Đ TÀI NIÊN LU N:Ề Ậ TÍNH KHOAN H NG C A CH Đ NH THI HÀNHỒ Ủ Ế Ị
HÌNH PH T T HÌNH TRONG LU T T T NG HÌNH S VI T NAMẠ Ử Ậ Ố Ụ Ự Ệ
A.PH N M Đ UẦ Ở Ầ
1. Tính c p thi t c a đ tàiấ ế ủ ề
Nhân đ o XHCN và chính sách khoan h ng đ c coi là m t trong nh ng nguyênạ ồ ượ ộ ữ
t c cắ b n chi ph i m i ho t đ ng cơ ả ố ọ ạ ộ aủ Đ ng và nhà n c ta.ả ướ K t khi s nghi p đ iể ừ ự ệ ổ
m i đ t n c đ c Đ ng và Nhà n c ta kh i x ng, đ c bi t là hi n nay, khi chúngớ ấ ướ ượ ả ướ ở ướ ặ ệ ệ
ta đang xây d ng Nhà n c pháp quy n xã h i ch nghĩa c a ự ướ ề ộ ủ ủ nhân dân, do nhân dân, vì
nhân dân, v n đ m r ng n n dân ch tăng c ng pháp ch và các giá tr xã h i khácấ ề ở ộ ề ủ ườ ế ị ộ
nh công b ng, bình đ ng, nhân đ o, cũng nh b o v m t cách đ y đ các quy n c aư ằ ẳ ạ ư ả ệ ộ ầ ủ ề ủ
công dân, các quy n con ng i càng tr nên c p bách. Đi u đó đòi h i ph i k p th iề ườ ở ấ ề ỏ ả ị ờ
hoàn thi n các quy đ nh c a pháp lu t nói chung, pháp lu t Hình s nói riêng nh m đ mệ ị ủ ậ ậ ự ằ ả
b o tính khoan h ng và nhân đ o XHCN.ả ồ ạ
Tr c yêu c u trên, pháp lu t v thi hành án t hình đã không ng ng thay đ i vàướ ầ ậ ề ử ừ ổ
hoàn thi n nh m b o đ m tính nhân đ o và phù h p v i m c đích răn đe, giáo d c c aệ ằ ả ả ạ ợ ớ ụ ụ ủ
hình ph t này. ạT hình đ c coi là hình ph t nghiêm kh c nh t do nhà n c áp d ngử ượ ạ ắ ấ ướ ụ
đ i v i ng i ph m t i đ lo i tr ng i đó ra kh i đ i s ng xã h iố ớ ườ ạ ộ ể ạ ừ ườ ỏ ờ ố ộ . Đi u này choề
th y, hình ph t t hình không ch đ n thu n là m t ch đ nh pháp lu t hình s mà còn làấ ạ ử ỉ ơ ầ ộ ế ị ậ ự
m t ph m trù thu c v chính tr , văn hóa, đ o đ c, tâm linh r t sinh đ ng. Các quy đ nhộ ạ ộ ề ị ạ ứ ấ ộ ị
c a pháp lu t v hình ph t t hình nói chung và thi hành hình ph t này nói riêng ph iủ ậ ề ạ ử ạ ả
ch a đ ng các giá tr xã h i, trong đó có giá tr nhân đ o. ứ ự ị ộ ị ạ Chính vì v y, nghiên c u tínhậ ứ
khoan h ng c a ch đ nh thi hành hình ph t t hình trong lu t t t ng hình s Vi t Namồ ủ ế ị ạ ử ậ ố ụ ự ệ
là r t c n thi t đấ ầ ế ể b o v có hi u qu các l i ích xã h i, song ph i đ t trong m i quanả ệ ệ ả ợ ộ ả ặ ố
h l i ích v i ng i b k t án nh m đ m b o tính khoan h ng c a pháp lu t Hình sệ ợ ớ ườ ị ế ằ ả ả ồ ủ ậ ự
n c ta. ướ
H n n a, th c ti n thi hành hình ph t t hình cũng đ t ra nhi u v n đ v ngơ ữ ự ễ ạ ử ặ ề ấ ề ướ
m c đòi h i khoa h c lu t t t ng hình s gi i quy t nh m đ m b o tính khoan h ngắ ỏ ọ ậ ố ụ ự ả ế ằ ả ả ồ
nh : Đ i t ng b áp d ng hình ph t t hình, v n đ ân gi m án t hình, vi c gia đìnhư ố ượ ị ụ ạ ử ấ ề ả ử ệ
ng i b k t án xin xác v mai táng…Trong khi đó, xét v m t lí lu n, tính khoan h ngườ ị ế ề ề ặ ậ ồ
c a ch đ nh thi hành hình ph t t hình ch a đ c quan tâm th a đáng, và xung quanhủ ế ị ạ ử ư ượ ỏ
ch đ nh này còn nhi u ý ki n khác nhau, th m chí trái ng c nhau.ế ị ề ế ậ ượ
Vì v y, vi c nghiên c u ậ ệ ứ đ tài “ềTính khoan h ng c a ch đ nh thi hành hìnhồ ủ ế ị
ph t t hình trong lu t t t ng hình s Vi t Namạ ử ậ ố ụ ự ệ ” là mang tính c p thi t, khôngấ ế
nh ng v lí lu n, mà còn đòi h i v th c ti n nh m nâng cao hi u qu thi hành hìnhữ ề ậ ỏ ề ự ễ ằ ệ ả
ph t t hình phù h p v i tính khoan h ng và nhân đ o c a nhà n c taạ ủ ợ ớ ồ ạ ủ ướ .
