Tr ng Đi h c M - Đa ch tườ Ti u lu n Qu n lý Nhà n c v ướ
kinh tế
Đ bài: Trình bày các ph ng pháp và công c Qu n lý Nhà n c (QLNN) vươ ướ
kinh t . Lý lu n và th c ti n các ph ng pháp và công c QLNN v kinh t màế ươ ế
anh/ch quan tâm?
Bài làm
Ph n 1: Ph ng pháp Qu n lý Nhà n c v kinh t ươ ướ ế
Ph ng pháp qu n lý c a Nhà n c v kinh t là t ng th nh ng cách th cươ ướ ế
tác đng có ch đích và có th có c a Nhà n c lên n n kinh t qu c dân và các ướ ế
b ph n h p thành c a nó đ th c hi n các m c tiêu qu n lý kinh t qu c dân ế
(tăng tr ng kinh t , n đnh kinh t và công b ng kinh t ).ưở ế ế ế
N u nguyên t c qu n lý nhà n c v kinh t là cái ph i thi hành và t ngế ướ ế ươ
đi n đnh thì ph ng pháp qu n lý c a nhà n c v kinh t l i là cái có th l a ươ ướ ế
ch n và có tính linh ho t cao.
Qúa trình qu n lý là quá trình th c hi n các ch c năng qu n lý theo đúng
nh ng nguyên t c đã đnh. Nh ng các nguyên t c đó ch đc v n d ng và đc ư ượ ượ
th hi n thông qua các ph ng pháp qu n lý nh t đnh. Vì v y, v n d ng các ươ
ph ng pháp qu n lý là m t n i dung c b n c a qu n lý kinh t . M c tiêu,ươ ơ ế
nhi m v c a qu n lý ch đc th c hi n thông qua tác đng quan tr ng đn s ượ ế
thành công hay th t b i các m c tiêu và nhi m v c a qu n lý kinh t . Vai trò ế
quan tr ng c a ph ng pháp qu n lý còn ch nó nh m kh i d y nh ng đng l c ươ ơ
kích thích tính năng đng, sang t o c a con ng i và ti m năng c a h th ng cũng ườ
nh các c h i có l i bên ngoài.ư ơ
Ph ng pháp qu n lý kinh t c a nhà n c là bi u hi n c th c a m iươ ế ướ
quan h qua l i gi a Nhà n c v i các đi t ng qu n lý kinh t , t c là m i quan ướ ượ ế
h gi a nh ng con ng i c th , sinh đng v i t t c tính phong phú, ph c t p ườ
c a đi s ng. Vì v y, các ph ng pháp qu n lý kinh t mang tính ch t đa d ng và ươ ế
phong phú, dó là v n đ ph i đc bi t l u ý trong qu n lý kinh t , vì nó chính là ư ế
b ph n năng đng nh t c a h th ng qu n lý kinh t . Ph ng pháp qu n lý ế ươ
th ng xuyên thay đi trong t ng tình hu ng c th , tùy thu c vào đc đi m c aườ
đi t ng cũng nh năng l c và kinh nghi m c a Nhà n c và đi ngũ cán b viên ượ ư ướ
ch c nhà n c. ướ
Tác đng c a các ph ng pháp qu n lý kinh t luôn luôn là tác đng có m c ươ ế
đích nh m ph i h p ho t đng, đm b o s th ng nh t. Vì v y, m c tiêu qu n lý
kinh t quy t đnh vi c l a ch n ph ng pháp qu n lý kinh t . Trong m i quáế ế ươ ế
H c viên: Ph m Vũ Linh L p: Qu n lý kinh t ế
K30B
trình qu n lý kinh t ph i luôn luôn đi u ch nh các ph ng pháp nh m đt đc ế ươ ượ
m c đích t t nh t. Nhà n c có quy n l a ch n ph ng pháp qu n lý kinh t ướ ươ ế
nh ng không có nghĩa là ch quan, tùy ti n mu n s d ng ph ng pháp nào cũngư ươ
đc. M i ph ng pháp qu n lý kinh t khi s d ng l i t o ra m t c ch tácượ ươ ế ơ ế
đng mang tính khách quan v n có c a nó. Bên c nh nh ng y u t tích c c phù ế
h p v i m c tiêu d đoán c a Nhà n c cũng có th xu t hi n m t s hi n t ng ướ ượ
n m ngoài d đoán ban đu, th m chí trái ng c v i m c tiêu đt ra. Đi u đó đòi ượ
h i Nhà n c ph i t nh táo, sâu sát th c t , k p th i có bi n pháp b sung đ kh c ướ ế
ph c các m t tiêu c c khi chúng xu t hi n.
