i
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯƠ
NG ĐAI HOC TÂY NGUYÊN
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP BỘ
XA
C ĐI
NH LƯƠNG CO2 HÂ
P THU CU
A RƯ
NG LA
RÔNG THƯƠ
NG XANH VU
NG TÂY NGUYÊN LA
M
CƠ SƠ
THAM GIA CHƯƠNG TRINH GIA
M THIÊ
U
KHI PHA
T THA
I TƯ
SUY THOA
I VA
MÂ
T RƯ
NG
Mã số: B2010 – 15 – 33TD
Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS. BA
O HUY
Đăk Lăk, tha
ng 11 năm 2012
ii
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯƠ
NG ĐAI HOC TÂY NGUYÊN
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP BỘ
XA
C ĐI
NH LƯƠNG CO2 HÂ
P THU CU
A RƯ
NG LA
RÔNG THƯƠ
NG XANH VU
NG TÂY NGUYÊN LA
M
CƠ SƠ
THAM GIA CHƯƠNG TRINH GIA
M THIÊ
U
KHI PHA
T THA
I TƯ
SUY THOA
I VA
MÂ
T RƯ
NG
Mã số: B2010 – 15 – 33TD
Xác nhận của cơ quan chủ trì đề tài Chủ nhiệm đề tài
(ký, họ tên, đóng dấu) (ký, họ tên)
PGS.TS. BA
O HUY
Đăk Lăk, tha
ng 11 năm 2012
iii
MUC LUC
DANH MỤC BẢNG BIỂU ................................................................................. viii
DANH MUC HINH, BIÊ
U ĐÔ
.............................................................................. x
DANH MỤC NGƯ
NGHIA CU
A CHỮ, KY
HIÊU VIẾT TẮT ....................... xiii
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1 ĐĂT VÂ
N ĐÊ
, TINH CÂ
P THIÊ
T ............................................................ 1
2 TỔNG QUAN VÂ
N ĐÊ
NGHIÊN CƯ
U .................................................... 3
2.1 Chương trinh REDD+ ..................................................................................... 3
2.2 Cơ sơ đo tinh, giam sat khi phat thai gây hiê
u ư
ng nha kinh tư
suy thoai va
mât rư
ng ......................................................................................................... 5
2.3 Giam sat hâp thu va phat thai CO2 tư
5 bê chư
a carbon rư
ng ........................ 8
2.3.1 Bê chư
a carbon cua sinh khô i trên mă
t đâ t (Above ground biomass – AGB) .. 8
2.3.2 Ươc tinh sinh khô i va carbon thưc vâ
t phâ n dươi mă
t đâ t (Below ground
biomass – BGB) ............................................................................................. 17
2.3.3 Ươc tinh sinh khô i gô chêt (Dead Wood – DW) ............................................ 18
2.3.4 Ươc tinh sinh khô i, carbon trong tham muc (Litter) ....................................... 18
2.3.5 Ươc tinh lương carbon hưu cơ trong đâ t (Soil Ogranic Carbon – SOC) ........ 18
2.4 Viên tham va GIS trong giam sat thay đôi sư
dung rư
ng (Activity Data) va
bê chư
a carbon.............................................................................................. 19
2.4.1 Viên tham trong phân loa
i rư
ng, giam sat thay đôi diê
n tich rư
ng va bê chư
a
carbon rư
ng ..................................................................................................... 19
2.4.2 Hê
thô ng GIS trong quan ly tai nguyên rư
ng va trư lương carbon ................. 25
2.5 Đo tinh giam sat carbon rư
ng co sư tham gia cua cô
ng đông (PCM) va chi
tra di
ch vu môi trương tư
REDD+ ................................................................ 27
2.6 Thảo luận ...................................................................................................... 28
3 ĐỐI TƯỢNG VA
ĐĂC ĐIÊ
M KHU VƯC NGHIÊN CỨU ................... 31
3.1 Vi
tri đi
a ly khu vưc nghiên cư
u ................................................................... 31
3.2 Đôi tương nghiên cư
u ................................................................................... 32
3.2.1 Sinh khô i va carbon rư
ng nghiên cư
u ............................................................. 32
3.2.2 Kiêu rư
ng, tra
ng thai rư
ng, loai cây nghiên cư
u ............................................. 32
3.2.3 A
nh viên tham ................................................................................................. 32
