LUẬN VĂN:
Vai trò kinh tế của Nhà nước trong nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa ở nước ta hiện nay
a-/ Lời nói đầu
"Vai trò kinh tế của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở
nước ta hiện nay" là đề tài nghiên cứu sự kết hợp hài hoà tương hỗ lẫn nhau giữa "Bàn
tay vô hình" và "Bàn tay hữu hình". Hay nói một cách khác là nghiên cứu sự kết hợp,
sự quản lý của Nhà nước và cơ chế thị trường để thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng và
phát triển ở mức cao nhất đồng thời hạn chế khắc phục những khuyết tật một cách có
hiệu quả nhất. Tìm ra nghệ thuật quản lý xuyên suốt từ định hướng chiến lược hệ
thống luật đến các công đoạn trong các khâu kế hoạch từ vĩ mô đến vi mô.
Như chúng ta đã biết, kinh tế thị trường là một kiểu tổ chức xã hội mà trong đó
sản xuất và tài sản sản xuất gắn chặt với thị trường tức là gắn chặt với quan hệ hàng
hoá tiền tệ với quan hệ cung cầu. Kinh tế thị trường không phải là một chế độ kinh tế
đồng nhất với chủ nghĩa Tư bản. Thực ra nó là thành quả của lịch sử nhân loại gắn với
sản xuất hàng hoá.
Đối với nước ta việc chuyển từ cơ chế cũ sang cơ chế thị trường là hết sức cần
thiết để đảm bảo phát triển tăng trưởng ổn định kinh tế - xã hội đẩy lùi nguy cơ tụt
hậu, nhanh chóng thực hiện thành công công việc công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất
nước. Tuy nhiên cơ chế thị trường cũng không phải là cái gì hoàn hảo tốt đẹp cả mà đi
kèm với nó là những khuyết tật rất đáng lo ngại. Vì vậy cần có vai trò quản lý can
thiệp của Nhà nước để khắc phục, hạn chế những khuyết tật của cơ chế thị trường. Mà
quan trọng nhất là sự định hướng của Nhà nước để phát triển kinh tế theo định hướng
xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta đã chọn. Đây là sự khác biệt giữa cơ chế thị trường ở
nước ta và nước khác.
Tuy nhiên vấn đề vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng
XHCN ở nước ta hiện nay là một vấn đề đang có nhiều tranh cãi với những ý kiến
khác nhau nhằm tìm ra một cách giải quyết khả thi mang lại hiệu quả cao. Vấn đề quan
trọng bức xúc này có ảnh hưởng lớn đến tiến trình phát triển kinh tế của đất nước.
Chính vì vậy để góp phần vào sự lựa chọn cơ chế quản lý cho phù hợp đặc biệt là giai
đoạn Việt Nam hiện nay em chọn đề tài "Vai trò kinh tế của Nhà nước trong nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay" để nghiên cứu.
b-/ giải quyết vấn đề
chương I
tính tất yếu khách quan vai trò quản lý kinh tế
vi mô của Nhà nước trong nền kinh tế
I-/ Vai trò kinh tế của Nhà nước trong các giai đoạn lịch sử:
1-/ Nhà nước chủ nô:
Nhà nước chủ nô có từ rất sớm trong lịch sử xuất hiện từ thời kỳ chiếm hữu nô
lệ. Nhà nước chủ nô ra đời và trực tiếp dùng quyền lợi của mình nhằm can thiệp vào
việc phân phối của cải được sản xuất ra. Tuy rằng thời bấy giờ những người nô lệ làm
ra sản phẩm nhưng dưới sự chỉ huy của Nhà nước thì khối lượng lớn của cải đó không
phân phối cho nô lệ mà bị giai cấp chủ nô chiếm đoạt bằng bạo lực lúc này Nhà nước
có vai trò được làm công cụ cho bọn chủ nô điều khiển, cưỡng bức kinh tế.
