Xử trí tai nạn : Sơ cứu - Cấp cứu kịp thời
có thể cứu mạng người
Xử trí tai nạn : Sơ cứu - Cấp cứu kịp
thời có thể cứu mạng người
NGỪNG TUẦN HOÀN, HÔ HẤP
Nguyên nhân:
- Tai nạn .
- Biến chứng bất ngờ của một bệnh .
Triệu chứng
Ngừng tuần hoàn : thường báo hiệu trên máy chiếu điện tâm đồ hoặc biểu
hiện lâm sàng: bất tỉnh, có khi co giật; xanh tái toàn thân, da lạnh; mất
mạch bẹn và mạch cảnh; không đo được huyết áp; ngừng thở đột ngột hoặc
từ từ. Khi có dấu hiệu đồng tử 2 bên giãn là triệu chứng tổn thương não
nặng nề.
Xử trí:
Yêu cầu:
- Bảo đảm tuần hoàn não .
- Bảo đảm tiếp oxy có hiệu quả .
- Chống nhiễm toan .
- Phải cấp cứu bệnh nhân ngay tại chỗ không chậm trễ một giây phút nào.
- Phải cấp cứu liên tục, không gián đoạn.
Nguyên tắc hồi sinh nội khoa là : Khẩn trương, bình tĩnh, kiên nhẫn. Hồi
sinh trong hai giờ không có kết quả mới nên thôi.
Xoa bóp tim:
- Ðặt bệnh nhân nằm ngửa trên một nền cứng, đầu thấp, chân gác cao.
- Quỳ bên phải bệnh nhân, đặt lòng bàn tay trái ở 1/3 dưới xương ức bệnh
nhân, không ấn lên xương sườn, lòng bàn tay phải đặt trên bàn tay trái.
Dùng sức mạnh của 2 tay và cơ thể ấn mạnh, nhịp nhàng 60 lần/phút. Lực
ấn phải đủ cho xương ức và lồng ngực bệnh nhân xẹp xuống khoảng 4cm
nhưng không quá nặng tùy theo thể trạng bệnh nhân gầy hoặc béo, lồng
ngực to hay nhỏ, chắc hay mềm mà xác định lực ấn.
Dấu hiệu xoa bóp có hiệu quả:
- Mỗi lần ấn, sờ thấy mạch bẹn đập.
- Huyết áp động mạch: 70-100mmHg.
- Ðồng tử không giãn to do não thiếu máu.
- Sắc mặt bệnh nhân hồng hơn.
Chống chỉ định xoa bóp tim khi bệnh nhân bị vết thương ở lồng ngực, ứ
máu, chảy máu màng ngoài tim, màng phổi, khí thũng phổi.
Biến chứng của xoa bóp tim:
- Gẫy xương ức, vỡ gan, vỡ lách, chảy máu màng ngoài tim, màng phổi...
rất ít gặp.
- Gẫy xương sườn thường gặp hơn nhưng cần cố tránh.
- Tràn khí màng phổi có thể xảy ra nếu đồng thời vừa ấn tim vừa thổi ngạt
rất mạnh.
Thổi ngạt
- Quỳ bên trái, gần đầu bệnh nhân.
- Chuẩn bị bệnh nhân : đường khí đạo của bệnh nhân phải thông suốt: lau
sạch mồm họng, lấy hết dị vật, răng giả, thức ăn, đờm rãi...; cổ ưỡn tối đa,
độn gối dưới cổ bệnh nhân, kéo mạnh hàm dưới ra phía trước và lên trên
cho lưỡi không tụt ra sau bịt khí quản.
- Tiến hành thổi ngạt :
* Bóp mũi bệnh nhân bằng ngón cái và ngón trỏ.
* Ðặt 1 lớp gạc mỏng ở miệng bệnh nhân được giữ cho há to.