2. M c đích nghiên c u c a đ tàiụ ứ ủ ề
•Hi u rõ h n v hình ph t t hình cũng nh s nh h ng c a tính nhânể ơ ề ạ ử ư ự ả ưở ủ
đ o khoan h ng t i hình ph t này;ạ ồ ớ ạ
•Tìm hi u và bi t rõ h n v vi c áp d ng và thi hành hình ph t này trênể ế ơ ề ệ ụ ạ
th c t ;ự ế
•Tìm hi u quy đ nh c a nhà n c ta trong t ng giai đo n c th v hìnhể ị ủ ướ ừ ạ ụ ể ề
ph t này và tác d ng c a nó;ạ ụ ủ
•Nh ng đi u đ t đ c, nh ng m t còn h n ch , b t c p;ữ ề ạ ượ ữ ặ ạ ế ấ ậ
•Đ xu t ki n ngh nh m hoàn thi n các quy đ nh pháp lu t v lý lu n vàề ấ ế ị ằ ệ ị ậ ề ậ
th c ti n, t đó phát huy h n n a ch nghĩa Nhân đ o XHCN.ự ễ ừ ơ ữ ủ ạ
3. Đ i t ng, ph m vi nghiên c u c a đ tàiố ượ ạ ứ ủ ề
3.1. Đ i t ng nghiên c uố ượ ứ
•Quy đ nh pháp lu t ị ậ T t ng hình s Vi t Nam v thi hành hình ph t Tố ụ ự ệ ề ạ ử
hình;
•Tính khoan h ng c a pháp lu t T t ng hình s Vi t Nam trong ch đ nhồ ủ ậ ố ụ ự ệ ế ị
thi hành hình ph t T hình.ạ ử
3.2. Ph m vi nghiên c uạ ứ
•B lu t hình s năm 1999, s a đ i b sung năm 2009;ộ ậ ự ử ổ ổ
•Lu t t t ng hình s 2003;ậ ố ụ ự
•Lu t thi hành án hình s năm 2010; ậ ự
•Và m t s tài li u nghiên c u khác.ộ ố ệ ứ
4. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
Ph ng pháp lu n ươ ậ
Ph ng pháp lu n c a đ tài là quan đi m c a ch nghĩa Mác -Lênin, t t ngươ ậ ủ ề ể ủ ủ ư ưở
H chí Minh, đ ng l i, chính sách c a Đ ng v Nhà n c và pháp lu t, nh ng thànhồ ườ ố ủ ả ề ướ ậ ữ
t u c a khoa h c k thu t nh : khoa h c pháp lý, tri t h c, logich h c…ự ủ ọ ỹ ậ ư ọ ế ọ ọ
Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
Ph ng pháp suy lu n, ph ng pháp logich;ươ ậ ươ
Ph ng pháp th ng kê, t ng h p;ươ ố ổ ợ
Ph ng pháp so sánh, ch ng minh;ươ ứ
Tham kh o ý ki n c a các chuyên gia, tham kh o tài li u, sách báo, t pả ế ủ ả ệ ạ
chí…
Ngoài ra, còn s d ng nh ng ph ng pháp c n thi t khác.ử ụ ữ ươ ầ ế
5. K t c u đ tàiế ấ ề
Ngoài ph n m đ uầ ở ầ , m c l c, danh m c tài li u tham kh o và ph n k t lu n thìụ ụ ụ ệ ả ầ ế ậ
n i dung g m 2 ch ng:ộ ồ ươ
Ch ng I. M t s v n đ lý lu n v tính khoan h ng c a ch đ nh thi hành hìnhươ ộ ố ấ ề ậ ề ồ ủ ế ị
ph t tạ ử hình trong lu t t t ng hình s Vi t Nam;ậ ố ụ ự ệ
Ch ng II. Th c ti n và m t s gi i pháp đ m b o tính khoan h ng c a chươ ự ễ ộ ố ả ả ả ồ ủ ế
đ nh thi hành hình ph t t hình trong lu t t t ng hình s Vi t Nam;ị ạ ử ậ ố ụ ự ệ
B. PHẦN N I DUNGỘ
Ch ng I. M T S V N Đ LÍ LU N V TÍNH KHOAN H NG C Aươ Ộ Ố Ấ Ề Ậ Ề Ồ Ủ
CH Đ NH THẾ Ị I HÀNH HÌNH PH T T HÌNH TRONG LU T T T NG HÌNHẠ Ử Ậ Ố Ụ