2-/ Phong kiến:
Nhà nước lúc này không chỉ can thiệp vào việc phân phối sản phẩm mà còn đứng
ra hợp lực xây dựng kết cấu hạ tầng cho sản xuất nông nghiệp lúc này Nhà nước đã
khuyến khích nhân dân đi tìm các vùng đất mới thích hợp để gieo trồng. ở Việt Nam
đã có sự can thiệp của Nhà nước từ rất sớm thế kỷ thứ X trước công nguyên. Cơ sở
kinh tế của Nhà nước phong kiến là sở hữu của địa chủ phong kiến đối với ruộng đất
cũng như các loại tư liệu sản xuất khác và sở hữu cá thể của nông dân trong sự lệ
thuộc vào địa chủ.
Nhà nước phong kiến là công cụ chuyên chính của giai cấp phong kiến là phương
tiện để giai cấp phong kiến duy trì địa vị kinh tế của mình và thực hiện quyền thống trị
đối với toàn xã hội.
3-/ Tư sản:
Trên thế giới vào thế kỷ XV xuất hiện các nhà tư bản là quá trình tích luỹ nguyên
thuỷ được thực hiện nên kinh tế thị trường dần dần hình thành. Nhằm giúp các nền
kinh tế của mình phát triển nhanh, tất nhiên giai cấp tư sản phải thực hiện thúc đẩy, vai
trò quan trọng của Nhà nước tư sản như là một “bà đỡ” bởi vậy ngày càng xác định rõ
vai trò của giai cấp tư sản và nâng cao dần dần.
Sự quản lý Nhà nước cũng rất khác tức là hết sức nghiêm ngặt, họ quản lý chặt
chẽ vốn của mình, họ tìm cách giữ chặt nguồn vốn của mình không để chạy tuột ra
nước ngoài, Nhà nước của các nước tư bản giai đoạn này đã đề ra luật buộc các thương
nhân nước ngoài không được mang tiền ra khỏi nước họ, chỉ mang hàng mà thôi. Nhà
nước còn quy định những nơi được phép buôn bán để dễ dàng cho việc kiểm soát của
mình. Các chính sách để có số nhân tiền lớn, tạo ra một lượng tiền nhỏ chạy ra ngoài
lưu thông và quay vòng vốn nhanh, có hiệu quả. Trong chính sách ngoại thương họ
dùng hàng rào thuế quan bảo hộ, đánh thuế nhập khẩu cao và thuế nhập khẩu các hàng
sản xuất trong nước thấp chỉ xuất thành phẩm chứ không xuất nhiên liệu, cũng như các
hàng xa xỉ phẩm. Mặt khác Nhà nước còn thực hiện việc hỗ trợ cho các thương nhân
trong nước các phương tiện vật chất, tài chính khi họ tham gia buôn bán quốc tế. Đồng
thời với nó Nhà nước quy định chặt chẽ tỷ giá hối đoái cấm trả cho người nước ngoài
cao hơn mức giá đó. Nhờ vậy mà các nước tư bản đã tích luỹ được một lượng của cải,
tiền tệ đáng kể. Đầu thế kỷ XVIII giai cấp tư sản tập trung phát triển mạnh lĩnh vực
sản xuất nhờ áp dụng công nghệ mới, nền sản xuất của các nước tư bản phát triển rất
nhanh, các nhà tư bản đua nhau mở rộng quy mô sản xuất. Tự do cạnh tranh đã trở
thành đòi hỏi cấp thiết trong đời sống của nền kinh tế này.
4-/ Nhà nước Xã hội chủ nghĩa:
Nhà nước Xã hội chủ nghĩa (XHCN) là Nhà nước kiểu mới không dựa trên cơ sở
tư hữu tư nhân về tư liệu sản xuất mà có nhiệm vụ bảo vệ sở hữu toàn dân và các hình
thức sở hữu hợp pháp khác.
Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa (TBCN) ở thời kỳ đầu mới xuất hiện đã tạo
điều kiện thuận lợi cho sự phát triển lực lượng sản xuất. Khi CNTB phát triển đến giai
