A. M ĐUỞ Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
Lý lu n và th c ti n đã ch ng minh r ng , không xây d ng và phát tri n n nậ ự ễ ứ ằ ự ể ề
dân ch nhà n c xã h i ch nghĩa thì không th th c hi n quy n l c, quy n dânủ ướ ộ ủ ể ự ệ ề ự ề
ch , quy n làm ch và m i l i ích c a nhân dân lao đng trên th c t các lĩnh v củ ề ủ ọ ợ ủ ộ ự ế ự
c a đi s ng xã h i trong ti n trình cách m ng xã h ch nghĩa Vi t Nam .ủ ờ ố ộ ế ạ ộ ủ ở ệ
Th c ra t tr c đn nay n c ta ch a có m t công trình nào nghiên c uự ừ ướ ế ở ướ ư ộ ứ
có h th ng v n n xã h i ch nghĩa c mà th ng ch m i bàn v dân ch , quy nệ ố ề ề ộ ủ ả ườ ỉ ớ ề ủ ề
làm ch , b n ch t và m c tiêu c a ch đ, nh ng v th ch nhân dân, c ch dânủ ả ấ ụ ủ ế ộ ư ề ể ế ơ ế
ch cho t ng m t hay toàn b n n dân ch là ch a đ m c . Chúng ta l i th ngủ ừ ặ ộ ề ủ ư ủ ứ ạ ườ
nói phát huy dân ch xã h i ch nghĩa nh ng th nào là n n dân ch xã h i chủ ộ ủ ư ế ề ủ ộ ủ
nghĩa thì cũng ph i bàn.ả
Trong bài ti u lu n này s trình bày v v n đ Th c tr ng xây d ng n n dânể ậ ẽ ề ấ ề ự ạ ự ề
ch trong ti n trình cách m ng xã h i ch nghĩa Vi t Nam hi n nay.Chúng ta sủ ế ạ ộ ủ ở ệ ệ ẽ
đi lu n t ng v n đ nh , t ng khía c nh đ hi u rõ nh ng b n ch t, đc đi m,ậ ừ ấ ề ỏ ừ ạ ể ể ữ ả ấ ặ ể
ch c năng nhi m v … c a nh ng v n đ nêu trên. V n đ đu tiên c n nghiên c uứ ệ ụ ủ ữ ấ ề ấ ề ầ ầ ứ
là lý lu n chung v dân ch theo quan đi m ch nghĩa Mác Leenin.ậ ề ủ ể ủ
2. M c đích, nhi m v , ph m vi nghiên c uụ ệ ụ ạ ứ
2.1. M c đích nghiên c uụ ứ
Phân tích nh ng n i dung c b n theo ch nghĩa Mác leenin và t t ng Hữ ộ ơ ả ủ ư ưở ồ
Chí Minh v quá trình xây d ng , đi m i cách th c qu n lý nhà n c lên ch nghĩaề ự ổ ớ ứ ả ướ ủ
xã h i.ộ
2.2. Nhi m v nghiên c uệ ụ ứ
Phân tích c s lý lu n và c s th c ti n hình thành t t ng H Chí Minhơ ở ậ ơ ở ự ễ ư ưở ồ
v n n dân ch trong ti n trình cách m ng xã h i ch nghĩa ; Làm rõ quá trình phátề ề ủ ế ạ ộ ủ
tri n nh n th c c a Đng ể ậ ứ ủ ả v quá trình qu n lý và đi m i lên n n dân ch xã h iề ả ổ ớ ề ủ ộ
ch nghĩa sau g n 30 năm.ủ ầ
2.3. Ph m vi nghiên c uạ ứ
1
ch nghĩa Mác - Leenin và ủ t t ng H Chí Minh v nh ng đc tr ng c aư ưở ồ ề ữ ặ ư ủ
n n dân ch và Đng C ng s n Vi t Nam v n d ng sáng t o t t ng c a Bácề ủ ả ộ ả ệ ậ ụ ạ ư ưở ủ
trong vi cệ đi m i ti n đ cho vi c CNH - HĐH, ổ ớ ề ể ệ con đng đi lên ch nghĩa xãườ ủ
h i n c ta.ộ ở ướ
3. Ý nghĩa c a đ tàiủ ề
4. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
Lu n án s d ng ph ng pháp duy v t bi n ch ng và duy v t l ch s c aậ ử ụ ươ ậ ệ ứ ậ ị ử ủ
ch nghĩa Mác - Leenin và m t s ph ng pháp nghiên c u c th nh : h th ng,ủ ộ ố ươ ứ ụ ể ư ệ ố
lôgíc và l ch s ; phân tích và t ng h p; ph ng pháp so sánh; quy n p và di n d ch,ị ử ổ ợ ươ ạ ễ ị
v.v...