S VI T NAMỰ Ệ
1. Khái ni m, các hình th c thi hành hình ph t t hình và ý nghĩa c aệ ứ ạ ử ủ
ch đ nh thi hành hình ph t t hình ế ị ạ ử
1.1. Khái ni m thi hành hình ph t t hình ệ ạ ử
Tr c h tướ ế , đ có th đ a ra khái ni m thi hành hình ph t t hình c n ph i làmể ể ư ệ ạ ử ầ ả
rõ khái ni m hình ph t t hình.ệ ạ ử
Trong h th ng hình ph t trong lu t hình s Vi t Nam, T hình là hình ph tệ ố ạ ậ ự ệ ử ạ
nghiêm kh c nh t, th hi n m c đ tr ng tr cao nh t cắ ấ ể ệ ứ ộ ừ ị ấ ủa Nhà n c đ i v i ng iướ ố ớ ườ
ph m t i, b i l nó c p đi quy n s ng c a ng i b k t án, lo i b s t n t i c a hạ ộ ở ẽ ướ ề ố ủ ườ ị ế ạ ỏ ự ồ ạ ủ ọ
trong xã h i. ộTheo Đi u 35 BLHS năm 1999 thì: T hình là hình ph t đ c bi t, t c bề ử ạ ặ ệ ướ ỏ
quy n s ng c a ng i b k t án ph m t i đ c bi t nghiêm tr ng.ề ố ủ ườ ị ế ạ ộ ặ ệ ọ
V n đ ti p theo c n ph i làm rõ đó là khái ni m thi hành án Hình s : Thi hànhấ ề ế ầ ả ệ ự
án hình s có th đ c hi u đó là vi c các c quan nhà n c, các t ch c xã h i, cáự ể ượ ể ệ ơ ướ ổ ứ ộ
nhân có liên quan đ a b n án, quy t đ nh Hình s đã có hi u l c pháp lu t ra thi hànhư ả ế ị ự ệ ự ậ
làm cho nó có hi u l c trên th c t .ệ ự ự ế
Thi hành án t hình là m t b ph n c a thi hành án Hình s . T khái ni m thiử ộ ộ ậ ủ ự ừ ệ
hành án Hình s nói trên, ta có th đ a ra khái ni m v thi hành án t hình nh sau: Thiự ể ư ệ ề ử ư
hành hình ph t t hình là ho t đ ng c a c quan, cá nhân có th m quy n đ a b n án tạ ử ạ ộ ủ ơ ẩ ề ư ả ử
hình c a tòa án đã có hi u l c pháp lu t ra th c hi n trên th c t v i nh ng trình t , thủ ệ ự ậ ự ệ ự ế ớ ữ ự ủ
t c ch t ch do pháp lu t t t ng hình s quy đ nh.ụ ặ ẽ ậ ố ụ ự ị
Đ c đi m c a thi hành hình ph t t hình g m:ặ ể ủ ạ ử ồ
•Thi hành hình ph t t hình là vi c làm trên th c t t c đi quy n s ng c aạ ử ệ ự ế ướ ề ố ủ
ng i ph m t i, cho nên c quan thi hành án ph i tuân th nh ng quy đ nh h tườ ạ ộ ơ ả ủ ữ ị ế
s c nghiêm ng t, ch t ch . Đây là đ c đi m ch y u đ phân bi t ho t đ ng thiứ ặ ặ ẽ ặ ể ủ ế ể ệ ạ ộ
hành hình ph t t hình so v i các ho t đ ng thi hành án khác.ạ ử ớ ạ ộ
•Khác v i vi c thi hành các hình ph t, bi n pháp t pháp khác, n u thi hànhớ ệ ạ ệ ư ế
hình ph t t hình có sai l m thì không kh c ph c đ c h u qu . Đ c đi m nàyạ ử ầ ắ ụ ượ ậ ả ặ ể
b t ngu n t b n ch t c a hình ph t t hình là t c đi m ng s ng c a ng i bắ ồ ừ ả ấ ủ ạ ử ướ ạ ố ủ ườ ị
k t án, vì v y, n u nh thi hành không đúng đ i t ng b k t án thì sai l m nàyế ậ ế ư ố ượ ị ế ầ
không th kh c ph c đ c.ể ắ ụ ượ
