Trồng, chăm sóc và thu hoạch tre
kinh doanh măng
Cây tre nói chung và cây tre lấy măng nói riêng đều là một loài cây
trồng rừng ở nhiều nơi trên đất nước ta. Trong các quy mô hộ gia đình, cây
tre lại càng có ý nghĩa đặc biệt. Ngoài ý nghĩa về bảo vệ đất, nó có ý nghĩa
kinh tế rất lớn so với nhiều loại cây lâm nghiệp và công nghiệp khác.
Cây tre nói chung và cây tre lấy măng nói riêng đều là một loài cây
trồng rừng ở nhiều nơi trên đất nước ta. Trong các quy mô hộ gia đình, cây
tre lại càng có ý nghĩa đặc biệt. Ngoài ý nghĩa về bảo vệ đất, nó có ý nghĩa
kinh tế rất lớn so với nhiều loại cây lâm nghiệp và công nghiệp khác.
- Loài tre với hệ thống thân ngầm đan chen nhau dày đặc và lan rộng
trong đất nên có tác dụng hạn chế dòng chảy, chống xói mòn đất trong mùa
mưa, chắn sóng bảo vệ đê chống sạt lở.
- Măng tre làm thực phẩm ở dạng tươi sống hoặc qua chế biến với kỹ
thuật khác nhau đều có giá trị thương phẩm rất cao cả ở thị trường trong
nước cũng như xuất khẩu. Bởi, ngoài hương vị đặc trưng, nó còn có thành
phần dinh dưỡng phong phú. Ở 100g măng khô phân tích thấy có tới 5,62g
các loại acid amin. Ðặc biệt măng tre Lục Trúc có vị ngọt dịu, không cần
ngâm nước cũng có thể luộc, sào ăn ngay, là thực phẩm thượng hạng cho ăn
tươi.
- Thân tre có thể dùng làm nhà cửa, nông cụ, làm giấy, sản xuất các
mặt hàng thủ công mỹ nghệ, dụng cụ thể dục thể thao, nhạc cụ, bàn ghế, tủ
giường từ thô sơ đến cao cấp và các đồ gia dụng khác.
- Trồng tre Tàu hay tre Lục Trúc mau cho thu hoạch. Sau khi trồng
một năm đã bắt đầu thu hoạch măng và cây làm giống. Sau ba năm, thu
hoạch măng ổn định với năng suất từ 6-30 tấn/ha (tùy thuộc vào việc đầu tư
chăm sóc).
- Do hàng năm tre, trúc sinh sản vô tính theo cấp số, nên trong bụi tre
có nhiều thế hệ tuổi cây. Nếu được chăm sóc tốt và đúng kỹ thuật thì năm
nào người trồng cũng được thu hoạch cả măng, thân và giống mà không phải
trồng lại trong một chu kỳ lâu dài rất nhiều năm.
Ở Việt Nam hiện có một số giống tre chủ yếu nhập từ Trung Quốc và
Ðài Loan: Tre tầu, tre lục trúc, tre mạnh tông, tre điền trúc, tre mao trúc,
luồng Thanh Hoá. Ở Lâm Ðồng, ngoài giống tre Mạnh tông đã có từ trước,
Trung tâm khuyến nông tỉnh trong năm 2001 đã tiến hành trồng thử nghiệm
các giống tre tầu, tre mạnh tông; luồng Thanh Hóa tại Bảo Lộc, Ðạ Huoai,
Ðạ Tẻh (Lâm trường Ðạ Tẻh có trồng 20ha luồng Thanh Hóa), Cát Tiên.
Các giống tre trên đều có kỹ thuật trồng và chăm sóc tương tự nhau,
chúng tôi xin giới thiệu kỹ thuật trồng, chăm sóc tre tầu (Sinocalamus
Latiflorus. McClure) và cây tre lục trúc (Bambusa Olđhamii. Munro) hiện
đang được trồng nhiều tại Việt Nam.
Hiện nay cây tre Tàu đã và đang được người dân ở các tỉnh miền
Ðông Nam Bộ trồng rất nhiều, có nơi như Phú Thành (Bình Phước) đã trồng
trên 300ha. Tre Lục Trúc mới được du nhập từ Ðài Loan vào nước ta hơn 3
năm nay, đã được trồng ở một số tỉnh miền núi phía Bắc (Hà Bắc, Lạng Sơn,
Hà Tây?), bắt đầu năm 2000 mới được Bộ nông nghiệp và phát triển nông
thôn cho phép đưa vào trồng thử nghiệm ở các tỉnh phía Nam, do vậy kỹ
thuật trồng và chăm sóc đưa ra chỉ là tài liệu tham khảo từ kỹ thuật trồng
thực tế của các giống tre lấy măng khác.
I. ÐẶC TÍNH SINH HỌC
Cây tre Tàu có tên khoa học là Dendrocalamus latiflorus Munro thuộc
Họ phụ Bambusoideae, Họ Poaceae, lớp Một lá mầm, cây có một thân chính
hình tròn rỗng, màu xanh thẫm, khi non có phấn trắng, khi già có màu xanh
vàng. Cây cao trung bình 13-15m, thân thẳng thuôn đều, hơi cong ở phần
ngọn.
Tre Tàu được nhập vào Việt Nam chuyên để kinh doanh măng, năng
suất cao (20 tấn/ha/năm), chất lượng cao, có giá trị xuất khẩu.
Cây thuộc loại ưa sáng, dễ tính, thích hợp với khí hậu nóng ẩm, phân
bố ở độ cao từ 2m đến 850m so với mặt biển, ở vùng có nhiệt độ bình quân
năm từ 21-27oC, lượng mưa trung bình trong năm từ 1500-2500 mm/năm,
như Bảo Lộc (Lâm Ðồng), Tây Ninh, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu, thành
phố Hồ Chí Minh? Ðây là loại tre được nông dân các tỉnh miền Ðông Nam
Bộ trồng rất phổ biến ở quanh nhà để lấy măng và thân tre làm đồ gia dụng.
Tre Tàu trồng được trên nhiều loại đất khác nhau có thành phần cơ
giới nhẹ và thoát nước, mọc thích hợp nơi có tầng đất canh tác sâu trên 50cm.
Cây có thân ngầm, mọc cụm theo kiểu hợp trục, có khả năng tái sinh vô tính
rất mạnh. Trồng tre một lần có thể cho thu hoạch 40-50 năm sau.
II. Nhân giống
Ðối với các loại tre, trúc nói chung có nhiều cách nhân giống để trồng
như:
- Trồng bằng hom gốc,
- Trồng bằng thân ngầm,
- Trồng bằng hom cành,
- Trồng bằng đoạn thân khí sinh (hom thân),
- Trồng bằng hạt.
Nên chọn những bụi (khóm) tre phát triển tốt, không sâu bệnh, chưa ra
hoa để lấy giống. Có thể trồng bằng giống gốc (hom gốc, thân mềm) hoặc
bằng giống hom cành (qua thử nghiệm trồng ở Phân viện nghiên cứu khoa
học Lâm nghiệp Nam Bộ và đã được trồng tại Nông trường Phú Thành -
Bình Phước), nhìn chung mỗi phương thức trồng có những ưu nhược điểm
khác nhau nhưng về năng suất không sai khác nhau là mấy kể từ năm thứ ba
trở đi. Tuy nhiên việc nhân giống tre bằng hom cành cần có sự chuẩn bị
trước ít nhất là 3 tháng ươm, cây mới đủ tiêu chuẩn và khả năng sống cao
khi đem ra trồng rừng.
1. Hom gốc