2
B. N I DUNGỘ
CH NG 1: LÝ LU N CHUNG V DÂN CH THEO QUAN ĐI M ƯƠ Ậ Ề Ủ Ể
CH NGHĨA MÁC-LÊNINỦ
1.1. khái ni m dân ch xã h i ch nghĩa ệ ủ ộ ủ
Quan đi m c a đng ta v dân ch xã h i ch nghĩa th hi n xuyên su tể ủ ả ề ủ ộ ủ ể ệ ố
trong t t c các n i dung trong văn ki n Đi h i XI ,là h th ng quan đi m hoànấ ả ộ ệ ạ ộ ệ ố ể
ch nh và toàn di n v nh ng v n đ c b n c a ch đ dân ch xã h i ch nghĩa ỉ ệ ề ữ ấ ề ơ ả ủ ế ộ ủ ộ ủ ở
n c ta. Đng a không nh ng ch rõ b n ch t t t đp, tính ch t u vi t mà cònướ ả ữ ỉ ả ấ ố ẹ ấ ư ệ
kh ng đnh t m quan tr ng c a dân ch xã h i ch nghĩa v i t cách v a là m cẳ ị ầ ọ ủ ủ ộ ủ ớ ư ừ ụ
tiêu, v a là đng l c c a s phát tri n đt n c; ch ra nh ng nguyên tác, yêu c u,ừ ộ ự ủ ự ể ấ ướ ỉ ư ầ
bi n pháp c b n xây d ng , nh ng l c c n ch y u c a vi c xây d ng và phátệ ơ ả ự ữ ự ả ủ ế ủ ệ ự
huy dân ch xã h i ch nghĩa trong tình hình m i và gi i pháp kh c ph c.ủ ộ ủ ớ ả ắ ụ
Dân ch xã h i ch nghĩa là ch đ dân ch đc xác l p các n c đãủ ộ ủ ế ộ ủ ượ ậ ở ướ
hoàn thành cách m ng dân t cạ ộ , dân ch và b t đu ti n hành cách m ngủ ắ ầ ế ạ xã h i chộ ủ
nghĩa.
Dân ch xã h i ch nghĩa là n dân ch khác h n v b n ch t và đi l p vủ ộ ủ ề ủ ẳ ề ả ấ ố ậ ề
nguyên t t v i dân ch t s n . Đi u đó th hi n trên nh ng v n đ chính y u sau:ắ ớ ủ ư ả ề ể ệ ữ ấ ề ế
th nh t, dân ch xã h i ch nghĩa ch xu t hi n khi giai c p công nhân và nhân dânứ ấ ủ ộ ủ ỉ ấ ệ ấ
lao đng d i s lãnh đo c a Đng C ng s n, giành đc chính quy n và ngàyộ ướ ự ạ ủ ả ộ ả ượ ề
càng phát huy trong quá trình xây d ng xã h i m i; th hai, dân ch xã h i chự ộ ớ ứ ủ ộ ủ
nghĩa là n n dân ch do Đng c ng s n lãnh đo; th ba, dân ch xã h i ch nghĩaề ủ ả ộ ả ạ ứ ủ ộ ủ
là dân ch c a đa s và ng i lao đng , vì đa s và ng i lao đng không ph i c aủ ủ ố ườ ộ ố ườ ộ ả ủ
thi u s bóc l t , đc quy n, đc l i;th t , dân ch xã h i ch nghĩa là ch đ dânể ố ộ ặ ề ặ ợ ứ ư ủ ộ ủ ế ộ
ch , mà đó nhân dân lao đng làm ch trên t t c các lĩnh v c c a đi s ng xãủ ở ộ ủ ấ ả ự ủ ờ ố
h i đc phát lu t b o đm; th năm, dân ch xã h i ch nghĩa đc th c hi nộ ượ ậ ả ả ứ ủ ộ ủ ượ ự ệ
b ng h th ng t ch c ằ ệ ố ổ ứ th hi n quy n l c chính tr -xã h i c a nhân dân, t p trungể ệ ề ự ị ộ ủ ậ
và thong qua nhà n c; th sáu, không ng ng m r ng dân ch g n v i tang c ngướ ứ ừ ở ộ ủ ắ ớ ườ
k c ng , pháp lu t c a quy lu t c b n c a s phát tri n dân c xã h i ch nghĩaỷ ươ ậ ủ ậ ơ ả ủ ự ể ủ ộ ủ
. Đó là b n ch t t t đp c a xã h i ch nghĩa . Đó là ch đ dân ch “ g p tri uả ấ ố ẹ ủ ộ ủ ế ộ ủ ấ ệ
l n” h n b t c ch đ dân ch nào trong l ch s nh V.L Leenin t ng kh ng đnhầ ơ ấ ứ ế ộ ủ ị ử ư ừ ẳ ị