•Vi c thi hành hình ph t t hình không nh ng t c đi m ng s ng c aệ ạ ử ữ ướ ạ ố ủ
ng i b k t án mà còn gây đau th ng m t mát cho ng i thân c a h , đ ngườ ị ế ươ ấ ườ ủ ọ ồ
th i còn gây tâm lí tiêu c c nh t đ nh lên nh ng cá nhân tr c ti p th c hi n vi cờ ự ấ ị ữ ự ế ự ệ ệ
thi hành án t hình. Đây là đ c đi m chúng ta c n l u ý khi th c hi n công tác tử ặ ể ầ ư ự ệ ư
t ng đ i v i ng i thân c a ng i b k t án cũng nh đ i v i cán b chi n sĩưở ố ớ ườ ủ ườ ị ế ư ố ớ ộ ế
tr c ti p làm nhi m v c p đi sinh m ng c a ng i b k t án.ự ế ệ ụ ướ ạ ủ ườ ị ế
1.2. Các hình th c thi hành hình ph t t hìnhứ ạ ử
1.2.1. Trên th gi iế ớ
Hình th c thi hành hình ph t t hình là cách th c t c b s s ng còn c a ng iứ ạ ử ứ ướ ỏ ự ố ủ ườ
b k t án do c quan nhà n c, cá nhân có th m quy n th c hi n theo quy đ nh c a phápị ế ơ ướ ẩ ề ự ệ ị ủ
lu t. Trong l ch s t n t i và phát tri n, loài ng i đã thi hành nhi u hình th c t hình.ậ ị ử ồ ạ ể ườ ề ứ ử
Vi c thi hành hình ph t t hình nào cho phù h p, ph thu c nhi u vào đi u ki n kinh tệ ạ ử ợ ụ ộ ề ề ệ ế
xã h i, văn hóa c a m i qu c gia. GS.TS ng i Nga A.Ph. Kixthiacopxki đã dày côngộ ủ ỗ ố ườ
nghiên c u v nh ng hình th c thi hành hình ph t t hình trong l ch s và đ a ra 21 hìnhứ ề ữ ứ ạ ử ị ử ư
th c thi hành hình ph t này ch y u đã d c lo i ng i áp d ng nh sau: 1) Treo c ; 2)ứ ạ ủ ế ượ ạ ườ ụ ư ổ
Ch t đ u; 3)Đun trong v c d u; 4)Dùng bánh xe cán ch t; 5) xé xác ng i b k t ánặ ầ ạ ầ ế ườ ị ế
thành nh ng m nh nh ; 6) L t da cho đ n ch t; 7) chôn s ng; 8) bóp c ho c làm choữ ả ỏ ộ ế ế ố ổ ặ
ch t ng t trong bao t i; 9) Thiêu ch t; 10) M b ng, moi ru t; 11) Cho ng i lên c c nhế ạ ả ế ổ ụ ộ ồ ọ ọ
ho c dung c c nh n đâm th ng ng i; 12) Đ t c h ng b ng chì đun sôi; 13) Đ yặ ọ ọ ủ ườ ố ổ ọ ằ ẩ
ng i b k t án t đ nh núi xu ng v c; 14) Th t c ; 15) Voi dày, ng a xéo; 16) Quăngườ ị ế ừ ỉ ố ự ắ ổ ự
cho h báo ăn th t; 17) Dùng đá ném đ n ch t; 18)Cho ch t đói ch t khát; 19) Đ u đ cổ ị ế ế ế ế ầ ộ
ch t; 20) Dùng g y đánh ch t; 21) X b n.ế ậ ế ử ắ
T s th ng kê này, A.Ph. Kixthiacopxki đã chia hình th c thi hành hình ph t từ ự ố ứ ạ ử
hình thành hai lo i: lo i hình th c thi hành hình ph t t hình bình th ng (treo c , xạ ạ ứ ạ ử ườ ổ ử
b n…) và lo i hình th c thi hành hình ph t t hình đ c bi t ngoài vi c t c s s ngắ ạ ứ ạ ử ặ ệ ệ ướ ự ố
c a ng i b k t án, còn có m c đích làm đau đ n m t cách th m kh c cho h nh đunủ ườ ị ế ụ ớ ộ ả ố ọ ư
ng i b k t án trong v c d u, xé xác…ườ ị ế ạ ầ