Nh v y, vi c s d ng các ph ng pháp qu n lý kinh t v a là khoa h c,ư ươ ế
v a là ngh thu t. Tính khoa h c đòi h i ph i n m v ng đi t ng v i nh ng đc ư
đi m v n có c a nó, đ tác đng trên c s nh n th c và v n d ng các quy lu t ơ
khách quan phù h p v i đi t ng. Tính ngh thu t bi u hi n ch bi t l a ch n ượ ế
và k t h p các ph ng pháp trong th c ti n đ s d ng t t ti m năng và c h iế ươ ơ
c a đt n c, đt m c tiêu qu n lý đ ra. Qu n lý kinh t có hi u qu nh t khi ướ ế
bi t l a ch n đúng đn và k t h p linh ho t các ph ng pháp qu n lý. Đó chính làế ế ươ
tài ngh qu n lý c a Nhà n c nói riêng, c a các viên ch c qu n lý nói chung. ướ
Các ph ng pháp qu n lý ch y u c a Nhà n c v kinh t bao g m : ươ ế ướ ế
1. Các ph ng pháp hành chính:ươ
Ph ng pháp hành chính trong qu n lý kinh t là các cách tác đng tr c ti pươ ế ế
b ng các quy t đnh d t khoát mang tính b t bu c c a Nhà n c lên đi t ng và ế ướ ượ
khách th trong qu n lý kinh t c a Nhà n c nh m đt m c tiêu đt ra trong ế ướ
nh ng tình hu ng nh t đnh.
Đc đi m c b n c a ph ng pháp hành chính trong QLKT c a Nhà n c ơ ươ ướ
là tính b t bu c, tính quy n l c. Tính b t bu c đòi h i các đi t ng qu n lý ph i ượ
ch p nh n nghiêm ch nh các tác đng hành chính, n u vi ph m s b x lý k p th i ế
thích đáng. Tính quy n l c đòi h i các c quan QLNN ch đc phép đa ra các tác ơ ượ ư
đng hành chính đúng v i th m quy n c a mình. Th c ch t c a ph ng pháp ươ
hành chính trong QLKT là s d ng quy n l c nhà n c đ t o ra s ph c tùng c a ướ
các cá nhân và t ch c trong ho t đng và qu n lý kinh t . ế
Vai trò c a ph ng pháp hành chính trong qu n lý kinh t r t to l n. Nó xác ươ ế
l p tr t t k c ng làm vi c trong h th ng, k t n i các ph ng pháp khác l i ươ ế ươ
thành m t h th ng có th gi u d c ý đ ho t d ng và gi i quy t các v n đ đt ượ ế
ra trong qu n lý r t nhanh chóng.
