Truy n kỳ m n l cề ạ ụ NGUY N DỄ Ữ
NGUY N DỄ Ữ
Truy n kỳ m n l cề ạ ụ
Chào m ng các b n đón đ c đ u sách t d án sách cho thi t b di đ ngừ ạ ọ ầ ừ ự ế ị ộ
Ngu n: ồhttp://vnthuquan.net/
T o ebook: Nguy n Kim V .ạ ễ ỹ
M C L CỤ Ụ
L i t aờ ự
Ch ng 1ươ
Ch ng 2ươ
Ch ng 3ươ
Ch ng 4ươ
Ch ng 5ươ
Ch ng 6ươ
Ch ng 7ươ
Ch ng 8ươ
Ch ng 9ươ
Ch ng 10ươ
Ch ng 11ươ
Ch ng 12ươ
Ch ng 13ươ
Ch ng 14ươ
Ch ng 15ươ
Ch ng 16ươ
Ch ng 17ươ
T o Ebookạ: Nguy n Kim Vễ ỹ Ngu n truy nồ ệ : vnthuquan.net
Truy n kỳ m n l cề ạ ụ NGUY N DỄ Ữ
Ch ng 18ươ
Ch ng 19ươ
Ch ng 20ươ
NGUY N DỄ Ữ
Truy n kỳ m n l cề ạ ụ
L i t aờ ự
Nhà văn Vi t Nam, ng i xã Đ Tùng, huy n Tr ng Tân, nay thu c Thanh Mi n, H i D ng.ệ ườ ỗ ệ ườ ộ ệ ả ươ
Thu c dòng dõi khoa ho n, t ng ôm p lý t ng hành đ o, đã đi thi và có th đã ra làm quan. Sauộ ạ ừ ấ ưở ạ ể
vì b t mãn v i th i cu c, lui v n c núi r ng Thanh Hóa, t đó "tr i m y m i s ng, chânấ ớ ờ ộ ề ẩ ư ở ừ ừ ả ấ ươ ươ
không b c đ n th thành". Ch a rõ Nguy n D sinh và m t năm nào, ch bi t ông s ng đ ngướ ế ị ư ễ ữ ấ ỉ ế ố ồ
th i v i th y h c là Nguy n B nh Khiêm, và b n h c là Phùng Kh c Khoan, t c là vào kho ngờ ớ ầ ọ ễ ỉ ạ ọ ắ ứ ả
th k XVI và đ l i t p truy n ch Hán n i ti ng vi t trong th i gian n, Try n kỳ m n l cế ỷ ể ạ ậ ệ ữ ổ ế ế ờ ở ẩ ề ạ ụ
(in 1768, A.176/1-2). Truy n đ c Nguy n B nh Khiêm ph chính và Nguy n Th Nghi s ng cùngệ ượ ễ ỉ ủ ễ ế ố
th i d ch ra ch nôm. Truy n kỳ m n l c g m 20 truy n, vi t b ng t n văn, xen l n bi n văn vàờ ị ữ ề ạ ụ ồ ệ ế ằ ả ẫ ề
th ca, cu i m i truy n th ng có l i bình c a tác gi , ho c c a m t ng i cùng quan đi m v iơ ố ỗ ệ ườ ờ ủ ả ặ ủ ộ ườ ể ớ
tác gi . H u h t các truy n x y ra đ i Lý, đ i Tr n, đ i H ho c đ i Lê s t Ngh An tr raả ầ ế ệ ả ở ờ ờ ầ ờ ồ ặ ờ ơ ừ ệ ở
B c. L y tên sách là Truy n kỳ m n l c (Sao chép t n m n nh ng truy n l ), hình nh tác giắ ấ ề ạ ụ ả ạ ữ ệ ạ ư ả
mu n th hi n thái đ khiêm t n c a m t ng i ch ghi chép truy n cũ. Nh ng căn c vào tínhố ể ệ ộ ố ủ ộ ườ ỉ ệ ư ứ
ch t c a các truy n thì th y Truy n kỳ m n l c không ph i là m t công trình s u t p nh Lĩnhấ ủ ệ ấ ề ạ ụ ả ộ ư ậ ư