* Hít vào thật sâu, áp mồm vào mồm bệnh nhân thổi mạnh và dài hơi, làm
sao cho lồng ngực bệnh nhân nở rộng ra, mỗi phút thổi 15 lần, khi thổi thì
người ấn tim ngừng ấn (4 lần ấn tim, 1 lần thổi ngạt).
* Thỉnh thoảng lau đờm rãi cho đường hô hấp luôn được lưu thông.
* Nếu người cấp cứu chỉ có một mình thì vừa xoa bóp tim vừa thổi ngạt, cứ
15 lần ấn tim thì 2 lần thổi ngạt liền, mạnh và sâu.
* Nếu bệnh nhân nôn, co giật hoặc cứng hàm thì có thể thổi vào mũi, ở trẻ
nhỏ có thể thổi cả vào mũi lẫn mồm.
Cấp cứu người bị ngất xỉu
Một người có thể bị ngất do cảm xúc quá mạnh, chấn thương nặng, mất
máu nhiều, thiếu ôxy, bệnh tim hay say nóng, say nắng... Gặp tình huống
này, cần để người bệnh nằm thấp đầu ở nơi thoáng khí, yên tĩnh; nới lỏng
quần áo để máu dễ lưu thông.
Triệu chứng của ngất : Người bệnh tự nhiên thấy choáng váng, hoa mắt,
chóng mặt, ù tai... rồi ngã lăn ra; có khi toát mồ hôi, da nhợt nhạt, chân tay
lạnh. Tuần hoàn và hô hấp ngừng hoặc rất yếu, huyết áp hạ, đồng tử giãn.
Sau khi đặt bệnh nhân nằm và nới lỏng quần áo, cần xoa bóp, kích thích lên
cơ thể như giật tóc mai, tát vào má, đắp khăn ướt lên mặt, xoa bóp bằng cồn
long não, cho ngửi amoniac, giấm... Đồng thời gọi nhân viên y tế để tiêm
thuốc trợ tim. Nếu có điều kiện, cần châm cứu các huyệt nhân trung, thập
tuyền. Trong trường hợp ngất nặng, ngoài cách xử trí như trên còn phải làm
hô hấp nhân tạo hoặc thổi ngạt, ấn tim ngoài lồng ngực.
Một số bài thuốc Nam có thể đem lại hiệu quả trong việc chữa ngất:
- Gây hắt hơi : Quả bồ kết nướng giòn, tán mịn, thổi nhẹ vào 2 lỗ mũi; hoặc
đốt bồ kết, thổi khói vào 2 lỗ mũi. Cũng có thể dùng lông gà ngoáy kích
thích niêm mạc trong mũi để gây hắt hơi.
- Nếu chân tay lạnh, dùng gừng tươi 12 g, tỏi 4 g giã nhỏ, cho thêm 20 ml
nước sôi, vắt lấy nước, lọc trong, sau đó cho thêm 5 ml rượu trắng, khuấy
đều cho uống.
Cấp cứu người chết đuối
Chết đuối là hiện tượng tử vong do ngạt nước, có thể xảy ra với cả những
người bơi giỏi mà chủ quan. Điều quan trọng nhất trong cấp cứu nạn nhân
là phải khẩn trương thực hiện sơ cứu.
Nếu nạn nhân còn thở và tim còn đập nhẹ, chỉ cần đặt nằm đầu thấp, thay
quần áo, ủ ấm, dùng ngón tay quấn gạc hoặc khăn tay móc hết đờm dãi
trong mồm. Sau đó, cho uống 20 ml rượu cấp cứu hoặc nước chè đường
nóng. Nên cho uống kháng sinh để phòng viêm phổi, tiêm dưới da cafein
0,25 g và dầu long não 0,2 g để trợ sức, trợ lực.
Trường hợp nạn nhân đã ngừng thở, ngừng tim thì nhanh chóng dốc ngược
đầu nạn nhân cho nước trong đường thở thoát ra hết; sau đó móc hết đờm