu cực?...đối với
quá trình hoạt động sản xuất của mình.Từ đó,đưa ra những chính sách phù
hợp,đúng đắn trong việc xây dựng và thực thi chiến lược kinh doanh.
Bên cạnh đó,nó còn giúp cho các nhà chiến lược lượng hoá được sự tác
động của các yếu tố môi trường kinh doanh và mức độ thích ứng của doanh
nghiệp trước những thay đổi của môi trường.
Mặt khác,nhờ có đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô đã giúp cho
doanh nghiệp xác định được vị thế của mình trên thương trường,biết được vị
trí mình đã đạt được đang ở mức nào.Cũng từ đó đưa ra được những quyết
Đánh giá và phân tích môi trường vĩ mô
SVTH: Nguyễn Thị Liên
5
định đúng đắn,để duy trì,củng cố và phát triển doanh nghiệp,tránh được
những quyết định sai lầm,thiếu căn cứ.
Các yếu tố trong môi trường kinh doanh của doanh nghiệp có tác động
không giống nhau đối với cùng một hoạt động sản xuất kinh doanh.Do
đó,việc phân tích và đánh giá chúng sẽ giúp cho doanh nghiệp sắp xếp được
thứ tự ưu tiên quan tâm,cũng như thứ tự các yếu tố cần phải dè chừng.Từ
đó,có những biện pháp,kế hoạch điều chỉnh hợp lý.Điều này giúp cho việc lập
chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp được thuận lợi và chính xác hơn
III.NỘI DUNG CỦA VIỆC PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ
A.PHÂN TÍCH,ĐÁNH GIÁ CÁC YẾU TỐ CỦA MÔI TRƯỜNG VĨ
MÔ
Phần II đã chỉ cho ta thấy được tầm quan trọng của môi trường vĩ mô trong
việc xác định các thời cơ cũng như tìm ra nguy cơ đối với doanh nghiệp.Tuy
nhiên để có thể xác định được các thời cơ và nguy cơ đấy,các doanh nghiệp
cần phải biết rõ các nhân tố chủ yếu tạo thành môi trường vĩ mô,bao gồm:
nhân tố chính trị-luật pháp,nhân tố kinh tế,nhân tố kỹ thuật-công nghệ,nhân tố
tự nhiên,nhân tố văn hoá-xã hội,và nhân tố môi trường quốc tế.
1.Nhân tố chính trị và luật pháp
Việc phân tích nhân tố này là rất quan trọng,bởi lẽ nếu một đất nước mà có
tình hình chính trị không ổn định,sẽ gây ảnh hưởng xấu và rất lớn đến lực
lượng lao động,đến tình hình đầu tư của các đối tác nước ngoài….
Nhân tố chính trị và luật pháp của nhà nước luôn luôn được coi là những vấn
đề mang tích chất cơ sở,nền tảng cho việc xác định các nhân tố khác trong
môi trường kinh doanh của một của quốc gia.Các nhân tố này cũng tạo ra thời