Nam chích quái, Thiên Nam vân l c... mà là m t sáng tác văn h c v i ý nghĩa đ y đ c a t này.ụ ộ ọ ớ ầ ủ ủ ừ
Đó là m t t p truy n phóng tác, đánh d u b c phát tri n quan tr ng c a th lo i t s hìnhộ ậ ệ ấ ướ ể ọ ủ ể ạ ự ự
t ng trong văn h c ch Hán. Và nguyên nhân chính c a s xu t hi n m t tác ph m có ý nghĩaượ ọ ữ ủ ự ấ ệ ộ ẩ
th lo i này là nhu c u ph n ánh c a văn h c. Trong th k XVI, tình hình xã h i không còn nể ạ ầ ả ủ ọ ế ỷ ộ ổ
đ nh nh th k XV; mâu thu n giai c p tr nên gay g t, quan h xã h i b t đ u ph c t p, cácị ư ở ế ỷ ẫ ấ ở ắ ệ ộ ắ ầ ứ ạ
t ng l p xã h i phân hóa m nh m , tr t t phong ki n lung lay, chi n tranh phong ki n ác li t vàầ ớ ộ ạ ẽ ậ ự ế ế ế ệ
kéo dài, đ t n c b các t p đoàn phong ki n chia c t, cu c s ng không yên n, nhân dân điêuấ ướ ị ậ ế ắ ộ ố ổ
đ ng, c c c. Mu n ph n ánh th c t phong phú, đa d ng y, mu n lý gi i nh ng v n đ đ t raứ ơ ự ố ả ự ế ạ ấ ố ả ữ ấ ề ặ
trong cu c s ng đ y bi n đ ng y thì không th ch d ng l i ch ghi chép s tích đ i tr c.ộ ố ầ ế ộ ấ ể ỉ ừ ạ ở ỗ ự ờ ướ
Nhu c u ph n ánh quy t đ nh s đ i m i c a th lo i văn h c. Và Nguy n D đã d a vào nh ngầ ả ế ị ự ổ ớ ủ ể ạ ọ ễ ữ ự ữ
T o Ebookạ: Nguy n Kim Vễ ỹ Ngu n truy nồ ệ : vnthuquan.net
Truy n kỳ m n l cề ạ ụ NGUY N DỄ Ữ
s tích có s n, t ch c l i k t c u, xây d ng l i nhân v t, thêm b t tình ti t, tu s c ngôn t ... táiự ẵ ổ ứ ạ ế ấ ự ạ ậ ớ ế ứ ừ
t o thành nh ng thiên truy n m i. Truy n kỳ m n l c vì v y, tuy có v là nh ng truy n cũ nh ngạ ữ ệ ớ ề ạ ụ ậ ẻ ữ ệ ư
l i ph n ánh sâu s c hi n th c th k XVI. Trên th c t thì đ ng sau thái đ có ph n dè d tạ ả ắ ệ ự ế ỷ ự ế ằ ộ ầ ặ
khiêm t n, Nguy n D r t t hào v tác ph m c a mình, qua đó ông b c l tâm t , th hi n hoàiố ễ ữ ấ ự ề ẩ ủ ộ ộ ư ể ệ
bão; ông đã phát bi u nh n th c, bày t quan đi m c a mình v nh ng v n đ l n c a xã h i,ể ậ ứ ỏ ể ủ ề ữ ấ ề ớ ủ ộ
c a con ng i trong khi ch đ phong ki n đang suy thoái. ủ ườ ế ộ ế
Trong Truy n kỳ m n l c, có truy n v ch tr n ch đ chính tr đen t i, h b i, đ kích hôn quânề ạ ụ ệ ạ ầ ế ộ ị ố ủ ạ ả
b o chúa, tham quan l i nhũng, đ i phong b i t c, có truy n nói đ n quy n s ng c a con ng iạ ạ ồ ạ ụ ệ ế ề ố ủ ườ
