1
Tiểu luận
Vũ khí hạt nhân và an ninh toàn cầu
2
LỜI MỞ ĐẦU
Thế giới đã bước sang năm 2010 - năm cuối cùng của thập niên đầu tiên
của thế kỷ XXI - một thập niên chứa đựng đầy những thăng trầm trong diễn biến
của tình hình thế giới trên tất cả mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, quân sự, văn hóa,
xã hội… Đây cũng là thập niên chứng kiến những sự thay đổi to lớn của xã hội
loài người trong những mối quan hệ cơ bản và xuyên suốt từ xa xưa đến nay như
mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, con người với xã hội hay như mối quan
hệ giữa các quốc gia với nhau. Mỗi mối quan hệ lại có những đặc điểm và tính
chất khác nhau, mà chính từ những mối quan hệ này, các vấn đề xung đột mâu
thuẫn nảy sinh.
Như chúng ta đã biết, những mối quan hệ cơ bản của xã hội loài người có
sự liên kết, phụ thuộc lẫn nhau và thực tế đã chỉ ra rằng đây là điều tất yếu. Việc
xây dựng, củng cố những mối quan hệ này đòi hỏi những biện pháp, chính sách cụ
thể và đúng đắn của từng quốc gia, khu vực. Sự phụ thuộc lẫn nhau là tất yếu, nó
vừa mang đến lợi ích nhưng đồng thời cũng mang đến những mâu thuẫn, mà từ
đây, con người đã rút ra được cụm từ “Các vấn đề toàn cầu” - một cụm từ đã,
đang và sẽ ngày càng được nhắc đến nhiều trong thế kỷ XXI.
Trong cuốn sách “Những vấn đề toàn cầu trong hai thập niên đầu của thế
kỷ XXI”1 “các vấn đề toàn cầu” hay toàn nhân loại được quan niệm là tổ hợp các
mâu thuẫn gay gắt nhất giữa giới tự nhiên với xã hội và con người, giữa xã hội
với con người và giữa các xã hội (các quốc gia) với nhau, mà tác động của nó
có liên quan trực tiếp đến vận mệnh của tất cả các dân tộc, không phân biệt chế
độ chính trị – xã hội, biên giới quốc gia. Ngày nay, một trong những vấn đề toàn
cầu đang rất nhức nhối và nhận được nhiều sự quan tâm đối với tình hình chính trị
thế giới, đó là vấn đề phát triển và phổ biến vũ khí hạt nhân. Trong khuôn khổ bài
1 GS, TS Nguyễn Trọng Chuẩn (2006), “Những vấn đề toàn cầu trong hai thập niên đầu của thế kỷ XXI”,
Nxb.Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.03
3
tiểu luận này, chúng tôi xin được trình bày về vấn đề: “Bắc Triều Tiên - Iran – hai
quốc gia – một tham vọng hạt nhân”.
NỘI DUNG
Vũ khí hạt nhân là một loại vũ khí hủy diệt hàng loạt, có sức công phá cực
kì lớn. Sự tồn tại của loại vũ khí này là một nguy hiểm tiềm tàng nhưng mạnh mẽ
đối với xã hội loài người. Cho đến nay mới chỉ có hai quả bom hạt nhân được sử
dụng trong chiến tranh Thế giới thứ Hai, nhưng nỗi khiếp sợ mà nó để lại đối với
cộng đồng quốc tế không bao giờ có thể quên được. Hậu quả nghiêm trọng của
loại vũ khí này gây ra đối với hòa bình chung của nhân loại khiến những nỗ lực
của mọi quốc gia trong cuộc chiến “chống phổ biến vũ khí hạt nhân” càng trở nên
cấp thiết hơn bao giờ hết.
Năm 1968, Hiệp ước Cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) đã được kí kết
với sự tham gia của 60 nước, chấm dứt sự lan tràn của loại vũ khí hủy diệt này.
Mặc dù ba nước thuộc những khu vực nóng bỏng nhất thế giới là Ấn Độ, Pakistan
và Israel đã từ chối kí hiệp ước và tiếp tục phát triển vũ khí hạt nhân, nhưng NPT
về cơ bản đã thành công. Tuy nhiên, triển vọng ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt
nhân đã bị một bóng đen ảm đạm che phủ với việc CHDCND Triều Tiên tuyên bố
rút khỏi hiệp ước hồi tháng 1/2003 và thừa nhận rằng họ đang chế tạo vũ khí hạt
nhân. Cùng với đó là mối nghi ngờ ngày càng tăng về việc Iran đang bước theo
con đường của Triều Tiên. Cho tới thời điểm này, vấn đề phát triển vũ khí hạt
nhân của Triều Tiên và Iran đang là tâm điểm của cộng đồng quốc tế, là nỗi bận
tâm, lo lắng của nhiều quốc gia – đặc biệt là của những “ông lớn” như Mỹ, Nga
hay Trung Quốc…
1. Qúa trình phát triển vũ khí hạt nhân của CHDCND Triều Tiên và
Iran:
a. CHDCND Triều Tiên và “các nhà máy sản xuất plutonium”
Tham vọng hạt nhân của Triều Tiên được đánh dấu vào năm 1979 khi Triều
Tiên bắt đầu xây dựng lò phản ứng hạt nhân với công suất 5 megawatt tại
4
Yongbyon với sự giúp đỡ của Liên Xô. Tới năm 1986, Yongbyon bắt đầu hoạt