3
Đc tr ng c a dân ch xã h i ch nghĩa là quy n dân ch c a công dânặ ư ủ ủ ộ ủ ề ủ ủ
không ng ng đc m r ng trong t t c các lĩnh v c ho t đng c a nhà n c, ừ ượ ở ộ ấ ả ự ạ ộ ủ ướ c aủ
xã h i mà c b n nh t là dân ch v kinh t . Trên lĩnh v c chính tr xã h i, quy nộ ơ ả ấ ủ ề ế ự ị ộ ề
tham gia qu n lí nhà n c c a nhân dân và các đoàn th qu n chúng ngày càng đcả ướ ủ ể ầ ượ
m r ng ở ộ v ph m vi, v đ sâu và phong phú đa d ng v các hình th c. M c tiêuề ạ ề ộ ạ ề ứ ụ
c a dân ch xã h i ch nghĩa là nh m xóa b t n n ng i bóc l t ng i và t o raủ ủ ộ ủ ằ ỏ ệ ạ ườ ộ ườ ạ
ngày càng nhi u đi u ki n đ th c hi n tri t đ công b ng xã h i, công lí cho m iề ề ệ ể ự ệ ệ ể ằ ộ ọ
ng i, bình đng th c s gi a nam và n , gi a các dân t c, t o c h i cho m iườ ẳ ự ự ữ ữ ữ ộ ạ ơ ộ ọ
công dân m u sinh và m u c u h nh phúc . Dân ch xã h i ch nghĩa là n n dânư ư ầ ạ ủ ộ ủ ề
ch c a xã h i loài ng i ti n b trong t ng lai.ủ ủ ộ ườ ế ộ ươ
1.2. Đt tr ng dân ch xã h i ch nghĩa ặ ư ủ ộ ủ
N n dân ch xã h i ch nghĩa là m t t p h p các thi t ch nhà n c , xã h iề ủ ộ ủ ộ ậ ợ ế ế ướ ộ
đc xác l p, v n hành và t ng b c hoàng thi n nh m đm b o th c hi n trêượ ậ ậ ừ ướ ệ ằ ả ả ự ệ
th c t , ngày càng đy đ các quy n l c chính tr c a giai c p công nhân , c a giaiự ế ầ ủ ề ự ị ủ ấ ủ
c p và các t ng l p nhân dân khác và c a toàn xã h i.ấ ầ ớ ủ ộ
Đc tr ng c b n c a n n dân ch c a xã h i ch nghĩa :ặ ư ơ ả ủ ề ủ ủ ộ ủ
Th nh t ,ứ ấ n n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch mang tính l ch s .ề ủ ộ ủ ề ủ ị ử
M i n n dân ch đi u mang tính l ch s , b i nó ra đi trong nh ng đi uọ ề ủ ề ị ử ở ờ ữ ề
ki n và ti n đ chính tr xác đnh , t n t i bi n đi trong m i quan h bi n ch ngệ ề ề ị ị ồ ạ ế ổ ố ệ ệ ứ
v i nh ng ớ ữ c s kinh t - xã h i, chính tr - xã h i xá đnh . Trong đó, nh ng l i íchơ ở ế ộ ị ộ ị ữ ợ
chính tr c b n c a giai c p công nhân gi vai trò chi ph i , quy t đnh đn b nị ơ ả ủ ấ ữ ố ế ị ế ả
ch t , các hình thái và ph ng th c th c thi quy n l c chính tr ch y u c a n nấ ươ ứ ự ề ự ị ủ ế ủ ề
dân ch .N n dân ch xã h i ch nghĩa ra đi là s n ph m t t y u c a cu c đuủ ề ủ ộ ủ ờ ả ẩ ấ ế ủ ộ ấ
tranh v tay giai c p nhân dân , xác l p b máy nhà n c c a nhân dân do đngề ấ ậ ộ ướ ủ ả
c ng s n l nh đo.ộ ả ạ ạ
N n dân ch xã h i ch nghĩa t t y u tr i qua các giai đo n c b n nh sau:ề ủ ộ ủ ấ ế ả ạ ơ ả ư
Trong th i k xây d ng ch nghĩa xã h i, các đi u ki n ti n đ c a ch nghĩa c ngờ ỳ ự ủ ộ ề ệ ề ề ủ ủ ộ
s n đc t ng b c sát l p và c ng c , theo đó, n n dân ch xã h i ch ả ự ừ ướ ậ ủ ố ề ủ ộ ủ nghĩa cũng