nh tình yêu trai gái, h nh phúc l a đôi, tình nghĩa v ch ng, có truy n th hi n đ i s ng và lýư ạ ứ ợ ồ ệ ể ệ ờ ố
t ng c a sĩ phu n d t... Nguy n D đã ph n ánh hi n th c m c nát c a ch đ phong ki nưở ủ ẩ ậ ễ ữ ả ệ ự ụ ủ ế ộ ế
m t cách có ý th c. Toàn b tác ph m th m sâu tinh th n và m u s c c a cu c s ng, ph m viộ ứ ộ ẩ ấ ầ ầ ắ ủ ộ ố ạ
ph n ánh c a tác ph m t ng đ i r ng rãi, khá nhi u v n đ c a xã h i, con ng i đ c đả ủ ẩ ươ ố ộ ề ấ ề ủ ộ ườ ượ ề
c p t i. B t mãn v i th i cu c và b t l c tr c hi n tr ng, Nguy n D n d t và đã th hi nậ ớ ấ ớ ờ ộ ấ ự ướ ệ ạ ễ ữ ẩ ậ ể ệ
quan ni m s ng c a k sĩ lánh đ c v trong qua Câu chuy n đ i đáp c a ng i ti u phu trongệ ố ủ ẻ ụ ề ệ ố ủ ườ ề
núi N a. n mà nhà văn v n quan tâm đ n th s , v n không quên đ i, v n nuôi hy v ng sư ở ẩ ẫ ế ế ự ẫ ờ ẫ ọ ở ự
ph c h i c a ch đ phong ki n. T t ng ch đ o c a Nguy n D là t t ng Nho gia. Ôngụ ồ ủ ế ộ ế ư ưở ủ ạ ủ ễ ữ ư ưở
ph i bày nh ng cái x u xa c a xã h i là đ c vũ thu n phong m t c xu t phát t ý th c b o vơ ữ ấ ủ ộ ể ổ ầ ỹ ụ ấ ừ ứ ả ệ
ch đ phong ki n, ph đ nh tri u đ i m c nát đ ng th i đ kh ng đ nh m t v ng tri u lýế ộ ế ủ ị ề ạ ụ ươ ờ ể ẳ ị ộ ươ ề
t ng trong t ng lai, lên án b n "bá gi " đ đ cao đ o "thu n v ng", phê phán b n vua quanưở ươ ọ ả ể ề ạ ầ ươ ọ
tàn b o đ ca ng i thánh quân hi n th n, tr ng ph t b n ng i gian ác, xi m n nh, dâm tà, đạ ể ợ ề ầ ừ ạ ọ ườ ể ị ể
bi u d ng nh ng g ng ti t nghĩa, nhân h u, th y chung. Tuy nhiên Truy n kỳ m n l c khôngể ươ ữ ươ ế ậ ủ ề ạ ụ
ph i ch th hi n t t ng nhà nho, mà còn th hi n s dao đ ng c a t t ng y tr c s r nả ỉ ể ệ ư ưở ể ệ ự ộ ủ ư ưở ấ ướ ự ạ
n t c a ý th c h phong ki n. Nguy n D đã có ph n b o l u nh ng t t ng phi Nho giáo khiứ ủ ứ ệ ế ễ ữ ầ ả ư ữ ư ưở
phóng tác, truy n dân gian, trong đó có t t ng Ph t giáo, Đ o giáo và ch y u là t t ngệ ư ưở ậ ạ ủ ế ư ưở
nhân dân. Nguy n D đã vi t truy n kỳ đ ít nhi u có th thoát ra kh i khuôn kh c a t t ngễ ữ ế ề ể ề ể ỏ ổ ủ ư ưở
chính th ng đ ng th hi n m t cách sinh đ ng hi n th c cu c s ng v i nhi u y u t hoangố ặ ể ệ ộ ộ ệ ự ộ ố ớ ề ế ố
