Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng đường ruột trong rau sống tại chợ quận Tân Phú, TP.HCM

ISSN: 2615-9686 Hong Bang International University Journal of Science

222

Tạp chí Khoa học Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng – Số Đặc biệt: Hội nghị Khoa học Tuổi trẻ Lần thứ 1 - 5/2024

DOI: https://doi.org/10.59294/HIUJS.KHTT.2024.026

TỶ LỆ NHIỄM KÝ SINH TRÙNG ĐƯỜNG RUỘT TRONG MẪU RAU SỐNG

BÁN TẠI CÁC CHỢ THUỘC ĐỊA BÀN QUẬN TÂN PHÚ,

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Đỗ Chí Thanh, Trn Thị Hồng Gấm, Nguyễn Nhật Khang, Võ Ngọc Anh Thư,

Ninh Hoàng Thanh Thuỷ, Nguyễn Thanh Nhật và Đặng Thị Ngọc Hân

Trường Đại hc Quốc tế Hồng Bàng

TÓM TẮT

Đặt vn đề: Rau sống gn như xut hiện trong mi bữa ăn ca người Việt Nam, chúng cung cp

vitamin, cht khoáng, góp phn duy trì cân bằng kiềm toan, tăng cường sc đề kháng. Tuy nhiên, ăn

rau sống có những tác hại không nhỏ đối với cơ thể khi mang ký sinh trng đường rut mà mắt thường

không thể thy. Mục tiêu: Xác đnh tỷ lệ nhiễm ký sinh trng đường rut trong mẫu rau sống và tỷ lệ

nhiễm các loại ký sinh trng đường rut trên từng loại rau sống được bán tại các chợ truyền thống

thuc đa bàn quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp nghiên cu: Nghiên cu mô tả

cắt ngang trên 342 mẫu rau ăn sống gồm: rau má, rau răm, diếp cá, ngò gai, cải bẹ xanh và xà lách.

Xét nghiệm mẫu rau thông qua phương pháp Đặng Văn Ngữ để đnh danh ra từng loài ký sinh trùng.

Kết quả: Tỷ lệ nhiễm ký sinh trng đường rut trên rau sống là 63.8%. Rau má nhiễm ký sinh trùng

đường rut cao nht với 84.2%. Ký sinh trng đường rut nhiễm trên rau sống nhiều nht là

Strongyloides stercoralis (54.1%) ch yếu trên diếp cá và ngò gai. Kết luận: Thực trạng nhiễm ký

sinh trng đường rut trên rau sống vẫn còn khá cao chiếm 63.8%, cn có biện pháp để giúp người

dân trồng và rửa rau an toàn khi sử dụng rau sống.

Từ khóa: ký sinh trùng, rau sống, tỷ lệ nhiễm

RATE OF INTESTINAL PARASITE INFECTION IN RAW VEGETABLE

SAMPLES SOLD AT TRADITIONAL MARKETS IN TAN PHU DISTRICT,

HO CHI MINH CITY

Do Chi Thanh*, Tran Thi Hong Gam, Nguyen Nhat Khang, Vo Ngoc Anh Thu,

Ninh Hoang Thanh Thuy, Nguyen Thanh Nhat and Dang Thi Ngoc Han

ABSTRACT

Background: Raw vegetables appear in almost every Vietnamese meal, providing many vitamins and

minerals, contributing to maintaining acid-base balance and enhancing resistance. Besides, eating

raw vegetables has significant harmful effects on the body when carrying intestinal parasites that the

naked eye cannot see. Objective: Determine the rate of intestinal parasite infection in raw vegetable

samples and the rate of infection of intestinal parasites in each type of raw vegetable at traditional

markets in Tan Phu district, Ho Chi Minh City. Research method: Cross-sectional descriptive study

on 342 raw vegetable samples including pennywort, laksa leaves, fish lettuce, coriander, mustard

greens, and lettuce. Vegetable samples were tested using the Dang Van Ngu method to identify each

parasite species. Results: The rate of intestinal parasite infection on raw vegetables was 63.8%. Gotu

kola is the highest infected with intestinal parasites at 84.2%. The most common intestinal parasite

infecting raw vegetables is Strongyloides stercoralis (54.1%), mainly on fish lettuce, and coriander.