Ph ng pháp hành chính tác đng v m t t ch c và tác đng đi u ch nhươ
hành đng c a đi t ng qu n lý kinh t . ượ ế
Theo h ng tác đng v m t t ch c, Nhà n c xây d ng và không ng ngướ ướ
hoàn thi n khung pháp lu t t o ra m t hành lang pháp lý cho các ch th kinh t ế
yên tâm ho t đng trong an toàn và tr t t . Nh ng ch tr ng chính sách có t m ươ
vóc l n và dài h n c a Nhà n c đu ph i đc th ch hóa b ng các đo lu t do ướ ượ ế ế
Tr ng Đi h c M - Đa ch tườ Ti u lu n Qu n lý Nhà n c v ướ
kinh tế
Qu c h i thông qua nh m b o đm đc ch p hành nh t quán. Ban hành các văn ượ
b n quy đnh v quy mô, c c u, đi u l ho t đng, tiêu chu n nh m thi t l p t ơ ế
ch c và xác đnh nh ng m i quan h ho t đng n i b theo h ng tác đng đi u ướ
ch nh hành đng c a đi t ng qu n lý, quy đnh nh ng th t c hành chính b t ượ
bu c t t c các ch th c quan nhà n c, các doanh nghi p đn h gia dình đu ơ ướ ế
ph i tuân th . Nh ng công c này nh m giúp Nhà n c c th hóa khung lu t ướ
pháp và các k ho ch h ng d n th tr ng, tác đng tr c ti p vào các ch th ,ế ướ ườ ế
nh th t c xét duy t c p gi y phép đu t , thành l p doanh nghi p, th t c dăngư ư
ký kinh doanh, đăng ký ch t l ng, đăng ký nhãn hi u hàng hóa, th t c c p gi y ượ
phép xu t nh p kh u.
Ph ng pháp hành chính đòi h i ch th qu n lý ph o có quy t đnh d tươ ế
khoát, rõ ràng, d hi u, có đa ch ng i th c hi n, lo i tr kh năng có s gi i ườ
thích khác nhau đi v i nhi m v đc giao. ượ
Tác đng hành chính có hi u l c ngay t khi ban hành quy t đnh. Vì v y ế
ph ng pháp hành chính s c c n thi t trong nh ng tr ng h p h th ng qu n lýươ ế ườ
r i vào nh ng tình hu ng khóa khăn, ph c t p.ơ
Tác đng hành chính có hi u l c ngay t khi ban hành quy t đnh. Vì v y ế
ph ng pháp hành chính h t s c c n thi t trong nh ng tr ng h p h th ng qu nươ ế ế ườ
lý r i vào nh ng tình hu ng khó khăn, ph c t p.ơ
Đi v i nh ng quy t đnh hành chính thì c p d i b t bu c ph i th c hi n, ế ướ
không đc l a ch n, ch có c p th m quy n ra quy t đnh m i có quy n thay điượ ế
quy t đnh.ế
C n phân bi t ph ng pháp hành chính v i ki u qu n lý hành chính quan ươ
lieu do vi c l m d ng các k lu t hành chính, s d ng m nh l nh hành chính
thi u c s khoa h c, theo ý mu n ch quan, th ng nh ng m nh l nh hành chínhế ơ ườ
thi u c s khoa h c, theo ý mu n ch quan, th ng nh ng m nh l nh ki u đó dế ơ ườ
gây ra các t n th t cho qu n lý, h n ch s c sang t o c a ng i lao đng. Đó là ế ườ
nh c đi m c a ph ng pháp hành chính, cán b qu n lý và ác c quan qu n lýượ ươ ơ
nhà n c n u thi u t nh táo, say s a v i m nh l nh hành chính thì d sa vào tìnhướ ế ế ư
tr ng l m d ng quy n hành, là môi tr ng t t cho b nh ch quan, duy ý chí, b nh ườ
hành chính quan liêu, các t n n tham nhũng, đc quy n đc l i…
S d ng ph ng pháp hành chính ch có hi u qu cao khi quy t đnh đó có ươ ế
căn c khoa h c, đc lu t ch ng đy đ v m t kinh t . Ng i ra quy t đnh ượ ế ườ ế