đ ng, kỳ l . Ông m n thuy t pháp c a Ph t, Đ o, v.v. đ lý gi i m t cách r ng rãi nh ng v nườ ạ ượ ế ủ ậ ạ ể ả ộ ộ ữ ấ
đ đ t ra trong cu c s ng v i nh ng quan ni m nhân qu , báo ng, nghi p ch ng, luân h i;ề ặ ộ ố ớ ữ ệ ả ứ ệ ướ ồ
ông cũng đã ch u nh h ng c a t t ng nhân dân khi miêu t c nh cùng c c, đói kh , khi thị ả ưở ủ ư ưở ả ả ự ổ ể
hi n đ o đ c, nguy n v ng c a nhân dân, khi làm n i b t s đ i kháng giai c p trong xã h i.ệ ạ ứ ệ ọ ủ ổ ậ ự ố ấ ộ
Cũng chính vì ít nhi u không b gò bó trong khuôn kh kh t khe c a h ý th c phong ki n vàề ị ổ ắ ủ ệ ứ ế
mu n dành cho t t ng và tình c m c a mình m t ph m vi r ng rãi, ông hay vi t v tình yêuố ư ưở ả ủ ộ ạ ộ ế ề
nam n . Có nh ng truy n ca ng i tình yêu lành m nh, chung th y s t son, th hi n nhu c u tìnhữ ữ ệ ợ ạ ủ ắ ể ệ ầ
c m c a các t ng l p bình dân. Có nh ng truy n yêu đ ng b t chính, tuy v t ra ngoài khuônả ủ ầ ớ ữ ệ ươ ấ ượ
T o Ebookạ: Nguy n Kim Vễ ỹ Ngu n truy nồ ệ : vnthuquan.net
Truy n kỳ m n l cề ạ ụ NGUY N DỄ Ữ
kh l giáo nh ng l i ph n ánh l i s ng đ i b i c a nho sĩ tr y l c, lái buôn hãnh ti n. Nguy nổ ễ ư ạ ả ố ố ồ ạ ủ ụ ạ ế ễ
D cũng r t táo b o và phóng túng khi vi t v nh ng m i tình si mê, đ m đu i, s c d c, th hi nữ ấ ạ ế ề ữ ố ắ ố ắ ụ ể ệ
s nh ng b c a t t ng nhà nho tr c l i s ng th dân ngày càng ph bi n m t s đô thự ượ ộ ủ ư ưở ướ ố ố ị ổ ế ở ộ ố ị
đ ng th i. Tuy v y, quan đi m ch đ o c a Nguy n D v n là b o v l giáo, nên ý nghĩa ti nươ ờ ậ ể ủ ạ ủ ễ ữ ẫ ả ệ ễ ế
b toát ra t hình t ng nhân v t th ng mâu thu n v i lý l b o th trong l i bình. Mâu thu nộ ừ ượ ậ ườ ẫ ớ ẽ ả ủ ờ ẫ
này ph n ánh mâu thu n trong t t ng, tình c m tác gi , ph n ánh s r n n t c a ý th c hả ẫ ư ưở ả ả ả ự ạ ứ ủ ứ ệ
phong ki n trong t ng l p nho sĩ tr c nhu c u và l i s ng m i c a xã h i. Truy n kỳ m n l cế ầ ớ ướ ầ ố ố ớ ủ ộ ề ạ ụ
có giá tr hi n th c vì nó ph i bày nh ng t l u c a ch đ phong ki n và có giá tr nhân đ o vìị ệ ự ơ ữ ệ ậ ủ ế ộ ế ị ạ
nó đ cao ph m giá con ng i, t ni m thông c m v i n i kh đau và ni m m c c a nhânề ẩ ườ ỏ ề ả ớ ỗ ổ ề ơ ướ ủ
dân. Truy n kỳ m n l c còn là t p truy n có nhi u thành t u ngh thu t, đ c bi t là ngh thu tề ạ ụ ậ ệ ề ự ệ ậ ặ ệ ệ ậ
d ng truy n, d ng nhân v t. Nó v t xa nh ng truy n ký l ch s v n ít chú tr ng đ n tính cách vàự ệ ự ậ ượ ữ ệ ị ử ố ọ ế
cu c s ng riêng c a nhân v t, và cũng v t xa truy n c dân gian th ng ít đi sâu vào n i tâmộ ố ủ ậ ượ ệ ổ ườ ộ
nhân v t. Tác ph m k t h p m t cách nhu n nhuy n, tài tình nh ng ph ng th c t s , tr tìnhậ ẩ ế ợ ộ ầ ễ ữ ươ ứ ự ự ữ
và c k ch, gi a ngôn ng nhân v t và ngôn ng tác gi , gi a văn xuôi, văn bi n ng u và th ca.ả ị ữ ữ ậ ữ ả ữ ề ẫ ơ
L i văn cô đ ng, súc tích, ch t ch , hài hòa và sinh đ ng. Truy n kỳ m n l c là m u m c c a thờ ọ ặ ẽ ộ ề ạ ụ ẫ ự ủ ể
truy n kỳ, là "thiên c kỳ bút", là "áng văn hay c a b c đ i gia", tiêu bi u cho nh ng thành t uề ổ ủ ậ ạ ể ữ ự
c a văn h c hình t ng vi t b ng ch Hán d i nh h ng c a sáng tác dân gian. ủ ọ ượ ế ằ ữ ướ ả ưở ủ
BÙI DUY TÂN
Nguy n D là con trai c Nguy n T ng Phiêu, Ti n sĩ khoa Bính Thìn, niên hi u H ng Đ c thễ ữ ả ễ ườ ế ệ ồ ứ ứ
27 (1496), đ c trao ch c Th a chánh s , sau khi m t đ c t ng phong Th ng th . Lúc nhượ ứ ừ ứ ấ ượ ặ ượ ư ỏ
Nguy n D chăm h c, đ c r ng, nh nhi u, t ng ôm p lý t ng l y văn ch ng n i nghi pễ ữ ọ ọ ộ ớ ề ừ ấ ưở ấ ươ ố ệ
nhà. Sau khi đ u H ng ti n, Nguy n D thi H i nhi u l n, đ t trúng tr ng và t ng gi ch cậ ươ ế ễ ữ ộ ề ầ ạ ườ ừ ữ ứ
v Tri huy n Thanh Tuy n nh ng m i đ c m t năm thì ông xin t quan v nuôi d ng m già.ụ ệ ề ư ớ ượ ộ ừ ề ưỡ ẹ
Tr i m y năm d không đ t chân đ n nh ng n i đô h i, ông mi t mài "ghi chép" đ g i g m ýả ấ ư ặ ế ữ ơ ộ ệ ể ử ắ
t ng c a mình và đã hoàn thành tác ph m "thiên c kỳ bút" Truy n kỳ m n l c. Nguy n D sinhưở ủ ẩ ổ ề ạ ụ ễ ữ
và m t năm nào ch a rõ, nh ng căn c vào tác ph m cùng bài T a Truy n kỳ m n l c c a Hàấ ư ư ứ ẩ ự ề ạ ụ ủ
Thi n Hán vi t năm Vĩnh Đ nh th nh t (1547) và nh ng ghi chép c a Lê Quý Đôn trong m c Tàiệ ế ị ứ ấ ữ ủ ụ
ph m sách Ki n văn ti u l c có th bi t ông là ng i cùng th i v i Nguy n B nh Khiêm, có thẩ ế ể ụ ể ế ườ ờ ớ ễ ỉ ể
l n tu i h n Tr ng Trình chút ít. Gi a Nguy n D và Nguy n B nh Khiêm tin ch c có nh ng nhớ ổ ơ ạ ữ ễ ữ ễ ỉ ắ ữ ả
h ng qua l i v t t ng, h c thu t... nh ng e r ng Nguy n D không th là h c trò c aưở ạ ề ư ưở ọ ậ ư ằ ễ ữ ể ọ ủ