Conclusion: The situation of intestinal parasite infection on raw vegetables is still quite high,

 Tác giả liên hệ: Đỗ Ch Thanh, email: dochithanh2002@gmail.com

(Ngày nhận bài: 10/03/2024; Ngày nhận bản sửa: 10/4/2024; Ngày duyệt đăng: 20/4/2024)

Hong Bang International University Journal of Science ISSN: 2615-9686

223

Tạp chí Khoa học Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng – Số Đặc biệt: Hội nghị Khoa học Tuổi trẻ Lần thứ 1 - 5/2024

accounting for 63.8%, there need to be measures to help people grow and wash vegetables safely

when using raw vegetables.

Keywords: parasites, raw vegetables, infection rate

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

Sự ph biến của rau sống trong m thực Việt Nam không ch đến t hương v thơm ngon mà cn

những lợi ch dinh dưỡng của chúng. Vi nhiu loi vitamin và khoáng chất, rau sống tr thành mt

nguồn cung cấp dinh dưỡng quan trng, giúp duy trì sức khỏe và cân bng cơ th. Tuy nhiên, lợi ích

này cng đi kèm vi những thách thức đối mặt vi an toàn thực phm trong đ c tnh trng nhiễm

k sinh trng trên rau ăn sống.

Có nhiu trường hợp rau ăn sống b nhiễm k sinh trng đường rut được báo cáo  Việt Nam và thế

gii. Đin hình là nghiên cứu ti Hà Ni năm 2021, trên 232 mẫu rau sống của tác giả Phm Văn

Hùng vi tỷ lệ nhiễm k sinh trng đường rut là 67.2% [1]. Hay, nghiên cứu của Yousef Mirzaei

năm 2021 cho thấy tỷ lệ nhiễm k sinh trng đường rut trên 225 mẫu rau sống ti thành phố Soran,

Iraq là 48.4% [2]. Những nghiên cứu trên cho thấy tỷ lệ nhiễm k sinh trng đường rut trên rau sống

đ giảm đáng k  những năm gn đây tuy nhiên, vẫn còn  con số khá cao. Rau sống có th là mt

trong những nguồn chnh đ lây nhiễm trứng và ấu trng giun, sán như: Ascaris lumbricoides,

Strongyloides stercoralis, Ancylostoma duodenale, Necator americanus, Toxocara spp., và mt số

đơn bào khác.

Tân Phú là mt quận ni thành của Thành phố Hồ Chí Minh, gn chợ đu mối Hóc Môn và Bình

Đin; cơ s 2 Trường Đi hc Quốc tế Hồng Bàng cng to lc ti quận Tân Phú. Quận Tân Phú cng

là thủ phủ mn ăn ngon vi nhiu hàng quán ốc, quán lu, bún đậu, ph, bánh xèo,… mà rau sống

chnh là mn ăn kèm không th thiếu. Tuy nhiên, chưa c dữ liệu nghiên cứu cho biết tình trng

nhiễm ký sinh trùng trên các mẫu rau sống được bán ti các chợ thuc đa bàn quận Tân Phú. Đ tìm

hiu thực trng nhiễm ký sinh trùng trên các loi rau ăn sống được bán ti các chợ trên đa bàn quận

Tân Phú trong năm 2023 nhm xác đnh tỷ lệ nhiễm k sinh trng đường rut trên rau ăn sống, t đ

cung cấp dữ liệu v thực trng nhiễm ký sinh trùng trên rau và mối nguy hi do nhiễm ký sinh trùng;

chúng tôi tiến hành thực hiện đ tài nghiên cứu vi hai mục tiêu cụ th như sau:

- Xác đnh tỷ lệ nhiễm k sinh trng đường rut trên các mẫu rau sống: rau răm, rau má, rau diếp cá,

ngò gai, cải bẹ xanh, rau xà lách được bán ti các chợ truyn thống thuc đa bàn quận Tân Phú,

Thành phố Hồ Chí Minh.

