BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM
----------
TIỂU LUẬN
MÔN: KINH TẾ HỌC PHÁT TRIỂN
ĐỀ TÀI 6: VAI TRÒ CỦA CÔNG NGHIỆP ĐỐI VỚI
PHÁT TRIỂN KINH TẾ
Giáo viên hướng dẫn: Lê Kiên Cường
Người thực hiện: Nguyễn Quan Dũng
Mã số sinh viên: 030838220030
Lớp: DH38KQ04
Khóa học: 2022-2023
Thành phố Hồ Chí Minh, Ngày 25 Tháng 5 Năm 2023
MỤC LỤC
I. GIỚI THIỆU..................................................................................................3
1. TẠI SAO LẠI CHỌN ĐỀ BÀI ?..............................................................3
2. SƠ LƯỢC VỀ QUAN ĐIỂM CÔNG NGHIỆP ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN
KINH TẾ...........................................................................................................3
II. CÔNG NGHIỆP LÀ GÌ ?..............................................................................4
1. ĐỊNH NGHĨA...........................................................................................4
2. PHÂN LOẠI CÁC CÔNG NGHIỆP........................................................4
SỰ ĐA DẠNG CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP.........................................4
ĐA DẠNG.....................................................................................................4
CHỦ YẾU.....................................................................................................5
3. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP.................5
III. VAI TRÒ CỦA CÔNG NGHIỆP TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ
HỘI 6
1. Tạo ra các sản phẩm và dịch vụ cần thiết cho đời sống con người..........6
2. Cung cấp việc làm cho người lao động và tăng thu nhập cho các gia đình
6
3. Tạo ra thu nhập cho quốc gia thông qua xuất khẩu hàng hóa...................7
4. Góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng
cuộc sống của người dân...................................................................................7
IV. NHỮNG THÁCH THỨC ĐỐI VỚI NGÀNH CÔNG NGHIỆP HIỆN ĐẠI
8
I. Sự cạnh tranh giữa các quốc gia trong lĩnh vực công nghiệp...................8
a. Sự cạnh tranh?.......................................................................................8
1
b. Làm thế nào để trở nên tốt hơn ?...........................................................8
II. Sự thay đổi nhanh chóng về công nghệ....................................................9
a. Công nghệ mới là gì ?............................................................................9
b. Nhân tố thay đổi quy trình công nghệ ?.................................................9
c. Công nghệ trong các doanh nghiệp.....................................................10
e. Ví dụ về áp dụng công nghệ mới đối với một số lĩnh vực công nghiệp
sản xuất........................................................................................................11
f. Các công nghệ mới đang phát triển nhanh chóng................................12
g. Sự tiến bộ trong công nghệ sản xuất sẽ ảnh hưởng đến nhiều điều.....13
h. Cách mạng công nghiệp 4.0 và xu hướng ?.........................................14
III. Vấn đề về môi trường khi sản xuất công nghiệp....................................14
a. Tình hình thực tế..................................................................................14
b. Cách mạng công nghiệp tác động đến môi trường như thế nào?.........15
c. Có cách nào để đảo ngược tác động của cuộc cách mạng công nghiệp
đối với môi trường không?..........................................................................16
d. Khó khăn và thách thức đặt ra với quá trình công nghiệp hóa ở nước ta
hiện nay.......................................................................................................16
IV. KẾT LUẬN................................................................................................17
1. Tóm tắt vai trò của công nghiệp đối với phát triển kinh tế.....................17
2. Đề xuất giải pháp để giải quyết các thách thức đối với công nghiệp hiện
đại 17
3. Tầm quan trọng của công nghiệp trong phát triển kinh tế và xã hội......18
V. LỜI CẢMƒƠN.............................................................................................18
VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................19
2
I. GIỚI THIỆU
1. TẠI SAO LẠI CHỌN ĐỀ BÀI ?
Cơ cấu ngành kinh tế bao gồm có ba nhóm ngành chính là: nông – lâm – ngư nghiệp,
công nghiệp – xây dựng và dịch vụ. Trong đó ngành công nghiệp đóng vai trò chủ đạo
ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của nền kinh tế. Một đất nước có cơ cấu ngành công
nghiệp càng cao thì nền kinh tế của quốc gia ấy được coi là tăng trưởng tốt. Bởi lẽ
công nghiệp là một lĩnh vực sản xuất lớn, tạo ra sản phẩm, tiến hành khai thác tài
nguyên và biến chúng trở thành hàng hoá và kết hợp với các hoạt động kinh tế khác để
phục vụ cho sinh hoạt và cuộc sống. Đây là hoạt động kinh tế mang tính xã hội có quy
mô lớn, được sự hỗ trợ phát triển mạnh mẽ của những tiến bộ về công nghệ, khoa học
và kỹ thuật hiện đại, không có công nghiệp tất cả các lĩnh vực khác đời sống kinh tế sẽ
khó có thể đi lên.ƒ
Công cuộc công nghiệp hoá – hiện đại hoá đang là vấn đề được đưa lên hàng đầu ở bất
cứ một quốc gia nào đang phát triển trên thế giới, bởi vì đây cũng là con đường ngắn
nhất và duy nhất có thể nâng một đất nước đang phát triển lên ngang hàng với quốc gia
có thu nhập bình quân đầu người cao. Từ đây có thể thấy, ngành công nghiệp luôn giữ
vai trò vô cùng quan trọng trong nền kinh tế, việc hiểu biết và tham gia sâu vào cách
hoạt động của công nghiệp sẽ giúp chúng ta phát huy được vai trò của công nghiệp
cũng như là đưa ra quyết định đúng về việc ứng dụng phát triển công nghiệp để thúc
đẩy nền kinh tế xã hội.