Nguy n B nh Khiêm nh Vũ Ph ng Đ đã ghi. Đ i v i nhà M c, thái đ Nguy n D d t khoátễ ỉ ư ươ ề ố ớ ạ ộ ễ ữ ứ
h n Nguy n B nh Khiêm. Ông không làm quan v i nhà M c mà ch n con đ ng n và ông đãơ ễ ỉ ớ ạ ọ ườ ở ẩ
s ng cu c s ng lâm tuy n su t quãng đ i còn l i. Truy n kỳ m n l c đ c hoàn thành ngay tố ộ ố ề ố ờ ạ ề ạ ụ ượ ừ
T o Ebookạ: Nguy n Kim Vễ ỹ Ngu n truy nồ ệ : vnthuquan.net
Truy n kỳ m n l cề ạ ụ NGUY N DỄ Ữ
nh ng năm đ u c a th i kỳ này, c đoán vào kho ng gi a hai th p k 20-30 c a th k XVI. ữ ầ ủ ờ ướ ả ữ ậ ỷ ủ ế ỷ
Theo nh ng t li u đ c bi t cho đ n nay, Truy n kỳ m n l c là tác ph m duy nh t c a Nguy nữ ư ệ ượ ế ế ề ạ ụ ẩ ấ ủ ễ
D . Sách g m 20 truy n, chia làm 4 quy n, đ c vi t theo th lo i truy n kỳ. C t truy n ch y uữ ồ ệ ể ượ ế ể ạ ề ố ệ ủ ế
l y t nh ng câu chuy n l u truy n trong dân gian, nhi u tr ng h p xu t phát t truy n thuy tấ ừ ữ ệ ư ề ề ườ ợ ấ ừ ề ế
v các v th n mà đ n th hi n v n còn (đ n th Vũ Th Thi t Hà Nam, đ n th Nh Khanh ề ị ầ ề ờ ệ ẫ ề ờ ị ế ở ề ờ ị ở
H ng Yên và đ n th Văn Dĩ Thành làng G i, Hà N i). Truy n đ c vi t b ng văn xuôi Hán cóư ề ờ ở ố ộ ệ ượ ế ằ
xen nh ng bài th , ca, t , bi n văn, cu i m i truy n (tr truy n 19 Kim hoa thi tho i ký) đ u cóữ ơ ừ ề ố ỗ ệ ừ ệ ạ ề
l i bình th hi n rõ chính ki n c a tác gi . H u h t các truy n đ u l y b i c nh các th i Lý-ờ ể ệ ế ủ ả ầ ế ệ ề ấ ố ả ở ờ
Tr n, H , thu c Minh, Lê s và trên đ a bàn t Ngh An tr ra B c. Thông qua các nhân v t th nầ ồ ộ ơ ị ừ ệ ở ắ ậ ầ
tiên, ma quái, tinh loài v t, cây c ..., tác ph m mu n g i g m ý t ng phê phán n n chính s r iậ ỏ ẩ ố ử ắ ưở ề ự ố
lo n, không còn k c ng tr t t , vua chúa hôn ám, b tôi thoán đo t, b n gian hi m n nh hótạ ỷ ươ ậ ự ề ạ ọ ể ị
đ y tri u đình; nh ng k quan cao ch c tr ng th s c v vét c a c i, sách nhi u dân lành, th mầ ề ữ ẻ ứ ọ ả ứ ơ ủ ả ễ ậ
chí đ n chi m đo t v ng i, b c h i ch ng ng i. Trong m t xã h i r i ren nh th , nhi u tế ế ạ ợ ườ ứ ạ ồ ườ ộ ộ ố ư ế ề ệ
n n th t t s n y sinh. C b c, tr m c p, t t d ch, ma qu hoành hành, đ n H pháp, Long th nạ ế ấ ẽ ả ờ ạ ộ ắ ậ ị ỷ ế ộ ầ