- Xác đnh tỷ lệ nhiễm các loi k sinh trng đường rut trên tng loi rau sống bán ti các chợ truyn

thống thuc đa bàn quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh.

2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Đối tượng nghiên cứu

Mức đ nhiễm k sinh trng đường rut trên sáu loi rau sống được bày bán trên các sp chợ truyn

thống ti đa bàn quận Tân Phú gồm: rau răm, rau má, rau diếp cá, ngò gai, cải bẹ xanh, xà lách.

Thời gian nghiên cứu: t tháng 3 năm 2023 đến tháng 12 năm 2023.

Địa điểm nghiên cứu: Các sp bán rau sống ti sáu chợ truyn thống thuc đa bàn quận Tân Phú

được mã hoá gồm: C1, C2, C3, C, C5, C6.

Tiêu chí chọn:

Rau sống gồm 6 loi: rau răm, rau má, rau diếp cá, ngò gai, cải bẹ xanh, rau xà lách được bày bán ti

các sp chợ truyn thống thuc đa bàn quận Tân Phú trong khoảng thời gian thực hiện nghiên cứu.

Rau phải cn tươi, c màu sắc tự nhiên.

ISSN: 2615-9686 Hong Bang International University Journal of Science

224

Tạp chí Khoa học Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng – Số Đặc biệt: Hội nghị Khoa học Tuổi trẻ Lần thứ 1 - 5/2024

Tiêu chí loại trừ:

Rau b ho, úa, r, dập nát, biến dng, thối rữa.

Địa điểm thực hiện xét nghiệm: Phòng thực hành Ký sinh, B môn Vi - Ký sinh, Khoa Xét nghiệm

Y hc, Trường Đi hc Quốc tế Hồng Bàng.

2.2. Phương pháp nghiên cứu

2.2.1. Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang

2.2.2. Cỡ mẫu: Cỡ mẫu được tính theo công thức cỡ mẫu cho mt tỷ lệ:

𝒏 = 𝒁(𝟏−𝜶

𝟐)

𝟐𝒑(𝟏 − 𝒑)

𝒅𝟐

Vi:

n: số mẫu rau cn khảo sát

Z: lấy t giá tr phân phối chun, đ tin cậy 95%, Z(1-α/2) =1.96

α:  nghĩa thống kê,  mức α = 0.05

p: tr số mong muốn của tỷ lệ, p = 0.672 (Kiến thức thực hành v trồng rau an toàn và thực trng

nhiễm ký sinh trùng trên rau sống của người dân x Văn Đức, Gia Lâm, Hà Ni) [1].

d: sai số mong đợi, d= 0.05

=> Tnh được n = 339. Cỡ mẫu được làm tròn n= 342 mẫu

2.2.3. Kỹ thuật chọn mẫu

Chn mẫu ngẫu nhiên đơn:

Bước 1: Chn nơi thu thập mẫu là các chợ ti đa bàn quận Tân Phú.

Bước 2: Lập danh sách các sp bán rau sống ti 6 chợ thuc đa bàn quận Tân Phú. Kết quả có tng

cng 59 sp. Đánh số thứ tự t 1 đến 59.

Bước 3: Chn các sp lấy mẫu bng phương pháp ngẫu nhiên đơn.

Ở mỗi sp sẽ tiến hành lấy 6 mẫu rau tương ứng vi 6 loi rau cn nghiên cứu là rau răm, rau má, rau

diếp cá, ngò gai, cải bẹ xanh, rau xà lách.

Chia đu cỡ mẫu 342 cho 6 mẫu rau cn thu thập  mỗi sp ti các chợ. Tnh được số sp cn lấy là

57 sp. Chn ra 57 sp t danh sách 59 sp bng bốc thăm ngẫu nhiên.

Bước 4: Thu thập mỗi mẫu rau vi khối lượng tương ứng 0.5 kg/ loi/ sp.