ph i hi u rõ tình hình th c t , n m v ng tình hu ng c th . Cho nên, khi đa ra ế ư
quy t đnh hành chính ph i c g ng có đ thong tin c n thi t cho vi c ra quy tế ế ế
H c viên: Ph m Vũ Linh L p: Qu n lý kinh t ế
K30B
đnh. Ch th qu n lý ch ra quy t đnh trên c s đ đm b o v thong tin. T p ế ơ
h p đ thong tin, tính toán d y đ đn các l i ích và các khía c nh có liên quan, ế
b o d m cho quy t đnh hành chính có căn c khoa h c. ế
Ng i qu n lý gi i, có nhi u kinh nghi m không ch ra quy t đnh khi cóườ ế
thong tin mà còn d đoán đc nh ng nét phát tri n chính, nh ng m t tích c c ượ
cũng nh nh ng khía c nh tiêu c c có th di n ra khi quy t đnh đc thi hành, tư ế ượ
đó s n sàng b sung các bi n pháp phát huy m t tích c c và h n ch m t tiêu c c ế
n u có.ế
Hai là, khi s d ng ph ng pháp hành chính g n ch t quy n h n và trách ươ
nhi m c a c p ra quy t đnh, m i b ph n, m i cán b khi s d ng các quy n ế
h n đó. c p càng cao, ph m vi ra quy t đnh càng r ng, n u càng sai thì t n th t ế ế
càng l n. Ng i ra quy t đnh ph i ch u trách nhi m hoàn toàn v quy t đnh c a ườ ế ế
mình.
Nh v y, ph ng pháp hành chính là hoàn toàn c n thi t, không có ph ngư ươ ế ươ
pháp hành chính thì Nhà n c không th qu n lý kinh t có hi u qu . Hoàn ch nhướ ế
h th ng pháp lu t v i các th ch qu n lý kinh t phù h p là n i dung c b n ế ế ơ
c a quán lý nhà n c v kinh t n c ta hi n nay. ướ ế ướ
2. Ph ng pháp kinh t :ươ ế
Ph ng pháp kinh t trong qu n lý nhà n c v kinh t là cách th c tácươ ế ướ ế
đng gián ti p c a Nhà n c, d a trên nh ng l i ích kinh t có tính h ng d n lên ế ướ ế ướ
đi t ng qu n lý nhà n c v kinh t nh m làm cho h quan tâm t i hi u qu ượ ướ ế
cu i cùng c a s ho t đng, t đó mà t giác, ch đng hoàn thành t t nhi m v
đc giao, không c n ph i có s tác đng th ng xuyên c a Nhà n c b ngượ ườ ướ
ph ng pháp hành chính.ươ
M i ho t d ng c a con ng i đu tuân theo yêu c u c a các quy lu t khách ườ
quan. S chi ph i c a các quy lu t đi v i các ho t đng s n xu t - kinh doanh
c a con ng i d u đc th c hi n thong qua l i ích kinh t . Ph ng pháp kinh t ườ ượ ế ươ ế
trong qu n lý nhà n c v kinh t là cách th c tác đng c a nhà n c lên đi ướ ế ướ
t ng qu n lý nhà n c v kinh t là cách th c tác đng c a Nhà n c lên điượ ướ ế ướ
t ng qu n lý nhà n c v kinh t d a trên c s v n d ng các ph m trù kinh t ,ượ ướ ế ơ ế
các đòn b y kinh t , các đnh m c kinh t k thu t. ế ế
Tác đng d a trên l i ích kinh t chính là t o ra đng l thúc đy con ng i ế ườ
tích c c ho t đng. Đng l c đó càng to l n n u nh n th c đy đ và k t h p ế ế
đúng đn các l i ích t n t i khách quan trong h th ng. M t m nh c a ph ng ươ
pháp kinh t chính là ch nó tác đng vào l i ích kinh t c a đi t ng qu n lýế ế ượ
(là cá nhân ho c các doanh nghi p) xu t phát t đó mà h l a ch n ph ng án ươ
ho t đng v a đm b o l i ích riêng, v a đm b o l i ích chung.