động. Dưới sức ép mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế, tháng 6/1994, Triều Tiên
phản ứng bằng cách rút khỏi IAEA – cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế của
Liên Hợp Quốc - sau 20 năm là thành viên của tổ chức này. Ngày 12/2/2002, Triều
Tiên tuyên bố kế hoạch tái khởi động lò phản ứng hạt nhân Yongbyon. Đến cuối
tháng, Bình Nhưỡng vô hiệu hóa các thiết bị giám sát của IAEA và trục suất các
thanh sát viên của cơ quan này. Quá trình phát triển vụ khí hạt nhân của Triều
Tiên ngày càng trở nên mạnh bạo và công khai hơn khi Triều Tiên tuyên bố tiến
hành vụ thử vũ khí hạt nhân đầu tiên vào ngày 9/10/2006. Họ coi đây là một “sự
kiện lịch sử” và cho rằng, vụ thử diễn ra an toàn và thành công. Mọi sự quan tâm
của thế giới lại đổ dồn về Triều Tiên với sự kiện Bình Nhưỡng phóng vệ tinh bất
chấp sức ép của cộng đồng quốc tế vào ngày 5/4/2009. Một tuần sau đó, Hội đồng
Bảo an Liên Hợp Quốc nhất trí lên án hành động đó, yêu cầu Bình Nhưỡng ngừng
các cuộc thử tên lửa và tuyên bố tăng cường trừng phạt nước này. Tuy nhiên,
những động thái đó có lẽ chưa đủ sức mạnh đối với một “đối tượng” liều lĩnh và
cứng đầu như Triều Tiên. Ngày 14/4/2009, bộ Ngoại Giao Triều Tiên tuyên bố tẩy
chay vòng đàm phán 6 bên và tái khởi động lại lò phản ứng Yongbyon. Mọi
chuyện còn được đẩy lên tới cao trào khi ngày 25/5/2009, Bình Nhưỡng lại tuyên
bố thực hiện thành công một vụ thử hạt nhân dưới lòng đất, mạnh hơn vụ thử đầu
tiên năm 2006, nhằm củng cố khả năng phòng vệ của đất nước. Ông Mahames
ElBaradei – Tổng Giam đốc IAEA- cơ quan Liên Hợp Quốc giám sát việc thi
hành NPT, đã từng phát biểu rằng ông coi Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên
là “mối nguy cơ đe dọa trực tiếp và nguy hiểm nhất đối với cơ chế không phổ biến
vũ khí hạt nhân”.
Sau khi bị Liên Hợp Quốc chỉ trích vì vụ phóng tên lửa tầm xa hồi tháng
4/2009, Triều Tiên đột ngột ngừng các cuộc đàm phán phi hạt nhân với Hàn Quốc,
Mỹ, Trung Quốc, Nhật và Nga. Cuối năm 2009, Mỹ đã rất nỗ lực thuyết phục Bắc
Triều Tiên quay trở lại bàn đàm phán. Theo ông Bosworth – phái viên Bộ Ngoại
5
Giao Hoa Kỳ, cả hai phía đã nhất trí về việc cần thiết phải khởi động lại đàm phán
dù ngày giờ chưa được ấn định.
Tuy nhiên, Tân Hoa Xã và hãng tin AP đưa lại bình luận của Hãng Thông
Tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) ngày 19/2/2010 cho biết, cộng hòa dân chủ
nhân dân Triều Tiên vừa ra tuyên bố khẳng định sẽ không từ bỏ khả năng răn đe
hạt nhân. Triển vọng để giải quyết vấn đề phát triển vũ khí hạt nhân ở Triều Tiên
có lẽ đang là một dấu hỏi lớn đối với cộng đồng thế giới ở thời điểm này.
b. Iran và quá trình làm giàu uranium
Iran là quốc gia thứ hai trên thế giới tại thời điểm này đang khiến thế giới
hoang mang về chương trình hạt nhân mà nước này đang theo đuổi. Khác với
tuyên bố đầy khiêu khích của Triều Tiên rằng họ đang chế tạo vũ khí hạt nhân,
Iran vẫn khẳng định chương trình hạt nhân của họ chỉ nhằm phục vụ mục đích hòa
bình và thương mại, đó là sản xuất điện. Chương trình hạt nhân của Iran được
triển khai từ những năm 1950 với sự giúp đỡ của Hoa Kì như là một phần của
chương trình “nguyên tử phục vụ mục đích hòa bình”. Sự ủng hộ, giúp đỡ và tham
gia của Mỹ và chính phủ các quốc gia Tây Âu trong chương trình hạt nhân của
Iran còn được tiếp tục đến Cách mạng Iran năm 1979.
Vấn đề hạt nhân của Iran trở nên nóng bỏng vào thời điểm hiện nay vì nước
này vẫn đang tiếp tục có những động thái đáng ngờ đối với quá trình làm giàu
uranium phục vụ cho việc sản xuất năng lượng nguyên tử. Bằng chứng là, tháng
2/2009, Iran đã lắp đặt hệ thống đầu tiên gồm 168 chiếc máy ly tâm để làm giàu
uranium. Như vậy Iran đã tăng gấp đôi năng lực tinh chế uranium của mình bằng
cách lắp đặt hệ thống các máy ly tâm thứ hai. Theo các chuyên gia, để đủ nhiên
liệu cho một lò phản ứng có quy mô công nghiệp cần phải lắp đặt 54.000 máy ly
tâm. Trong khi đó, uranium được làm giàu có thể tạo ra nhiên liệu cho các lò phản
ứng để phát điện, nhưng cũng có thể phục vụ cho việc chế tạo vũ khí.