Vi khuẩn HP
(Helicobacter pylori) -
thủ phạm gây bệnh dạ
dày
Đau dạ dày là một triệu chứng thường gặp ở nhiều người và nó có thể là
dấu hiệu cho biết chúng ta đã bị viêm loét dạ dày. Căn bệnh này rất dai
dẳng, gây khó chịu trong nhiều năm liền và có thể gây nên những những
đợt cấp tính rất nguy hiểm, thậm chí có thể phát triển thành ung thư dạ
dày.
Ảnh: Imagine
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến viêm loét dạ dày nhưng nhìn chung có 3
nguyên nhân chính. Thứ nhất là do dùng các thuốc giảm giảm đau, chống
viêm không chứa steroid, aspirin và một số loại thuốc khác. Thứ hai là do
stress tâm lý, thói quen sử dụng rượu bia, thuốc lá, các loại thực phẩm gây
kích thích niêm mạc dạ dày như trà, cà phê, ớt, tiêu, chanh, giấm… dẫn tới
việc dạ dày tiết nhiều axít. Thứ ba và là nguyên nhân quan trọng nhất, là sự
xuất hiện của một loại vi khuẩn có tên là Helicobacter Pylori trong dạ dày.
Phần lớn các ca viêm dạ dày – tá tràng đều do vi khuẩn HP gây ra và có thể
tiến triển thành ung thư. Chúng có mặt trong cơ thể của một nửa dân số thế
giới.
HP là một loại xoắn khuẩn gram âm, dài khoảng 2,5 mm và rộng 0,5 mm, có
4-6 roi nên dễ di chuyển trong lớp chất nhầy của niêm mạc dạ dày và đây
cũng là môi trường trú ngụ của chúng. Chính lớp chất nhầy dạ dày đã bảo vệ
cho vi khuẩn khỏi sự tác động của axit có trong dịch vị. HP có nhiều men để
giúp chúng tồn tại, phát triển và gây bệnh tại dạ dày như men urease, một
loại men thủy phân ure (chất có sẵn trong dạ dày) thành ammoniac và từ đó
tạo ra môi trường acid thích hợp cho vi khuẩn phát triển, nhưng lại gây tổn
thương loét cho niêm mạc dạ dày.
Khoảng 65 – 85% bệnh nhân viêm loét dạ dày có nhiễm HP và khi dùng
thuốc diệt HP thì phần lớn khỏi viêm loét. Nhiều nghiên cứu thực nghiệm
cũng cho thấy HP là thủ phạm chính gây tổn thương niêm mạc dạ dày. Đã có
hàng nghìn công trình nghiên cứu trên thế giới khẳng định, HP không chỉ
gây viêm loét mà còn có vai trò trong nhiều bệnh lý khác ở dạ dày – hành tá
tràng như rối loạn tiêu hóa không loét, u lympho ác tính, ung thư…
Ở giai đoạn sớm, ung thư dạ dày hầu như không có triệu chứng. Khi bệnh đã
tiến xa, bệnh nhân thường cảm thấy khó chịu vùng thượng vị, cảm giác đầy
bụng sau ăn, buồn nôn và ói mửa, sụt cân nhanh. Các dấu hiệu này không
phải là triệu chứng đặc hiệu của ung thư nên bệnh nhân dễ nhầm lẫn với các
bệnh khác ở dạ dày như viêm loét dạ dày hay rối loạn tiêu hóa nên khi bệnh
được phát hiện thì ung thư đã di căn xa. Vì thế khi có các triệu chứng trên
kéo dài, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân và điều trị càng sớm
càng tốt.
Để phát hiện sớm ung thư dạ dày
Phải tầm soát bằng chụp X-quang dạ dày hoặc nội soi dạ dày thì mới có thể
phát hiện được ung thư dạ dày giai đoạn sớm. Nội soi phát hiện thương tổn
thương sớm tốt hơn X-quang. Người có yếu tố nguy cơ cần phải tầm soát
ung thư dạ dày là các đối tượng: bị viêm teo dạ dày hoặc thiếu máu ác tính,
loét khổng lồ, nhiễm HP mạn tính, đã cắt bán phần dạ dày, polyp dạ dày,
trong gia đình có người bị ung thư đường tiêu hoá, có triệu chứng rối loạn
tiêu hoá thường xuyên… Nếu có điều kiện thì mọi người trên 40 tuổi đều
nên nội soi dạ dày tầm soát ít nhất 1 lần trong đợt kiểm tra sức khoẻ định kỳ
hằng năm.