2.2.4. Phương pháp thu thập mẫu

Thu thập mẫu rau theo đúng quy trnh kỹ thuật chn mẫu, tiêu chí chn và tiêu chí loi tr; lấy mẫu

ngẫu nhiên trong 57 sp đ được chn; ghi mã số mẫu và vận chuyn đến Phòng thực hành Ký sinh,

B môn Vi - Ký sinh, Khoa Xét nghiệm Y hc, Trường Đi hc Quốc tế Hồng Bàng trong vòng 24

giờ  nhiệt đ 10 ⁰C - 15 ⁰C đ thực hiện xét nghiệm.

2.2.5. Phương pháp xét nghim rau tìm ký sinh trùng

Thực hiện bng phương pháp Đặng Văn Ngữ [3]. Mẫu rau sau khi được thu thập được rửa kỹ tng lá

bng nưc sch t cuống đến ngn, rửa mặt trên, mặt dưi. Mỗi mẫu rau cn rửa 2 - 4 ln, mỗi ln

rửa vi 2,000 mL nưc. Sau đ thu hồi tất cả số nưc  các ln rửa. Đ lắng tự nhiên sau 24 giờ lấy

cặn xét nghiệm mm bệnh ký sinh trùng. Áp dụng phương pháp đnh danh, phân loi ký sinh trùng

đường rut dựa vào tài liệu Ký sinh trùng thực hành của tác giả Lê Th Xuân [4] và Ký sinh trùng y

hc của tác giả Trn Xuân Mai [5].

Hong Bang International University Journal of Science ISSN: 2615-9686

225

Tạp chí Khoa học Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng – Số Đặc biệt: Hội nghị Khoa học Tuổi trẻ Lần thứ 1 - 5/2024

2.2.6. Phương pháp xử lý số liu

Nhập liệu bng phn mm Microsoft Excel và số liệu được xử lý bng phn mm thống kê

Graph Pad 8.0.

2.2.7. Nội dung nghiên cứu

Bước 1: Thu thập thông tin, lập danh sách các sp bán rau sống ti 6 chợ truyn thống thuc đa bàn

quận Tân Phú.

Bước 2: Thu thập mẫu rau sống ti 57 sp bán rau thuc 6 chợ truyn thống thuc đa bàn quận Tân

Phú. Mỗi sp thu thập đủ 6 loi rau, mỗi loi tối thiu 0.5 kg và được cho vào mt túi nhựa riêng biệt.

Bảo quản và vận chuyn mẫu trong vòng 24 giờ  nhiệt đ 10 ⁰C - 15 ⁰C.

Bước 3: Xử lý mẫu rau, thu hoch mm k sinh trng, xác đnh ký sinh trùng trên rau sống: mỗi mẫu

rau sau khi thu t hập được rửa 2 - 4 ln vi nưc sch, rửa kỹ tng lá t cuống đến ngn, sau đ thu

hồi mẫu nưc đ rửa, đ lắng tự nhiên sau 24 giờ và lấy cặn xét nghiệm k sinh trng theo phương

pháp Đặng Văn Ngữ [3].

Bước 4: Sau khi thu thập mẫu cặn lắng có th lấy ra soi tươi tm k sinh trng bng kính hin vi hoặc

cho vào l đựng bệnh phm cng Formaldehyde solution 37% đ bảo quản.

Bước 5: Đnh danh, phân loi k sinh trng theo phương pháp của cô Lê Th Xuân [4] và thy Trn

Xuân Mai [5] vi các mẫu cặn lắng có ký sinh trùng.

Bước 6: Thu thập kết quả, xử lý số liệu và báo cáo kết quả: xác đnh tỷ lệ nhiễm k sinh trng đường

rut trên rau sống và tỷ lệ các loi ký sinh trùng trên tng loi rau sống: rau xà lách, rau diếp cá, rau

má, rau răm, ng gai, cải bẹ xanh.