t ng b c t ph đnh mình , t ng b c t tiêu vong.ừ ướ ự ủ ị ừ ướ ự
4
Th haiứ , n n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch mang b n ch t giaiề ủ ộ ủ ề ủ ả ấ
c p c a giai c p công nhân , đng th i là n n dân ch đi chúng, dân ch cho điấ ủ ấ ồ ờ ề ủ ạ ủ ạ
đa s .ố
N n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch mang b n ch t giai c p côngề ủ ộ ủ ề ủ ả ấ ấ
nhân , là n n dân ch đi chúng , cho đi đa s nhân dân lao đng.ề ủ ạ ạ ố ộ
N n dân ch xã h i ch nghĩa có s m nh th tiêu ch nghĩa t b n, xâyề ủ ộ ủ ứ ệ ủ ủ ư ả
d ng ch nghĩa c ng s n, đc xây d ng trên c s phát huy, th hi n ngày càngự ủ ộ ả ượ ụ ơ ở ể ệ
đy đ, trên th c t quy n dân ch c a nhân dân mà n ng c t là liên minh c a giaiầ ủ ự ế ề ủ ủ ồ ố ủ
c p công nhân v i qu ng đi qu n chúng nhân dân lao đng. Cùng v i quá trìnhấ ớ ả ạ ầ ộ ớ
cách m ng xã h i ch nghĩa và quá trình xây d ng n dân ch , kh i liên minh nàyạ ộ ủ ự ề ủ ố
ngày càng đông đo, ngày càng tr thành n t ng c a giai c p công nhân. Đó chínhả ở ề ả ủ ấ
là đng l c xã h i c b n c a cách m ng xã h i ch nghĩa và là ch th c a n nộ ự ộ ơ ả ủ ạ ộ ủ ủ ể ủ ề
dân ch xã h i ch nghĩa ủ ộ ủ
Th ba, ứn n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch có tính ch t dân t c,ề ủ ộ ủ ề ủ ấ ộ
đng th i l i mang tính nhân lo i.ồ ờ ạ ạ
N n dân ch có tính dân t c b i n n dân ch xã h i ch nghĩa đc xâyề ủ ộ ở ề ủ ộ ủ ượ
d ng tr c h t trong lòng t ng qu c gia dân t c, trên c s văn hóa xã h i chự ướ ế ừ ố ộ ơ ở ộ ủ
nghĩa v i n i dung tiên ti n, đm đà b n s c dân t c .ớ ộ ế ậ ả ắ ộ
Đi u đó th hi n tr c h t ch , n n dân ch xã h i ch nghĩa đc xâyề ể ệ ướ ế ở ỗ ề ủ ộ ủ ượ
d ng trên các l p tr ng , nguyên t c c b n c a ch nghĩa Mác - Leenin, h th ngự ậ ườ ắ ơ ả ủ ủ ệ ố
lý lu n cách m ng - khoa h c , ph n ánh m t cách đúng đn, chính xác vai trò sậ ạ ọ ả ộ ắ ứ
m nh l ch s toàn th gi i c a giai c p công nhân.ệ ị ử ế ớ ủ ấ
Th t ,ứ ư n n dân ch xã h i ch nghĩa là n n dân ch cu i cùng trong l chề ủ ộ ủ ề ủ ố ị
s - là n n dân ch t tiêu vong.ử ề ủ ự
N n dân ch xã h i ch nghĩa là s n ph m t t y u c a cu c cách m ng xãề ủ ộ ủ ả ẩ ấ ế ủ ộ ạ
h i ch nghĩa do chính đng c a giai c p công nhân lãnh đo.ộ ủ ả ủ ấ ạ
N n dân ch xã h i ch nghĩa y th ng nh t v l i ích chính tr c a giai c pề ủ ộ ủ ấ ố ấ ề ợ ị ủ ấ
công nhân v i l i ích chính tr c a nhân dân lao đng, v i dân t c và toàn xã h i.ớ ợ ị ủ ộ ớ ộ ộ
Trong n n dân ch xã h i ch nghĩa, nhân dân tha gia vào qu n lý nhà n cề ủ ộ ủ ả ướ
ngày càng nhi u và càng có hi u qu .ề ệ ả
5