cũng tr thành yêu quái, s sãi, h c trò, th ng nhân, nhi u k đ m chìm trong s c d c. K t quở ư ọ ươ ề ẻ ắ ắ ụ ế ả
là ng i dân l ng thi n, đ c bi t là ph n ph i ch u nhi u đau kh . Nguy n D dành nhi uườ ươ ệ ặ ệ ụ ữ ả ị ề ổ ễ ữ ề
u ái cho nh ng nhân v t này. D i ngòi bút c a ông h đ u là nh ng thi u ph xinh đ p,ư ữ ậ ướ ủ ọ ề ữ ế ụ ẹ
chuyên nh t, t o t n, giàu lòng v tha nh ng luôn luôn ph i ch u s ph n bi th m. Đ n c lo iấ ả ầ ị ư ả ị ố ậ ả ế ả ạ
nhân v t "ph n di n" nh nàng Hàn Than (Đào th nghi p oan ký), nàng Nh Khanh (M c miênậ ả ệ ư ị ệ ị ộ
ph truy n), các h n hoa (Tây viên kỳ ng ký) và "yêu quái X ng Giang" cũng đ u vì s ph nụ ệ ồ ộ ở ươ ề ố ậ
đ a đ y, đ u vì "nghi p oan" mà đ n n i tr thành ma qu . H đáng b trách ph t nh ng cũngư ẩ ề ệ ế ỗ ở ỷ ọ ị ạ ư
đáng th ng. ươ
D ng nh Nguy n D không tìm đ c l i thoát trên con đ ng hành đ o, ông quay v cu cườ ư ễ ữ ượ ố ườ ạ ề ộ
s ng n d t, đôi lúc th h n m màng cõi tiên, song c b n ông v n g n bó v i cõi đ i. Ông trânố ẩ ậ ả ồ ơ ơ ả ẫ ắ ớ ờ
tr ng và ca ng i nh ng nhân cách thanh cao, c ng c i, nh ng anh hùng c u n c, giúp dânọ ợ ữ ứ ỏ ữ ứ ướ
không k h đ a v cao hay th p. ể ọ ở ị ị ấ
Truy n kỳ m n l c ngay t khi m i hoàn thành đã đ c đón nh n. Hà Thi n Hán ng i cùng th iề ạ ụ ừ ớ ượ ậ ệ ườ ờ
vi t l i T a, Nguy n Th Nghi, theo Vũ Ph ng Đ cũng là ng i cùng th i, d ch ra văn nôm. Vế ờ ự ễ ế ươ ề ườ ờ ị ề
sau nhi u h c gi tên tu i Lê Quý Đôn, Bùi Huy Bích, Phan Huy Chú đ u ghi chép v Nguy n Dề ọ ả ổ ề ề ễ ữ
và đ nh giá tác ph m c a ông. Nhìn chung các h c gi th i Trung đ i kh ng đ nh giá tr nhân đ oị ẩ ủ ọ ả ờ ạ ẳ ị ị ạ
và ý nghĩa giáo d c c a tác ph m. Các nhà nghiên c u hi n đ i phát hi n thêm giá tr hi n th cụ ủ ẩ ứ ệ ạ ệ ị ệ ự
đ ng th i khai thác tinh th n "táo b o, phóng túng" c a Nguy n D khi ông miêu t nh ng cu cồ ờ ầ ạ ủ ễ ữ ả ữ ộ
tình si mê đ m đu i đ m màu s c d c. Hành vi y tuy trái l , trái đ o trung dung nh ng l i đemắ ố ậ ắ ụ ấ ễ ạ ư ạ
đ n chút h nh phúc tr n th có th c cho nh ng s ph n oan nghi t. V m t th lo i mà xét thìế ạ ầ ế ự ữ ố ậ ệ ề ặ ể ạ
T o Ebookạ: Nguy n Kim Vễ ỹ Ngu n truy nồ ệ : vnthuquan.net