3.3 Đc điêm khu vưc nghiên cư
u ...................................................................... 33
3.3.1 Đâ t đai, đi
a hinh .............................................................................................. 33
3.3.2 Khi hâ
u, thuy văn ............................................................................................ 33
3.3.3 Tài nguyên rừng lá rộng thường xanh ở Tây Nguyên..................................... 33
3.3.4 Chương trình REDD+ ở Tây Nguyên .............................................................. 34
4 MỤC TIÊU VA
NÔI DUNG NGHIÊN CƯ
U .......................................... 35
iv
4.1 Muc tiêu nghiên cư
u ..................................................................................... 35
4.2 Nội dung nghiên cứu .................................................................................... 35
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................................. 36
5.1 Phương phap luâ
n, cach tiêp câ
n nghiên cư
u ............................................... 36
5.2 Phương phap nghiên cư
u cu thê ................................................................... 37
5.2.1 Phương phap thu thâ
p, phân tich, xư
ly sô liê
u đê lâ
p mô hinh allometric
equation ươc tinh sinh khô i va carbon cho cây rư
ng, lâm phâ n ..................... 37
5.2.2 Phương phap ươc tinh sinh khô i, carbon lâm phâ n ........................................ 51
5.2.3 Phương pháp nghiên cư
u ư
ng dung ảnh viễn thám và GIS đê ươc lương, giam
sat sinh khô i, carbon rư
ng ............................................................................... 52
CHƯƠNG 1: MÔ HINH ƯƠ
C TINH SINH KHÔ
I VA
CARBON CÂY
RƯ
NG ................................................................................................................. 57
1 KHÔ
I LƯƠNG THÊ
TICH GÔ
THEO LOA
I – MÔT BIÊ
N SÔ
TRONG MÔ HINH ƯƠ
C TINH SINH KHÔ
I, CARBON ................................. 57
2 MÔ HINH ƯƠ
C TINH SINH KHÔ
I VA
CARBON Ơ
CA
C BÔ PHÂN
CÂY TRÊN MĂT ĐÂ
T........................................................................................... 59
2.1 Mô hinh ươc tinh sinh khôi va carbon trong thân cây gô ............................. 59
2.2 Mô hinh ươc tinh sinh khôi va carbon trong canh cây gô ............................ 61
2.3 Mô hinh ươc tinh sinh khôi va carbon trong la cây rư
ng ............................. 62
2.4 Mô hinh ươc tinh sinh khôi va carbon trong vo cây rư
ng ............................ 63
3 MÔ HINH ƯƠ
C TINH SINH KHÔ
I VA
CARBON PHÂ
N TRÊN
MĂT ĐÂ
T CÂY RƯ
NG (AGB va C(AGB)) ......................................................... 66
4 MÔ HINH ƯƠ
C TINH SINH KHÔ
I VA
CARBON PHÂ
N DƯƠ
I MĂT
ĐÂ
T (TRONG RÊ CÂY RƯ
NG) (BGB, C(BGB)) ............................................... 73
5 MÔ HINH CHUYÊ
N ĐÔ
I GIƯ
A SINH KHÔ
I, CARBON NHÂN TÔ
ĐIÊ
U TRA CÂY CA
THÊ
...................................................................................... 75
CHƯƠNG 2: MÔ HINH ƯƠ
C TINH SINH KHÔ
I VA
CARBON LÂM
PHÂ
N .................................................................................................................. 78
1 PHÂN CÂ
P CHIÊ
U CAO ĐÊ
ƯƠ
C TINH SINH KHÔ
I, CARBON
LÂM PHÂ
N ............................................................................................................. 78
2 ƯƠ
C TINH CARBON HƯ
U CƠ TRONG ĐÂ
T (SOC) ......................... 81
3 ƯƠ
C TINH SINH KHÔ
I VA
CARBON TRONG THA
M MUC, THA
M
TƯƠI, GÔ
CHÊ
T .................................................................................................... 83
3.1 Ươc tinh sinh khôi va carbon trong tham tươi cho lâm phân ....................... 83
3.2 Ươc tinh sinh khôi va carbon trong tham muc cho lâm phân ...................... 84