Vậy nên em chọn đề bài này để có thêm cơ hội cũng như thời gian để tìm hiểu rõ và
sâu hơn về ngành công nghiệp của Việt Nam lẫn thế giới để bổ sung cũng như trau dồi
thêm kiên thức cho bản thân mình.
2. SƠ LƯỢC VỀ QUAN ĐIỂM CÔNG NGHIỆP ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN
KINH TẾ
Trong suốt lịch sử phát triển của các nền kinh tế, công nghiệp đã thể hiện vai trò quan
trọng trong quá trình công nghiệp hóa và phát triển kinh tế, là “chìa khóa” để tạo nên
sự thịnh vượng của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam, phát triển công nghiệp là nội dung
quan trọng, gắn bó chặt chẽ với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,
nhằm xây dựng và phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế.
Và theo Đại hội XIII của Đảng xác định nội hàm xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ
gắn với hội nhập quốc tế là: “Giữ vững độc lập, tự chủ trong việc xác định chủ trương,
đường lối, chiến lược phát triển kinh tế đất nước. Phát triển doanh nghiệp Việt Nam
lớn mạnh trở thành nòng cốt của kinh tế đất nước; giữ vững các cân đối lớn, chú trọng
bảo đảm an ninh kinh tế; không ngừng tăng cường tiềm lực kinh tế quốc gia. Đa
phương hóa, đa dạng hóa quan hệ kinh tế quốc tế, tránh lệ thuộc vào một thị trường,
một đối tác”
Đặc biệt, trong bối cảnh quốc tế hiện nay, việc xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ
gắn với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả là hết sức
cần thiết, mang tính tất yếu khách quan. Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ là một
yếu tố then chốt để bảo đảm độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia, dân tộc.
3
Một trong những nhân tố bảo đảm cho một nền kinh tế độc lập, tự chủ là phải xây
dựng được nền công nghiệp quốc gia vững mạnh. Công nghiệp phát triển không những
tạo ra giá trị gia tăng cao mà còn tác động lan tỏa tổng thể đến chất lượng tăng trưởng
kinh tế, góp phần quan trọng trong việc tích lũy cơ sở vật chất cho quá trình phát triển
kinh tế - xã hội. Phát triển công nghiệp là nội dung quan trọng và gắn bó chặt chẽ với
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tiến tới một nền kinh tế độc lập, tự
chủ và hội nhập quốc tế. Chính vì vậy, qua các thời kỳ, Đảng ta luôn quan tâm đề ra
các chủ trương, chính sách thúc đẩy phát triển công nghiệp.
II. CÔNG NGHIỆP LÀ GÌ ?
1. ĐỊNH NGHĨA
Công nghiệp là một bộ phận của nền kinh tế thuộc lĩnh vực sản xuất hàng hóa/vật chất
mà sản phẩm của nó được chế tạo, chế phẩm, chế biến, chế tác,… phục vụ cho các nhu
cầu tiêu dùng hoặc hoạt động kinh doanh của con người. Đây là hoạt động có quy mô
lớn và có sự hỗ trợ của khoa học – kỹ thuật và công nghệ. Ngành công nghiệp có thể
thúc đẩy tăng trưởng nền kinh tế, thúc đẩy các ngành khác, nâng cao năng suất và thu
hẹp khoảng cách phát triển cũng như tạo nhiều cơ hội việc làm.
Tại Việt Nam, các ngành công nghiệp mũi nhọn bao gồm năng lượng, chế biến thực
phẩm, dệt may và đang hướng tới phát triển nền công nghiệp hiện đại, bền vững
2. PHÂN LOẠI CÁC CÔNG NGHIỆP
SỰ ĐA DẠNG CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP
ĐA DẠNG
Hoạt động công nghiệp là vô cùng đa dạng, hiện nay có nhiều cách để phân loại công
nghiệp như:
- Theo mức độ thâm dụng vốn và tập trung lao động, chúng ta có 2 nhóm ngành
côngnghiệp là công nghiệp nặng (luyện kim, công nghiệp năng lượng, điện tử -
tin học…) và công nghiệp nhẹ (chế biến thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm…)
- Theo sản phẩm và ngành nghề, các ngành công nghiệp được phân tách riêng rẽ
vàchuyên biệt hơn, chẳng hạn nhóm ngành công nghiệp ô tô, công nghiệp dầu
khí, côngnghiệp dệt…
- Theo phân cấp quản lý, chúng ta có hai nhóm ngành là công nghiệp địa phương
vàcông nghiệp trung ương.ƒ
Hiện nay ở Việt Nam, công nghiệp được phân chia thành 2 nhóm A và B. Công nghiệp
thuộc nhóm A là công nghiệp sản xuất tư liệu sản xuất, là cơ sở của tái sản xuất
mởrộng. Công nghiệp thuộc nhóm B là công nghiệp sản xuất vật phẩm tiêu dùng.
Chicông nghiệp thành công nghiệp thuộc nhóm A và công nghiệp thuộc nhóm B là
đểnghiên cứu các quan hệ giữa sản xuất tư liệu sản xuất và sản xuất vật phẩm tiêu
dùng,đồng thời còn để nghiên cứu quan hệ giữa các ngành trong nội bộ công nghiệp
thuộcnhóm A và các ngành trong nội bộ công nghiệp thuộc nhóm B. Cụ thể hơn, công
nghiệp được chia ra thành 13 nhóm ngành công nghiệp lớn là:
- Ngành công nghiệp điện lực
- Ngành công nghiệp khai thác và chế biến nhiên liệu
- Ngành công nghiệp khai thác và luyện kim đen
4