Vì v y, th c ch t c a các ph ng pháp kinh t là đt m i ng i lao đng, ươ ế ườ
m i t p th lao đng d a vào nh ng đi u ki n kinh t d h có kh năng k t h p ế ế
Tr ng Đi h c M - Đa ch tườ Ti u lu n Qu n lý Nhà n c v ướ
kinh tế
v i l i ích c a h th ng chung. Đi u đó cho phép ng i lao đng l a ch n con ườ
ng i có hi u qu nh t d th c hi n nhi m v c a mình.ườ
Đc đi m c a ph ng pháp kinh t là tác đng lên đi t ng qu n lý không ươ ế ượ
b ng c ng chính mà b ng l i ích, t c là ch đ ra m c tiêu nhi m v ph i đt ra, ưỡ
đa ra nh ng đi u ki n khuy n khích v kinh t , nh ng ph ng ti n v t ch t cóư ế ế ươ
th s d ng đ h t t ch c th c hi n nhi m v . Chính các t p th lao đng
(v i t cách là d i t ng qu n lý) vì l i ích thi t thân, ph i t xác đnh và l a ư ượ ế
ch n ph ng án gi i quy t v n đ. Ph ng pháp kinh t cho phép có th s d ng ươ ế ươ ế
nh ng gi i pháp kinh t khác nhau cho cùng m t v n đ. Đng th i, khi s d ng ế
các ph ng pháp kinh t , Nhà n c ph i bi t t o ra nh ng tình hu ng, nh ng đi uươ ế ướ ế
ki n l i ích cá nhân và c a doanh nghi p phù h p v i l i ích c a nhà n c. ướ
Ph ng pháp kinh t t o ra s quan tâm v t ch t thi t than c a đi t ngươ ế ế ượ
qu n lý, ch a đng nhi u y u t kích thích kinh t cho nên tác đng r t nh y bén ế ế
linh ho t, phát huy đc tính ch đng sang t o c a ng i lao đng và các t p th ượ ườ
lao đng. V i m t bi n pháp kinh t đúng đn, các l i ích đc th c hi n th a ế ượ
đáng thì t p th con ng i trong h th ng quan tâm hoàn thành nhi m v , ng i ườ ườ
lao đng hăng hái s n xu t và nhi m v chung đc gi i quy t nhanh chóng, có ượ ế
hi u qu . Ph ng pháp kinh t là ph ng pháp qu n lý t t nh t đ th c hành ti t ươ ế ươ ế
ki m và nâng cao hi u qu kinh t . Th c t qu n lý ch rõ khoán là m t bi n pháp ế ế
t t đ gi m chi phí, nâng cao năng su t, ch t l ng và hi u qu . ượ
Ph ng pháp kinh t m r ng quy n hành đng cho các cá nhân và cácươ ế
doanh nghi p, đng th i cũng tăng trách nhi m kinh t c a h . Đi u đó giúp Nhà ế
n c gi m đc nhi u vi c đi u hành, ki m tra, dôn đc nh ng nhi m v v nươ ượ
v t mang tính ch t s v hành chính, nâng cao ý th c k lu t t giác c a con
ng i và c a m i doanh nghi p. Vi c s d ng ph ng pháp kinh t luôn luônườ ươ ế
d c Nhà n c đnh h ng nh m th c hi n các nhi m v k ho ch, các m c tiêuượ ướ ướ ế
kinh t c a t ng th i k c a đt n c. Nh ng đây không ph i là nh ng nhi m vế ướ ư
gò ép m nh l nh ch quan mà là nh ng m c ti u, nhi m v có căn c khoa h c
và c s ch đng.ơ
Nhà n c tác đng lên đi t ng qu n lý b ng ph ng pháp kinh t theoướ ượ ươ ế
nh ng h ng sau: ướ
-Đnh h ng phát tri n chung b ng các m c tiêu, nhi m v phù h p v i đi u ướ
ki n th c t c a h th ng, b ng nh ng ch tiêu c th cho t ng th i gian, ế
t n phân h , t n cá nhân c a h th ng.
H c viên: Ph m Vũ Linh L p: Qu n lý kinh t ế
K30B