3.3 Ươc tinh sinh khôi va carbon trong gô chêt (Deadwood - DW) cho lâm phân
...................................................................................................................... 84
4 MÔ HINH ƯƠ
C TINH SINH KHÔ
I VA
CARBON LÂM PHÂ
N VA
MÔ
I QUAN HÊ VƠ
I CA
C NHÂN TÔ
SINH THA
I ........................................... 85
v
5 CÂ
U TRU
C SINH KHÔ
I VA
CARBON LÂM PHÂ
N .......................... 91
5.1 Phân câp sinh khôi lâm phân ........................................................................ 91
5.2 Câu truc phân bô sinh khôi va carbon tich luy trong cây rư
ng trên va dươi
mă
t đât .......................................................................................................... 94
6 DƯ BA
O TĂNG TRƯƠ
NG SINH KHÔ
I VA
HÂ
P THU CO2 CU
A
LÂM PHÂ
N ........................................................................................................... 100
CHƯƠNG 3: VIÊN THA
M VA
GIS TRONG ƯƠ
C TINH - GIA
M SA
T
SINH KHÔ
I VA
CARBON RƯ
NG ............................................................... 105
1 Ư
NG DUNG A
NH VÊ TINH TRONG ƯƠ
C TINH VA
GIA
M SA
T
SINH KHÔ
I, CARBON RƯ
NG ........................................................................... 106
1.1 Hiê
u chinh hinh hoc anh, phân loa
i anh thanh vung co rư
ng va không co
rư
ng tư nhiên .............................................................................................. 106
1.1.1 Hiê
u chinh hinh ho
c anh ............................................................................... 106
1.1.2 Phân loi vung co rư
ng va không rư
ng ......................................................... 107
1.2 Phân loa
i anh vê
tinh băng phương phap phi giam đi
nh va lâ
p môi quan hê
sinh khôi, carbon rư
ng vơi cac lơp phân loa
i ............................................. 107
1.3 Phân tich hôi quy giưa sinh khôi rư
ng vơi gia tri
anh (DN) ....................... 112
1.3.1 Ta
o cơ sơ dư liê
u quan hê
giưa sinh khô i tư
ô mâu vơi giá trị các band phổ 112
1.3.2 Phân tích hồi quy giữa giá trị ảnh và sinh khô i đo tính trên ô mâu .............. 113
1.3.3 Thanh lâ
p ban đô theo câ p sinh khô i rư
ng .................................................... 114
1.4 Phân loa
i anh co giam đi
nh đê phân chia rư
ng theo câp sinh khôi ............ 117
1.4.1 Phân chia cấp sinh khô i TAGTB .................................................................. 118
1.4.2 Phân loa
i anh co giam đi
nh theo 3 câ p sinh khô i .......................................... 118
1.4.3 Đanh gia đô
tin câ
y cua phân loa
i anh theo câ p sinh khô i bă ng phương phap
giam đi
nh ...................................................................................................... 120
2 Ư
NG DUNG GIS TRONG QUA
N LY
, GIA
M SA
T SINH KHÔ
I
CARBON RƯ
NG ................................................................................................... 122
CHƯƠNG 4: HÊ THÔ
NG MÔ HINH VA
CÔNG NGHÊ ĐO TINH, GIA
M
SA
T CARBON RƯ
NG ĐÊ
THAM GIA CHƯƠNG TRINH REDD+ ....... 127
1 PHÂN LOAI RƯ
NG THEO CÂ
P SINH KHÔ
I BĂ
NG A
NH VÊ TINH
128
1.1 Phân khôi rư
ng va xac đi
nh diê
n tich ......................................................... 128
1.2 Phân khôi rư
ng, xac đi
nh diê
n tich va sinh khôi cây gô trên mă
t đât
(TAGTB) .................................................................................................... 129
2 THIÊ
T KÊ
Ô MÂU .................................................................................. 130
2.1 Hinh da
ng va kich thươc ô mâu .................................................................. 130
2.2 Sô ô mâu cân thiêt va cách bô tri ................................................................ 131
2.3 Điêu tra nhanh lâm phân ............................................................................. 132