3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

T 342 mẫu rau t các sp chợ trên đa bàn quận Tân Phú, Thành phố Hồ Ch Minh; trong đ, c 57

mẫu rau răm, 57 mẫu rau má, 57 mẫu rau diếp cá, 57 mẫu ngò gai, 57 mẫu cải bẹ xanh, 57 mẫu rau

xà lách, ta thu nhận được kết quả trong các bảng bên dưi.

3.1. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trng đường ruột chung trên rau sống

Bảng 1. Tỷ lệ nhiễm k sinh trng đường rut trên rau sống được thu thập ti các chợ

Chợ

Mẫu rau khảo sát (n)

Nhiễm

Không nhiễm

Tn số (n)

Tỷ lệ (%)

Tn số (n)

Tỷ lệ (%)

66.7

33.3

60.0

40.0

68.3

31.7

65.0

35.0

61.1

38.9

61.9

38.1

Tổng cộng

342

219

63.8

123

36.2

Giá trị p

0.9684

Nhận xét: Qua Bảng 1 cho thấy vi 342 mẫu rau khảo sát, có tng 219 mẫu rau nhiễm ký sinh trùng

đường rut vi tỷ lệ là 63.8%. Đây là tỷ lệ nhiễm ký sinh trng đường rut vẫn còn khá cao, tuy

nhiên, đ c phn thuyên giảm so vi các nghiên cứu trưc như nghiên cứu “Khảo sát ký sinh trùng

trên rau sống bán ti các chợ trên đa bàn Thành phố Hồ Ch Minh” của tác giả Lê Th Kim Ngc vào

năm 2007 vi tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng chung là 97.1% [6]; nghiên cứu năm 2021 của tác giả Hồ Th

Dung cho thấy tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng chung trên 10 loi rau ti Huế là 90.58% [7] và nghiên cứu

ISSN: 2615-9686 Hong Bang International University Journal of Science

226

Tạp chí Khoa học Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng – Số Đặc biệt: Hội nghị Khoa học Tuổi trẻ Lần thứ 1 - 5/2024

của tác giả Phm Văn Hng năm 2021 ti Hà Ni là 67.2% [1].

Tỷ lệ nhiễm k sinh trng đường rut trên rau sống bán ti các chợ C1, C2, C3, C4, C5, C6 khoảng

t 60% đến 68.3%. Vi tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng trên rau cao nhất ti chợ C3 (68.3%) và thấp nhất

ti chợ C2 (60%), tuy nhiên, sự khác biệt này không c  nghĩa thống kê (p > 0.05).

3.2. Tỷ lệ nhiễm ký sinh trng đường ruột trên từng loại rau sống

Bảng 2. Tỷ lệ nhiễm k sinh trng đường rut trên tng loi rau sống

Bảng 3. So sánh tỷ lệ nhiễm KST đường rut trên tng loi rau:

Loại rau

Giá trị p

Kiểu giá trị p

Rau răm và Rau má

Rau răm và Diếp cá

Rau răm và Ng gai

Rau răm và Bẹ xanh

Rau răm và Xà lách

0.9914

0.9298

0.9470

0.0008

< 0.0001

***

****

Rau má và Diếp cá

Rau má và Ng gai

Rau má và Bẹ xanh

Rau má và Xà lách

0.6458

0.6852

0.0002

< 0.0001

***

****

Diếp cá và Ng gai

Diếp cá và Bẹ xanh

Diếp cá và Xà lách

> 0.9999

0.0105

< 0.0001

****

Ng gai và Bẹ xanh

0.0089

Loại rau

Chợ

Rau răm

n = 57

Rau má

n = 57

Diếp cá

n = 57

Ngò gai

n = 57

Bẹ xanh

n = 57

Xà lách

n = 57

Tỷ lệ

(n = 57)

46 /57

(80.7%)

48/57

(84.2%)

41/57

(71.9%)

41/57

(71.9%)

27/57

(47.4%)

16/57

(28.1%)

Giá trị p

< 0.0001

Tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng đường ruột trong mẫu rau sống bán tại các chợ thuộc địa bàn quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi